X
تبلیغات
رایتل

درس های مشروطیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی

شنبه 29 آبان 1395

درس های مشروطیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی


مقدمه:

انقلاب اسلامی ایران که در 22 بهمن ماه 1357 با پیروزی بر رژیم پهلوی و تلاشی حکومت شاهنشاهی و ارد مرحلة جدیدی از زندگی خود گردید، دارای یک سابقة 15 ساله و نزدیک یک به یکصد سال تجربه مبارزاتی می‌باشد با پایان یافتن سال 1340 و فوت مرحوم آیت‌ا… العظمی بروجردی و آیت ا… کاشانی و تلفیق زعامت «سیاسی و مذهبی» در نزد امام خمینی نطفة انقلاب اسلامی ایران منعقد شد. ولی بررسی انقلاب اسلامی ایران از تاریخ یاد شده نگاهی مقطعی به روندی است که در آخرین فراز خود. اسلام را بعنوان رهنمودی جامع و مانع در پیشبرد حرکتهای مختلف جامعه شاهد است. از اینرو کمترین تارخی که باید به عقب برگشت تا دستمایه‌های تجربی این مهم را در حد توان و حوصله مورد مداقه قرار داد چندین نزدیک به یکصد سال را در بر می‌گیرد.


الف) بررسی شرایط اجتماعی سیاسی ایران و جهان در دوران منتهی به مشروطیت:

در این دوره علائم آشکاری از سه جریان اصلی در تاریخ ایران و طبعاً مرتبط با یکدیگر بتدریج صفحات تاریخ را آکنده ساخته است. از نظر اهمیت اگر اولین جریان این دوره را رشد نیروهای مردمی برای دستبابی به پاره‌ای از حقوقی که آن زمان جزء تفکیک ناپذیر دستگاه سلطنت و شخص شاه به شمار می‌آمد، به حساب آوریم، چندن از طریق صواب به دور نیفتاده‌ایم. در این دورن در رابطه با تغیراتی که در شئونات مختلف اجتماعی بوجود می‌آمد حرکت بطنی اقشاری از ملت را داریم که نیروی «محرکه» آن بصورت عام به روحانیت اختصاص دارد.

دومین جریان، فساد و تلاشی داخلی نظرام سیاسی سنتی حاکم بر ایران بخصوص با تلقی رژیم قاجار را از حکمرانی و اعمال قوه از سوی این دودمان می‌باشد. حکومت قاجار همچون پلی گذشته ایران را به وضعیت امروزین متصل نموده بود. منظور از وضعیف نوین، ویژگیهای نوظهوری است که در سطور بعد به آنها اشاره خواهد شد. اگر چه قاجار بخصوص سر دودمان این خاندان، توانست بنا به سیاق سابق، قدرت را قبضه نماید، ولی با پیش آمدنه تحولاتی در داخل وخارج از مرزها که در مجموع غیر قابل اجتناب به شمار می‌آمدند و نیز بی لیاقتی و عدم کارآئی این خاندان، پایان دوران حکومت آنها با آغاز فرازی نو در تاریخ ایران عجین گردید.

سومین جریان، به تحولات و رویدادهای سطح جهان اشاره دارد. اولین بار در تاریخ بشر، زمین برای زندگی کوچک و کوچکتر و زمینة فعالیتها و ارتباطات «تنگاتنگ» بیش و بشتر گردید. با پایان یافتن نبرد میان نیروهای کهنة حاکم بر غرب با قوای جدید، جریان به زیر سلطه رفتن شرق و تمامی جهان وارد مرحله تازه‌ای شد. بهتر آن است کهشرح بیشتر سه جریان فوق را از همین جریان سوم آغاز کنیم تا به اختصار دریابیم که یکصد سال پیش در کدامین جای جهان ایستاده بودیم. درسمان ایامی که آن محمدخان قاجار با سرکوی مدعیان، کشوری با وسعت بیش از 3 میلیون کیلومتر مربع را برای برادرزادة خود فتح علیشاه با توصیه به «فقر و جهل» مردم به ارث نهاد، فرانسه باانقلاب. 1789 خود اروپا را در تلاطم میدید. دوران سلطنت فتح علیشاه مصادف با رهبری ناپلئون بر فرانسه و بخش وسیعی ار اروپا بود. سلطنت قاجار در حالی در ایران رشته کار با به دست گرفت که در اروپا انقلاب فرانسه یعنی یکی از چند انقلاب تاریخی و جهانی قرون اخیر میرفت که جلوه‌ای جدید به حال و آیندة اروپا و غرب بدهد. پایان سلطنت قاجار نیز مصادف با انقلاب جهان شمولی دیگر ولی این بار در همسایگی اش می‌باشد. انقلاب 1917 روسیه توری با اعلام ورود تاریخ بشر به عصر سوسیالیسم به مثابة‌پیش درآمد کمونیسم و با ادعای ضربت با دنیای بورژوازی که انقلاب فرانسه به بخش وسیعی از جهان آن را توسعه داده بود. هر دو انقلاب 1789 فرانسه و 1917 روسیة شوروی دست کم از جهت نظری مدعی خصوصیات ویژه‌ای بوده‌اند که اهمیت فوق‌العاده تارخی برای دنیای جدید یافته‌اند. انقلاب فرانسه با سر منشاء قرار دادن «آزادی» طرحی جدید و یا دست کم تعبیری نوین برای جهان رو به انجام پیچیدگی قرن 18 فرانسه افکند و انقلاب روسیه شوری «عدالت اجتماعی» را سرلوحةخواسته‌های خود بر شمرد و همانند انقلاب فرانسه جهان شمولی و پیروزی نهایی خود را در قبضه کردن یکسره قدرت در سطح جهان داشت.

- روحانیون:

روشنفکران و تجار بدون روحانیون و نقشی که این گروه میتوانستتند ایفا نمایند. امیدی برای موفقیت نداشند. علمای روحانی بعنوان سومین گروه نخبگان مهمترین قشر نیز بودند. آنها میتوانستند با پیوند دادن اعتراضات پراکنده دو قشر دیگر با خروش توده‌ها، در موقع لزوم حرف نهائی را بزنند.باید در نظر داشت که قاجار نتوانست لااقل به صورت ظاهر هم که شده مانند صفویه با روحانیون ارتباط برقرار سازد و در اکثر مدت حکومت 150 ساله آنها چنین پیوندی به چشم نمی‌خورد.

وقوع جنگهای میان ایرانی و روسیه تزاری، و حضور برخی از روحانیون سرشناس چون سید محمد مجتهد در جبهه‌ها ، تا حدودی دولت در رابطة‌با روحانیون قرار دارد. جنگهای مذکور تحت عنوان جنگ که با کفار و در حمایت از اموال و نوامیس مسلمین، هیجانات عمده‌ای را در مردم موجب شد.با این حال اگر گروهی از روحانیون را که در ارتباط نزدیک به حکومت قرار د اشتند و عناوین امام جمعگی و شیخ الاسلامی را در اختیار داشتند کنار گذاریم قشر عظیم این گروه با وجود نفوذی که در میان مردم داشتند بدور از حیطة مسؤولیتهای حکومتی بسر می‌بردند.

ب) دلایل ناکافی نهضت مشروطیت:

با پایان یافتن بررسی فشرده پیرامون مشروطه و جریانات منتج به آن لازم است که به احتضار دلایل ناکفی این حرکت را نیز اشارتی داشته باشیم:

ا- نهضت فاقد رهبری بود. درست است کهعمدة با تهییج و هدایت مردم بر عهده روحانیون و عملا بوده و در این راه دو قشر دیگر اینها را یاری می‌دادند ولی بایدتوجه داشته که این هدایت از انسجام و وحدت برخوردار نبود. علمای نجف از نزدیک در جریان قضایا نبودند و بیشتر به صدور احکام نهائی و توجیه شرعی حرکت انتقال داشتند. تعدد آنان در خارج از کشور سرعت و قاطعیت تصمیم‌گیری را مخدوش مینمود. در داخل کشور نیز رهبری بیشتر پیرامون طباطبائی بهبهانی و فضل‌الله نوری در آغاز مشروطه، جریان داشت. هیچ یک از اینان مرجع بزرگ محسوب نمی‌شدند، هر چند که مجتهد بودند. بهبنهنی خخلوط و صداقت طباطبائی را نداشت و بیش از اینکه انقلابی باشد به ظائف دسته‌بندیهای قدرتی اشتغال داشت.



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

بررسی تاریخ مطبوعات در اراک از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی

شنبه 29 آبان 1395

بررسی تاریخ مطبوعات در اراک از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی

پژوهش حاضر نگاهی است به روند پیدایش ، رشد، فراز و فرود و افت و خیز مطبوعات در اراک از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی، هدف از این پژوهش گردآوری و ثبت پیشینه مطبوعاتی اراک است که در هراستان و شهری یکی از بایسته‌های فرهنگی آن استان و شهر به شمار می‌رود. متاسفانه تا کنون در این زمینه جز مقاله محققانه اما مختصر آقای سعید رجبی فروتن با عنوان (مطبوعات استان مرکزی تاکنون) کار در خور توجهی صورت نگرفته است. تحقیق حاضر نیز بر اساس منابع و ماخذ موجود و با تلاش و تکاپوی فراوان از طریق دستیابی به اطلاعات پراکنده‌ای که نزد بعضی پیش‌کسوتان هنوز زنده این عرصه موجود بود، چرا که اصولا دست‌یابی به پاره‌ای آگاهی‌های لازم به دلیل نبودن ماخذ و مدارک قابل اعتماد و استناد، برای پژوهندگان مقدور نگردید.

نکاتی که پیش از مطالعه این پژوهش نیاز به یادآوری دارد به قرار زیر است:

1-از پاره‌ای نظریات که در این تحقیق نام برده شده متاسفانه حتی یک نسخه نیز باقی نمانده و اصولا بعضی از نشریات حتی منتشر نشده‌اند و صرفا فردی به عنوان صاحب امتیاز، مجوز چاپ نشریه‌ای را گرفته اما نشریه به هر دلیل به مرحله چاپ نرسیده است که حتی المقدور با استفاده از آگاهی‌های موجود سعی شده است شرح حال صاحب امتیاز یا هر گونه اطلاع مفید دیگر به دست داده شود.

2- تنظیم فهرست الفبایی نشریات بر اساس اطلاعات مندرج در دو کتاب زیر صورت گرفته است:

الف- تاریخ جراید و مجلات ایران، تالیف محمدصدر هاشمی

ب- چهره مطبوعات معاصر ایران، تالیف غلامحسین صالح یار

و اگر نام جریده‌ای در این ماخذ نبود، بر اساس نمونه موجود آن جریده را معرفی کردیم.

3- سعی شده است درباره هر نشریه ابتدا شناسنامه آن، در حد آگاهی‌های موجود آورده شود. سپس یک مقاله بعنوان نمونه کار و پس از آن یادداشت‌ها و توضیحات پژوهندگان. نکته در خور توجه آن است که کوشش شده انتخاب مقالات به گونه‌ای باشد که علاوه بر نشان دادن سبک و سیاق نوشتاری و محتوایی حاوی آگاهی‌هایی درباره روال کار و نحوه انتشار خود نشریه نیز باشد.

4- در نحوه انعکاس مقالات سعی شده است ضمن تمایز مقاله با استفاده از حروف شکسته رسم الخط نشریه نیز حفظ شود. گر چه این التزام- به خاطر رعایت امانت- پاره‌ای ناهماهنگی‌ها و حتی اشتباهات نگارشی را نیز به دنبال داشته که به پژوهندگان نیز پوشیده نیست و امید است که خوانندگان این نقص را بر ما ببخشایند.

5- اطلاعات و آگاهی‌هایی که بر اساس گفتار شفاهی افراد تهیه شده و بیشتر جنبه نقل به مضمون دارد، در گیومه « » قرار داده نشده است.

اما در هر صورت نام منبع و مرجع مورد استناد ذکر شده است.

6- در انتخاب متون، به ویژه اشعار، بیشتر جنبه‌های اجتماعی و آگاهی بخشی اثر از محتوی و روال نشریه مورد نظر بوده و قوت و ضعف اثر به لحاظ ادبی ملاک انتخاب نبوده است. به همین دلیل چه بسا نظمی سست و مخدوش نیز به عنوان نمونه‌ای از یک نشریه انتخاب شده باشد.

این رساله تمام آنچه که باید باشد نیست. چیزی است که ما توانسته‌ایم نه آنچه که می‌خواسته‌ایم بنابراین کاستی‌هایش بسیار و ناگفته‌هایش فراوان است و امید آنکه آیندگان به رفع نواقص این اثر به تلاش برخیزد که همه چیز را همگان دانند.

7-از دو نشریه به جز عنوان نشریه و نام صاحب امتیاز آن هیچ گونه اطلاعاتی به دست نیاوردیم و ذکر آنها را در بخش شرح تفصیلی مطبوعات ضروری ندانستیم.

1- راهنمای اجتماعی اراک- صاحب امتیاز احمد محمدی عراقی

2- سعادت اراک- صاحب امتیاز بانو سلطنت استاد آقا

اولین روزنامه نگار اراکی

تا آنجا که اطلاع داریم- به احتمال قریب به یقین- میرزا محمد صادق خان امیری ملقب به ادیب الممالک اولین سلطان آبادی (اراکی) است که در خارج از اراک اقدام به انتشار نشریه کرده است. جرایدی که به مباشرت و مدیریت ادیب الممالک منتشر می‌شده، به شرح زیر است:

1-ادیب الممالک در سال 1316 قمری نایب رئیس مدرسه لقمانیه تبریز شد و در همان حال جریده «ادب» را در تبریز منتشر کرد .روزنامه «اطلاع» در شماره 457 خود که روز چهارشنبه منتشر شد هشتم رجب سال 1316 انتشار یافته درباره «ادب» چنین می‌نویسد:

«در این هفته نمره اول روزنامه ادب مصوب پست دارالسلطنه تبریز به اداره انطباعات ایران پرتو وصول افکند.

به شرف مطالعت آن نایل شدیم، همانا این جریده فریده از نتایج دانش و افکار و نسایج کلک سحار ادیب اریب و فاضل لبیب آقا میرزا صادق خان و ادیب الممالک پیش خدمت حضور همایون از احفاد مرحوم مبرور قائم مقام است که صاحب فضل حسب و وراث علم و ادب و به یقین از کان جز زرناب و از عمان جز در خوشاب چیزی نزاید و بر نیاید. این روزنامه منحصرا «از علوم و معارف بحث و نگارش خواهد نمود..

امیدواریم آثار بدیعه و مطالب رفیعه از افکار آن جناب در صحایف روز این جریده به یادگار بماند و دانش طلبان از آن بهره‌مند گردند.»

ادیب الممالک تا زمانی که در تبریز بود 22 شماره از نشریه (ادب) را در آنجا منتشر کرد.

3- ادیب الممالک درسال 1318 قمری ناچار به ترک تبریز شد. ابتدا به قفقاز رفت و پس از چندی به مشهد آمد و در ارض مقدس مجددا نامه (ادب) را منتشر کرد. انتشار نامه (ادب) مشهد از 4 رمضان 1318 تا شوال 1320 قمری ادامه داشت . دیباچه اولین شماره (ادب) مشهد شعری است از ادیب الممالک با این مطلع:

چون دانا ز گنجینه در واز کرد

به نام خدا نامه آغاز کرد

جهت اطلاع از نوع نثر ادیب الممالک قسمتی از سرمقاله (ادب) مشهد را نقل می‌کنیم.

«بعضی در نفیسه و لئالی بی همتا در قعر بحار جراید به نظر غواصان خامه دبیران مملکت غرب رسیده است که همواره در طلب آن سر از پا نشناخته در تک رویاهای ژرف متلاطم و گرداب‌های هایل خطرناک فرورفته و به وسایل گوناگون آن جواهر رنگارنگ بر سر ممالک خود کشانیده و دوش و بنا گوش عروسان فکر ابنای وطن را بدان لئالی پر بهار آرایش دهند. وقتی با کمال دقت به چشم بصیرت در می‌نگریم می‌بینم که میزان ترقی و تنزل هر مملکتی از وضع و ترتیب و رواج بازار جراید آن سامان و مقیاس فکرت روزنامه‌نگاران و فوائد و آثار مترتبه از نشر جراید در آن قلمرو به دست می‌آید. پس به این اعتبار می‌توان گفت که روزنامه هر مملکتی نماینده و مرات افکار و خیالات مردم آنجا است…

توضیحات:

1- در میان سال‌های 32-1320 برخی نشریات زیر پوشش وطن‌پرستی، مردم دوستی، قانون گرایی و … اقدام به افشای مفاسد برخی دولتمردان می گردند و از این راه محبوبیت فراوانی به دست می‌آوردند که مشهورترین و معروف‌ترین آنها هفته‌نامه «اراک امروز» به مدیریت محمود مسعود بود.

2- به نظر می‌آید که گردانندگان هفته‌نامه «اراک امروز» به شیوه محمد مسعود قلم می‌زده‌اند. زیرا علاوه بر افشاگری‌هایی که در این نشریه از مخالفین شده، سر مقاله شماره 8 سال اول آن نیز اختصاص به محمد مسعود دارد. نویسنده سرمقاله معتقد است که «خون مسعود می‌جوشد و از هر قطره آن هزاران مسعود به وجود می‌آید.»

3- این نشریه علاوه بر افشاگری‌های محلی، چون سردبیرش- محمود کوهپایه‌ای عراقی- کارمند راه آهن ایران بود، اشارات متعددی به زد و بندهای موجود در راه آهن ایران کرده است.

تهران حضرت آیت الله کاشانی- رونوشت اداره کل تبلیغات

به منظور اجرای منویات آن جناب در ساعت چهار بعدازظهر روز سه‌شنبه 14/08/30 از طرف جمعیت طرفداران جبهه ملی و جمعیت نبوی و جراید ملی اراک نو- افق اراک و اتحادیه صنف متینگ باشکوهی با حضور چندین هزار نفر از اهالی شهرستان اراک در میدان پهلوی مقابل محل جمعیت طرفداران جبهه ملی برقرار و پشتیبانی خود را از دولت محلی جناب ‌آقای دکتر محمد مصدق نخست وزیر محبوب اعلام و نسبت به خواسته‌های قانونی برادران مصری صمیمانه اظهار همدردی نمودند. متن قطعنامه و جریان مشروح متینگ پستی ارسال خواهد شد.

متینگی که در فوق به آن اشاره شده و به خواست آیت الله کاشانی در تایید اقدام مردم مصر در جهت ملی کردن کانال سوئز بوده است . قطعنامه آن متینگ را در اینجا می‌آوریم:

قطعنامه

به پیروی از منویات حق طلبانه حضرت آیت الله کاشانی رهبر مسلمانان مجاهدین جهان و بنا به دعوت جمعیت طرفداران جبهه ملی، جمعیت نبوی، اتحادیه صنوف و جراید ملی با حضور سایر جمعیت‌های ملی و مذهبی هزاران نفر از اهالی شهرستان در متینگ روز سه شنبه 14/08/30 شرکت و به اتفاق آرا، مواد زیرین را تصویب نمودند:

1- تشکرات صمیمانه خود ا از عملیات وطن پرستانه جناب آ‌قای دکتر مصدق در مورد استیفای حقوق حقه ملت ایران و پاره نمودن زنجیرهای استعمار پنجاه ساله شرکت سابق نفت عرضه می‌داریم.

2- پشتیبانی کامل خود را کماکان از دولت ملی جناب ‌آقای دکتر مصدق نخست وزیر محبوب ایران اعلام می‌داریم.

3- انزجار و تنفر شدید خود را نسبت به عملیات کارشکنانه خائنین و عناصر بیگانه پرست ابراز می‌داریم.

پیوستگی بیشتری دارد می‌آوریم.

چند کاربرد اراکی از واژه‌های فارسی در دیگر معانی

گل جز مفهوم خاص فارسی در اراک به معنی قطعه و تکه‌ای از مساحت است و گله با (ها اتصاف) نیز به همین معنی است و بیشتر موکدا در لفظ آید چنان که گویند: «گله به گله آدم نشسته است». «گله به گله این قالی کثیف است.» این واژه به صورت کل کاربرد درد چنان که گویند «کل بالای کرسی» در کتاب بدایع الواقع نیز به معنی قطعه و پاره‌ای از مساحت به کار رفته است.

1- استادانی که آثاری از آنها در این مجله آمده است عبارتند از:

دکتر عبدالکریم قریب- دکتر حسین گل گلاب- پرویز شهریاری- دکتر محمد جواد مشکور - و… غیر از محمد کوهپایه- حمج محمد تقی امامی و دکتر حسینعلی از جمله اراکی‌هایی بودند که مطالبی در این مجله نوشته‌اند.

2- به موازات انتشار «دانش روز» برخی از دانشجویان مدرسه نیز نشریه‌ای با نام «نشریه دانشجویان مدرسه عالی علوم اراک» منتشر می کردند. این نشریه شامل آثاری است که دانشجویان خود می نوشتند و آن را به صورت پل کپی در یک طرف کاغذ به اندازه 20*27 منتشر می کردند. از میان مقالات این نشریه که چند شماره از آن منتشر شده، بخش‌هایی از مقاله آقای محمد زمان چوبندیان را به عنوان نمونه می‌آوریم.

پیرامون غزل حافظ

غز حافظ غزل دوستی است، غزل عشق است، غزل یکرنگی است، غزل اندیشه‌های ورای سبکسری‌ها و ستیزه‌ها و بد‌اندیشی های آدمی است. بالاتر از همه غزل حافظ غزل مردم است و این رازی است که غزل او را به ابدیت کشانده است. حافظ هم پرواز و هم بال فرشتگان است و اندیشه‌اش به جهان خیال را به بیکرانگی رسانده است.

خط عذار یار که بگرفت ماه از او

خوش حلقه‌ایست لیک به در نیست ماه از

ابروی دوست گوشه محراب دولت است

آنجا به مال چهره و حاجت بخواه از او

ای جرعه نوش مجلس جم سینه پاک دار

کائینه‌ایست جام جهان بین که آه از او

حافظ در تکاپوی ساختن جهانی است که سرشار از دوستی، عشق، محبت، صفا و صداقت باشد. او با پشتوانه دوستی به ستیز دشمنی می‌رود و با عشق به جنگ کینه و نفرت. او می خواهد که صداقت و صفا به جای نیرنگ و ریا مثل خون در شریان‌ها جاری باشد و از این میان از ابزار گل، محبوب، عشق، صفا، ساغر، ساقی و بسیاری از این ابزار که ویژه فراهم آوردن جهان یکرنگی و دوستی است بهره می‌گیرد.

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم

توضیحات:

1-این سالنامه اولین و به ظن قوی آخرین سالنامه‌ای است که اداره معارف عراق اقدام به انتشار آن کرده است. تنظیم کننده و یا سردبیر آن حسن فرید از دبیران برجسته ریاضی آن زمان بوده است.

2-عمده مطالب این سالنامه مقاله ابراهیم دهگان است که پیرامون پیشینه تاریخ عراق و دگرگونی‌ها فرهنگی آن است.

3-قسمت دیگری از این سالنامه مقاله‌ای است پیرامون گیاهان دارویی اراک که یکی از داروسازان قدیمی شهر- محمد علی جلالی صاحب داروخانه اطمینان- نوشته که از نظر گیاه شناسی در خور اهمیت است.

4-گزارش سفر وزیر فرهنگ وقت- علی اصغر حکمت- و همراهان او به اراک، بخش دیگری از سالنامه را به خود اختصاص داده است.

5- بخش‌های دیگر سالنامه متضمن آمارهای متعدد از دبیران و آموزگاران و دبستان‌ها و دبیرستان‌های اراک و توابع و بخشنامه‌های (متحدالمال) است که از نظر تاریخی بسیار با اهمیت است.




خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

بررسی دوران مشروطیت

شنبه 29 آبان 1395

بررسی دوران مشروطیت


مقدمه:

ایران و ایرانیان همواره از استبداد در رنج و عذاب بوده و هستند. روزگاری از سرنادانی به آن گردن نهادند و روزگاری از سراجبار.

در روزگار نادانی، شاهان را برخوردار از فرهّ‏‎ ایزدی و سایه ی خدا در روی زمین و ایران زمین را ملک مطلق پادشاه می دانستند و برای آنان درجه ای والا از الوهیت و تقدس را قائل بودند و به هر آنچه که شاهان برآنها روامی داشتند بدون کوچکترین اعتراضی گردن می نهادند و در زوزگار اجبار نیز چنان رخوت، بی تفاوتی و ترس آنان را فراگرفت وفراگرفته که کمتر جرأت و جسارت دم زدن در مورد آن را در خود دیدند و می بینند.

در پیش از اسلام، پادشاهان با قدسی خواندن خویش در صدر توجیه اعمال استبدادی شان بر می آمدند و خود را نماینده ی اهورا مزدا و دارای فره ایزدی می دانستند. حتی با ورود اسلامن نیز این رویه (حکومت استبدادی و توجیه آن) همچنان ادامه پیدا کرد و جالب آنکه پس از اسلام روحانیون و متولیان دینی نقشی را که موبدان در پیش از اسلام در توجیه استبداد داشتند را به عهده گرفتند و اینکه در بعضی کتب و متون گفته می شود که با وروداسلام در ایدئولوژی قدسی دانستن شاه خلل ایجاد شد، خیالی باطل است بلکه فقط تا حدودی در صورت عناوین و القاب تغئیراتی صورت گرفت و مثلاً واژه هایی چون پادشاه و فرهّ ایزدی جای خود را به خلیفه و سلطانی وظل الله دادند و در این مورد آقای مطهری به خطا رفته اند که در کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران اینگونه می آورند: «اسلام این فکر را که پادشاهان آسمانی نژادند، برای همیشه ریشه کن ساخت»[1].

اینکه چه زمانی آن نادانی جای خود را به آگاهی داد، باید بگوئیم که در زمان مشروطه این مهم رخ داد و حال چه شد که این تفکر برای اولین بار در آن مقطع دچار تزلزل شد. موضوع اصلی این مقال است که به آن خواهیم پرداخت ولی اینکه چرا پس از دو انقلاب بزرگ مشروطه و انقلاب 57 که هر دو در مخالف با استبداد و خود کامگی شکل گرفت ما هنوز هم هوای مسموم استبدادی را استشمام می کنیم و گویی که ریشه های انی هیولایی که اتمامی تاریخ ما را در بر گرفته خشک نمی شود، موضوعی است بس قابل تأمل که به نظر می رسد در این زمینه از سوی اندیشه ورزان ایرانی چندان که باید کار نشده است.آخر سخن آنکه گر چه بسیاری از آرمانهای مشروطه به بازنشست و در زمان حاضر نیز با وجود گذشت یک قرن به بار ننشسته است ولیکن پیروزی مشروطه در آن بود که توانست هاله ی تقدسی که به دور پادشاهان کشیده شده بود را از بین ببرد و پادشاه را نه شخصیتی فرازمینی و آسمانی که شخصیتی زمینی و قابل نقد معرفی کند و ندای آزادی خواهی و قانونی مدارک را برای اولین بار در اذهان مردم ساری و جاری سازد.



نوشته ی حاضر از سه بخش تشکیل شده است.

- بخش اول که در آن از اصلاحات قبل از انقلاب مشروطه سخن رفته است.

- بخش دوم که در آن از زمینه های شکل گیری مشروطه سخن به میان آمده است.

- بخش سوم که درباره ی چگونگی به ثمر رسیدن مشروطه و حوادث مربوط به آن به توضیح پرداختیم.




مشروطه را می باید دنباله ی سلسله اصلاحاتی دانست که بعد از اولین مواجهه ی جدی ایران با غرب به وقوع پیوست. بعد از شکست های ایران در سلسله چنگلهای ایران و روس که با وجود رشادتهای بسیار از ناحیه ی سپاه ایران منجر به بستن دو قرار داد حقارت بارگلستان 1228ه.ق و ترکمانچای 1243 ه.ق شد، ایرانیان برای نخستین بار در این مقطع بود که به عقب ماندگی خود پی بردند و در جهت از میان برداشتن فاصله ی خود و غرب متمدن به مدر نیزاسیون روی آوردند و در نتیجه گامهایی در جهت اصلاحات برداشتند که آخرین آنها مشروطه بود.

اصلاحات مذکور توسط این اصلاحگران بوجود آمد؛ عباس میرزا، امیرکبیر سپه سالار که به اختصاره آنها می پردازیم.

عباس میرزا

در مورد وی گویند که مردی شجاع و با صلابت بوده و علاقه ی وافری به دانش و هنر می داشته است. پس از شکست های مکرر از روسیه دست به یکسری اصلاحات و نوسازی که عبارتند از: ایجاد نظام جدید با الگوبرداری از ارتش عثمانی، فرستادن اولین گروه دانشجویان به خارج برای تحصیل، راه اندازی اولین نشریه ی چاپی در تبریز، ایجاد دارالترجمه و راه اندازی کارخانه ی توپ سازی، که در مجموع می توان گفت اصلاحات عباس میرزا بیشتر در بعد نظامی بوده.

امیر کبیر

وی در سه بعد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به اصلاحات پرداخت. در بعد سیاسی ابتدا به منظم کردن ارتش پرداخت، قشون دائمی را احیاء کرد و اقدام به احداث کارخانه ی توپ سازی و تولید اسلحه ی سبک کرد.

در بعد اقتصادی با وضع کردن مالیات و عوارض بر کالاهای خارجی به حمایت از بازرگانان و تجار داخلی پرداخت و به احداث کارخانه های شکر، شیشه، چدن، سرب، مس، چینی، کاغذ سازی و بافندگی همت گمارد.

و بالاخره در بعد اجتماعی نخستین مدرسه ی غیر دینی ایران به نام دارالفنون را تأسیس کرد. نخستین نشریه ی ایرانی به نام وقایع اتفاقیه را راه انداخت وسعی کرد از قدرت علما و روحانیون که یکی از بزرگترین موانع اصلاحات وی بودند بکاهد، اما افسوس وصد افسوس که دولت امیر دولت مستعجل بود و معاندان با وی همان کردن که دانیم.

سپه سالار

میرزا حسین خان سپه سالار، که در واقع ادامه دهنده ی راه امیر کبیر بود نیز اصلاحات قابل توجهی انجام داد. اقدامات وی در جهت نوسازی عبارتنداز: تأسیس دارالشوری، راه اندازی پستخانه و تمبر پستی، استخدام مهندس معدن شناس از اتریش، انتشار روزنامه و دادن آزادی به آنها و مبارزه با رشوه خواری.

این خلاصه ای بود از گامهایی که در دوران فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه در جهت اصلاحات برداشته شد و می توان از مشروطه به عنوان آخرین این گام ها نام برد، گرچه نباید اینگونه تصور شود که دربار و در رأس آن شخص شاه با اصلاحات به طور کامل مخالف می کردند، چندانکه ناصرالدین شاه که امیرکبیر و سپه سالار، دو صدر اعظم اصلاح طلب خویش را معزول کرده بود چندان به اصلاحات بی میل نبود و حتی با رعایت احتیاط به یکسری از اصلاحات اجتماعی و آموزشی نیز دست زد که از آن جمله می توان به راه اندازی دارالترجمه و چاپخانه ی دولتی، توسعه ی دارالفنون و فرستادن فارغ التحصیلان آن به فرانسه را توسط وی اشاره کرد. ولیکن به نظر می رسد تا جایی موافق اصلاحات بوده که به ارکان حکومتی اش خللی وارد نسازد.

- مجلس تنظیمات. که در شرح مجلس تنظیمات است.

- دستگاه دیوان. مضمونی انتقادی نسبت به دستگاه دیوان عهد ناصرالدین شاه دارد.

- ندای عدالت. در شرح نظام پارلمانی است.

- اصول ترقی. که این کتاب در مورد لزوم و چگونگی توسعه ی اقتصادی ایران می باشد.

- اصول مذهب ایرانیان. کتابچه ای انتقادی است از دولت ایران.

زمینه های اقتصادی

اقتصاد ایران قرن سیزدهم عمدتاً بر پایه ی تولید محصولات کشاورزی بود، چندانکه 90% جمعیت آن زمان در بخش کشاورزی فعال بود و تنها 10% در بخش صنعت و خدمات فعالیت می کردند که با توجه به پراکندگی جمعیت بسیارمی نمود. طبق گزارش آبراهامیان، روستاییان بیش از 55% کل جمعیت نزدیک به ده میلیونی دهه ی 1230 ه.ش را تشکیل می داند ، جمعیت شهری کمتر از 20% و عشایر در حدود 25% جمعیت را شامل می شدند، که در اینجا بد نیست مشاهدات یکی از اروپاییان را بیاوریم، طبق گزارش لرد کرزن دیپلمات انگلیسی که همان زمان در ایران بوده، کارخانه به آن معنای اروپایی اش در ایران وجود نداشته است وصنعت نیز به معنای استفاده از نجار و آب برای تولید نیرو و ایجاد حرکت، پدیده ای ناشناخته بود.

حال تصویر کنیم این اقتصاد تک قطبی را که با هجوم اروپائیان در معرض تهدید جدی قرار گرفت. نبود قوانین مدون اقتصادی، فساد اداری وضعف دستگاه های اجرایی باعث شد تا واردات بی رویه ی کالاهای خارجی عرصه را بربازرگانان خارجی تنگ سازد و از آن بدتر تبعیض هایی بود که دولت بین بازرگانان داخلی و خارجی قائل می شد، این تبعیض ها به صورتی بود که «مثلاً یک وارد کننده ی اروپایی البسه ی نخی در مرز، 5% عوارض می پرداخت اما وارد کننده ی ایرانی همان کالا مجبور بود 7 تا 8% به عنوان عوارض اضافی، عوارض بازار، مالیات محلی و عوارض راه بپردازد»[2].

کنسول ابوت در گزارشی که به دولت متبوعش ارائه کرد اینگونه می آورد که «بالاترین رقم عوارض گمرکی در ایران 4تا 5 در صد است، در حالی که واردات بسیاری از اقلام به بریتانیا مشمول عوارض گمرکی معادل 15 در صد ارزش و حتی بیشتر است»[3].


فهرست

عنوان:

مقدمه

فصل اول عوامل تغییر

فصل دوم شرایط تغییر

فصل سوم کارگزاران





خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: بررسی، دوران، مشروطیت

دانلود کاملترین مقاله و تحقیق مشروطه و مشروطیت

جمعه 14 آبان 1395
روز 14 مرداد در تاریخ ایران روز صدور فرمان مشروطیت است . به دلیل همزمانی با این تاریخ ، کاملترین مقاله و جامع ترین تحقیقی که در این باره می تواند وجود داشته باشد را پس از صرف زمان زیاد تهیه کردیم .   این مقاله کامل که دارای بخش های مقدمه ، نتیجه گیری و منابع است ، از قبل از مشروطه شروع می شود و زمینه ها و ریشه های مشروطیت را پیدا می کند تا دوران مشروطه و مسائل بعد از آن . تعداد صفحه مقاله مشروطیت 20 صفحه و دارای بیش از 13 هزار و 500 کلمه می باشد . تمام موضوعات مربوط به مشروطه با سر تیترهای کامل جداگانه لحاظ شده اند و در سراسر سایت های اینترنت هیچ منبعی از این مقاله کامل تر و دقیق تر و جزئی تر نیست .   ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

دانلود تحقیق نهضت مشروطیت

پنج‌شنبه 15 مهر 1395
پیشگفتارنهضت مشروطیت در تاریخ مبارزات ضد استبدادی مردم ایران جایگاه ویژه ای دارد. این نخستین قیام و حرکت مثبت توده های عظیم ملت بود که در سطح کلان به پیروزی قاطع دست یافت و توانست تا حدودی غول استبداد داخلی را به زانو در آورد و ساختار حکومت را اصلاح کند. این نهضت عمدتاً بر اساس تبادل متناسب با غرب و احیاء اندیشه اسلامی سامان گرفت. اما به دلیل ضعف های داخلی و فشارهای خارجی و جنگ جهانی اول به سر منزل مقصود نرسید و موجب هرج و مرج شد. در چنین شرایطی رضا خان با حمایت انگلیسی ها از این زمینه ها سوء استفاده کرد و با شعار «نظم و پیشرفت» میراث خوار مشروطیت گردید.اکنون پس از یک قرن از شکل گیری نهضت مشروطه این سؤال مطرح است که آیا آفات انقلاب مشروطه در انقلاب اسلامی می تواند تکرار شود؟انقلاب اسلامی ملت ایران در سال 57 بزرگ ترین پدیده اجتماعی حاضر شمرده شده است که تغییرات و تحولات بنیادی د ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: دانلود، تحقیق، نهضت، مشروطیت

دانلود کاملترین مقاله و تحقیق مشروطه و مشروطیت

چهارشنبه 7 مهر 1395
روز 14 مرداد در تاریخ ایران روز صدور فرمان مشروطیت است . به دلیل همزمانی با این تاریخ ، کاملترین مقاله و جامع ترین تحقیقی که در این باره می تواند وجود داشته باشد را پس از صرف زمان زیاد تهیه کردیم .   این مقاله کامل که دارای بخش های مقدمه ، نتیجه گیری و منابع است ، از قبل از مشروطه شروع می شود و زمینه ها و ریشه های مشروطیت را پیدا می کند تا دوران مشروطه و مسائل بعد از آن . تعداد صفحه مقاله مشروطیت 20 صفحه و دارای بیش از 13 هزار و 500 کلمه می باشد . تمام موضوعات مربوط به مشروطه با سر تیترهای کامل جداگانه لحاظ شده اند و در سراسر سایت های اینترنت هیچ منبعی از این مقاله کامل تر و دقیق تر و جزئی تر نیست .   ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

تحقیق در مورد گیلان در جنبش مشروطیت

یکشنبه 4 مهر 1395
لینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب *  فرمت فایل :Word ( قابل ویرایش و آماده پرینت ) تعداد صفحه:13   فهرست مطالب   گیلان در جنبش مشروطیت   مقدمه   اوضاع گیلان پیش از جنبش مشروطیت   حکام و فرمانروایان گیلان   کاپیتولاسیون ( امتیاز قضایی قونسولها )   عوامل جنبش مشروطه   حوادثی که ملت را به پیروزی رسانید   محمد علی شاه مخالف مشروطیت     ایران از جمله کشورهایی است که در طول تاریخ ، سوانح بسیار به خود دیده و با تحولات فراوان روبرو شده است ، تحولاتی که گاه مطلوب و دلپذیر و زمانی تلخ و دردناک بوده ، غم و اندوه به بار می آورده و یا بهجت و سرور می آفریده اند. بررسی سوانح مذبور به ما می آموزد که رویدادها چگونه و تحولات از چه قرار بوده اند.   در روزگار قدیم ، تاریخ را بیشتر سرگذشت شهریاران و امروز قهرمانان میپنداشتندو ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

دانلود مقاله تحقیقی با موضوع مروری بر روند مشروطیت در کرمانشاه.Doc

پنج‌شنبه 1 مهر 1395
دانلود مقاله تحقیقی با موضوع مروری بر روند مشروطیت در کرمانشاه نوع فایل  :  Word  تعداد صفحات : 21 فهرست محتوا   پیشگفتار در این زمان خواسته های مردم و متحصنین ابعاد وسیعی تری یافت. از جمله این خواسته‌ها عزل مسیو نوژ بلژیکی وعلاء‌الدوله و تاسیس "عدالتخانه" بود. با بحرانی تر شدن اوضاع، شاه سرانجام در اواخر دی ماه مجبور به پذیرش خواسته های مردم و تاسیس عدالتخانه شد. با پذیرش شاه اوضاع مدتی آرام شد، اما با گذشت چند ماه شاه و درباریان نسبت به تعهدات خویش بی‌تفاوت برخورد کردند، از این رو در اوایل سال ‪" ۱۲۸۵‬سید محمد طباطبایی" درنامه‌هایی دوگانه به شاه وعین الدوله(صدراعظم وقت) از آنان خواست که وعده های خود را برای اصلاح نظام عملی کنند. در قسمتی از عریضه آیت الله طباطبایی به مظفرالدین شاه آمده است: "اعلیحضرتا، مملکت خراب، رعیت ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

مقاله گیلان در جنبش مشروطیت

دوشنبه 29 شهریور 1395
دانلود مقاله گیلان در جنبش مشروطیت 14 ص با فرمت word        مقدمه ایران از جمله کشورهایی است که در طول تاریخ ، سوانح بسیار به خود دیده و با تحولات فراوان روبرو شده است ، تحولاتی که گاه مطلوب و دلپذیر و زمانی تلخ و دردناک بوده ، غم و اندوه به بار می آورده و یا بهجت و سرور می آفریده اند. بررسی سوانح مذبور به ما می آموزد که رویدادها چگونه و تحولات از چه قرار بوده اند. در روزگار قدیم ، تاریخ را بیشتر سرگذشت شهریاران و امروز قهرمانان میپنداشتندو همینقدر کافی بود که اساطیر و حکایات و روایاتی از گذشتگان نقل شود تا کسانی ستایش و کسان دیگری نکوهش شوند . به عقیده جمعی ، تاریخ بجز توالی یک سلسله حوادث و واقعات نبوده است که در زندگی اقوام و قبایل پدید آمده وشکستها و ناکامیها و یا غلبه ها و پیروزی هایی به همراه داشته است . اما در این روزگاران ، مفهوم تاریخ با روزگار گذشته فرق دا ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: مقاله، گیلان، جنبش، مشروطیت

انقلاب مشروطیت 30 ص

یکشنبه 28 شهریور 1395
فرمت فایل: word(قابل ویرایش)تعداد صفحات30 هدف اصلی انقلاب سالهای 1323- 29 ق./ 1905-11م.، بر قراری حکومتی قانونی در ایران بود.همانند دیگر انقلابهای بزرگ، انقلابهای بزرگ، وسیعی از عقاید و اهداف را در بر می گرفت که منعکس کننده تمایلات انقلاب مشرطه ایران،طیف روشنکرانخ، پیش زمینه های اجتماعی و مطالبات سیاسی گوناگون بودنند. در آن دوران، حتی نص مشروطه، به خودی خود از حمایت فراگیری برخوردار نبود. مع ذلک، به رغم ابهامات عقیدتی، اما به دلیل کسب دستاوردهای سیاسی و نیل به ثمرات فرهنگی و اجتماعی در تاریخ نوین ایران ، خود نقطه عطفی به حساب آمد. نهضت مشروطه به عنوان یک انقلاب نوین و با استفاده از جنبش ملی و حمایت از اصول لیبرالیسم، سکولاریسم و ناسیونالیسم، به هدف خود که همانا براندازی نظام پیشین بود، دست یافت. برای اولین بار در در روند تاریخ نوین ایران، انقلانیون درصدد برآمدند تا قانون، حکومتی متنی بر ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: انقلاب، مشروطیت، ص

دانلود کاملترین مقاله و تحقیق مشروطه و مشروطیت

شنبه 27 شهریور 1395
روز 14 مرداد در تاریخ ایران روز صدور فرمان مشروطیت است . به دلیل همزمانی با این تاریخ ، کاملترین مقاله و جامع ترین تحقیقی که در این باره می تواند وجود داشته باشد را پس از صرف زمان زیاد تهیه کردیم .   این مقاله کامل که دارای بخش های مقدمه ، نتیجه گیری و منابع است ، از قبل از مشروطه شروع می شود و زمینه ها و ریشه های مشروطیت را پیدا می کند تا دوران مشروطه و مسائل بعد از آن . تعداد صفحه مقاله مشروطیت 20 صفحه و دارای بیش از 13 هزار و 500 کلمه می باشد . تمام موضوعات مربوط به مشروطه با سر تیترهای کامل جداگانه لحاظ شده اند و در سراسر سایت های اینترنت هیچ منبعی از این مقاله کامل تر و دقیق تر و جزئی تر نیست .   ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

مقاله نقش و سهم بازرگانان در جنبش مشروطیت ایران

دوشنبه 22 شهریور 1395
این محصول در قالب ورد و قابل ویرایش در 192 صفحه می باشد. چکیده رساله‌ی حاضر که با عنوان «نقش و سهم بازرگانان در مشروطیت ایران با تکیه بر ایالات چهارگانة تهران، آذربایجان، یزد و بوشهر (1313-1326هـ.ق) تدوین شده است، به بررسی مبانی تعارضات بازرگانان و حاکمیت به عنوان علل مشروطه‌خواهی آنان و نقش و سهم این گروه اجتماعی در به ثمر رسیدن جنبش مشروطه و حیات نظام مشروطیت تا بمباران مجلس اول می‌پردازد. پرسش اساسی پیش روی پژوهشگر این است که: «علل و عوامل مشروطه‌خواهی بازرگانان و نقش و سهم آنان در مشروطیت تا به توپ بسته شدن مجلس اول چه بود؟». فرضیة اصلی تحقیق این که: «بازرگانان به عنوان رکن اصلی بازار، یکی از سه گروه رأس هرم قدرت بودند و براساس جایگاه اجتماعی و اقتصادی خود به ایفای نقش در مسایل می‌پرداختند. آنان با آغاز دوره‌ی حکومت قاجارها و س ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

مقاله گیلان در جنبش مشروطیت

دوشنبه 22 شهریور 1395
دانلود مقاله گیلان در جنبش مشروطیت 14 ص با فرمت word        مقدمه ایران از جمله کشورهایی است که در طول تاریخ ، سوانح بسیار به خود دیده و با تحولات فراوان روبرو شده است ، تحولاتی که گاه مطلوب و دلپذیر و زمانی تلخ و دردناک بوده ، غم و اندوه به بار می آورده و یا بهجت و سرور می آفریده اند. بررسی سوانح مذبور به ما می آموزد که رویدادها چگونه و تحولات از چه قرار بوده اند. در روزگار قدیم ، تاریخ را بیشتر سرگذشت شهریاران و امروز قهرمانان میپنداشتندو همینقدر کافی بود که اساطیر و حکایات و روایاتی از گذشتگان نقل شود تا کسانی ستایش و کسان دیگری نکوهش شوند . به عقیده جمعی ، تاریخ بجز توالی یک سلسله حوادث و واقعات نبوده است که در زندگی اقوام و قبایل پدید آمده وشکستها و ناکامیها و یا غلبه ها و پیروزی هایی به همراه داشته است . اما در این روزگاران ، مفهوم تاریخ با روزگار گذشته فرق دا ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: مقاله، گیلان، جنبش، مشروطیت