X
تبلیغات
رایتل

پاورپوینت مکانیابی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی - مطالعه موردی اسکله بندر عباس

پنج‌شنبه 4 آذر 1395

پاورپوینت مکانیابی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی - مطالعه موردی اسکله بندر عباس


1

4

77



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

GIS سیستم اطلاعات جغرافیایی همراه با تصاویر

یکشنبه 30 آبان 1395

GIS سیستم اطلاعات جغرافیایی همراه با تصاویر

سیستم اطلاعات جغرافیایی(Geographic Information Systems) یا GIS یک سیستم کامپیوتری برای مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات مکانی بوده که قابلیت جمع آوری، ذخیره، تجزیه وتحلیل و نمایش اطلاعات جغرافیایی (مکانی) را دارد.

فهرست مطالب

تاریخچه و تکامل GIS

مقدمه_GIS چیست؟

مدلهای داده های مکانی

ورودی و خروجی داده ها

ورودی داده ها

اهداف یک سیستم اطلاعات جغرافیایی

کاربردهای مختلف GIS

بطور کلی کاربردهای GIS در زمین شناسی را می توان به شرح زیر عنوان نمود

مؤلفه های GIS

کاربردهای GIS در زمین شناسی را می توان به شرح زیر عنوان نمود

خروجی داده ها_مراحل ایجاد و برپاییGIS درقالب پروژه

کاربردهای GIS در تهیه نقشه های حوادث و بلایای طبیعی

کاربردهای GIS در نقشه های مکان یابی (Siteselection)

کاربردهای مختلف GIS فراوری های متنوع زمین شناسی

کاربرد های مختلف gis (محیط زیست)

کاربردهای مختلف gis (کشاورزی و برنامه ریزی برای کاربری اراضی)

کاربردهای مختلف gis( جنگلداری و مدیریت حیات وحش)

کاربردهای مختلف gis( تصویر IKONOS از پارک جنگلی سرخه حصارهمراه باسیستم گسلی موجوددرآن)

کاربردهای مختلف gis(تصویر IKONOS از شمال تهران(پارک جمشیدیه- تجریش- دربند) همراه باسیستمهای گسلی )

کاربرد های مختلف gis ( منابع آب و آبخیزداری)

کاربرد های مختلف gis( کاربرد های شهری)

کاربرد های مختلف gis( تجارت)

کاربرد های مختلف gis( صنعت حمل و نقل، ارتباطات)

کاربرد های مختلف gis( سازمانها-سرویسهای اضطراری- نظامی-تعلیم و تربیت)

مراحل برپایی و اجرای یک پروژه معدنی در محیط GIS

ترکیب و تلفیق لایه های اطلاعاتی

نرم افزارها وسخت افزارهای موجود در یک سیستم اطلاعات جفرافیایی

ادغام تکنولوژی ها

GIS , GPS & RS- ترکیب فتوگرامتری رقومی و GIS

سیستم های مدیریت پایگاه داده ها

منابع خطا در سیستم های اطلاعات جغرافیایی

محاسن یک سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS)

معایب یک سیستم اطلاعات جغرافیایی_سیستم تصویری نقشه (Map projection)

خصوصیات اساسی یک سیستم تصویر مناسب و استاندارد

بر این اساس سیستم های تصویری مناسب با شکل کشورها طراحی شده است

مختصات جغرافیایی_مختصات صفحه ای

تغییر شکل های هندسی_شکل زمین_سیستم های قابل گسترش و توسعه

شکل فوق سه نوع اصلی سطوح قابل گسترش (صفحه ای،مخروطی و استوانه ای)را نشان می دهد

سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)

مقدمه:

برای اولین بار در اواسط دهه 1960 در ایالات متحده کار بر روی اولین سیستم اطلاعات جغرافیایی آغاز شد. در این سیستم ها عکس های هوایی، اطلاعات کشاورزی، جنگلداری، خاک ، زمین شناسی و نقشه های مربوطه مورد استفاده قرار گرفتند. در دهه 1970 با پیشرفت علم و امکان دسترسی به فناوری های کامپیوتری و تکنولوژیهای لازم برای کار با داده های مکانی، سیستم اطلاعات جغرافیایی یا (GIS)، برای فراهم آوردن قدرت تجزیه و تحلیل حجم های بزرگ داده های جغرافیایی شکل گرفت. در دهه های اخیر به سبب گسترش تکنولوژی های کامپیوتری،سیستم های اطلاعات جغرافیایی امکان نگهداری به روز داده های زمین مرجع و نیز امکان ترکیب مجموعه داده های مختلف را به طور مؤثر فراهم ساخته اند. امروزه GIS برای تحقیق و بررسی های علمی، مدیریت منابع و ذخایر و همچنین برنامه ریزی های توسعه ای به کار گرفته می شود.

GIS چیست؟

سیستم اطلاعات جغرافیایی(Geographic Information Systems) یا GIS یک سیستم کامپیوتری برای مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات مکانی بوده که قابلیت جمع آوری، ذخیره، تجزیه وتحلیل و نمایش اطلاعات جغرافیایی (مکانی) را دارد.

داده هادریک (GIS) بر اساس موقعیتشان نشان داده می شوند.

تکنولوژی GIS با جمع آوری و تلفیق اطلاعات پایگاه داده های معمولی، به وسیله تصویر سازی و استفاده از آنالیز های جغرافیایی، اطلاعاتی را برای تهیه نقشه ها فراهم می سازد. این اطلاعات به منظور واضح تر جلوه دادن رویدادها ، پیش بینی نتایج و تهیه نقشه ها به کار گرفته می شوند.

دریک سیستم اطلاعات جغرافیایی واژه جغرافیایی یا(Geographic) عبارت است از موقعیت موضوع های داده ها، برحسب مختصات جغرافیایی (طول و عرض).

واژه (Information) یا اطلاعات نشان می دهد که داده ها در GIS برای ارائه دانسته های مفید، نه تنها به صورت نقشه ها و تصاویر رنگی بلکه بصورت گرافیک های آماری، جداول و پاسخ های نمایشی متنوعی به منظور جستجوهای عملی سازماندهی می شوند.

واژه(System) یا سیستم نیز نشان دهنده این است که GIS از چندین قسمت متصل و وابسته به یکدیگر برای کارکرد های گوناگون، ساخته شده است.

مؤلفه های GIS:

یک سیستم GIS شامل یک بسته کامپیوتری (شامل سخت افزار و نرم افزار) از برنامه های رایانه ای با یک واسطه کاربر می باشد که دست یابی به عملیات واهداف ویژه ای را فراهم می سازد. مؤلفه های چنین سیستمی به ترتیب عبارتند از: کاربران، سخت افزارها، نرم افزارها، اطلاعات و روش ها.

مولفه های یک سیستم اطلاعات جغرافیایی

مؤلفه های چنین سیستمی به ترتیب عبارتند از:

1)کاربران (User): مهارت در انتخاب و استفاده از ابزارها دریک سیستم اطلاعات جغرافیایی وشناخت کافی از اطلاعاتی که استفاده می شوند، یکی از موارد اساسی برای موفقیت در استفاده از تکنولوژی GIS است، که این از وظایف یک کاربر می باشد.

2)سخت افزارها (Software): امروزه شبکه های GIS شامل تعدادی workstation, x-station، کامپیوترهای شخصی، چاپگرها و پلاترها می باشد که معرف مؤلفه سخت افزاریک سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشند.

3)نرم افزارها (Hardware): به منظور استفاده بهتر از یک سیستم اطلاعات جغرافیایی، استفاده از نرم افزارهای به روز و توانمند توصیه می شود.

4)اطلاعات (Data): قلب هر GIS پایگاههای اطلاعاتی آن است. در این پایگاهها به پرسش هایی از قبیل چه شکلی است؟ کجاست؟ و چگونه به دیگر اشکال مرتبط می شود، داده می شود.

5)روش ها (Methods): شیوه های صحیح به کارگیری اطلاعات درجهت رسیدن به اهداف ویژه دریک سیستم اطلاعات جغرافیایی از مهمترین مؤلفه های آن است.

مدلهای داده های مکانی:

سیستم اطلاعات جغرافیایی وکامپیوترها را نمی توان به طور مستقیم برای جهان واقعی به کار برد، زیرا کامپیوترها ی دیجیتالی براساس اعداد یا کاراکترهایی که در درون خود به صورت اعداد دو رقمی نگهداری می کنند، عمل می نمایند.

نوع فایل: word

سایز:8.75 MB

تعداد صفحه: 100



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

شناخت ویژگی های طبیعی و جغرافیایی روستای چاه ملک

شنبه 29 آبان 1395

شناخت ویژگی های طبیعی و جغرافیایی روستای چاه ملک


مقدمه

طبق ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری روستا واحد مبدأ تقسیمات کشوری است که از لحاظ محیطی زیستی (وضع طبیعی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی) همگن بوده که به حوزه و قلمرو معین ثبتی یا عرض مستقل که حداقل تعداد 20 خانوار یا صد نفر اعم از متمرکز یا پراکنده در آنجا سکونت داشته باشند و اکثریت ساکنان دائمی آن به طور مستقیم یا غیر مستقیم یکی از فعالیت های کشاورزی، دامداری، باغداری به طور اعم و صنایع روستایی روستایی و صید یا ترکیبی از این فعالیت های اشتغال داشته باشند و در عرف به عنوان ده، آبادی یا قریه نامیده شده است[1]. عدم توجه به فضاهای روستایی بی توجهی به توان و امکانات تولیدی نواحی روستایی از نظر داده های محیطی و نیروی استانی پرتوان این نواحی می باشد. برای رسیدن به توسعه ها ناگزیر به برنامه ریزی و توسعه روستایی می باشیم.[2]

در این تحقیق سعی بر این است تا به شناختی اجمالی از روستای چاهملک دست پیدا کنیم.

در فصل اول به ویژگی های عمومی شهرستان مورد مطالعه پرداخته و در فصل دوم به شناسایی منطقه مورد مطالعه (حوزه نفوذ روستا) و همچنین در فصل سوم ویژگی های عمومی روستای مورد مطالعه را مورد ارزیابی قرار می دهیم و در آخر به تجزیه و تحلیل و ارائه پیشنهادات می پردازیم.

فهرست

مقدمه................................................................................................................................... 1

فصل اول: ویژگی های عمومی شهرستان مورد مطالعه

1-1 وسعت و موقعیت شهرستان نائین.................................................................... 3

2-1 بررسی جمعیت و پراکندگی آن در شهرستان نائین................................................ 5

1-2-1 ساخت جنسی و سنی................................................................................................... 6

2-2-1 مهاجرت.................................................................................................................... 6

3-1 سواد.............................................................................................................................. 7

1-3-1 آموزش..................................................................................................................... 8

4-1 دین............................................................................................................................... 8

5-1 بهداشت و درمان در شهرستان نائین.................................................................................. 8

6-1 وضع فعالیت................................................................................................................... 9

7-1 بررسی کشاورزی........................................................................................................... 9

8-1 بررسی دامداری در شهرستان........................................................................................... 10

9-1 زمین شناسی و توپوگرافی منطقه...................................................................................... 10

10-1 بررسی منابع آب شهرستان............................................................................................. 11

فصل دوم: شناسایی منطقه مورد مطالعه(حوزه نفوذ روستا)

1-2- تعیین حوزه نفوذ روستا با توجه به موقعیت جغرافیایی رههای ارتباطی و نحوه استفاده از خدمات 13

2-2- تحولات جمعیتی در حوزه نفوذ روستا............................................................................ 15

1-2-2- حجم و رشد جمعیت................................................................................................ 15

2-2-2- تعداد و بعد خانوار.................................................................................................... 16

3-2- بررسی وضعیت اقتصادی حوزه نفوذ روستا...................................................................... 17

1-3-2- کشاورزی(زراعت)................................................................................................... 17

2-3-2- دامداری................................................................................................................... 19

3-3-2- صنعت..................................................................................................................... 20

4-2- بررسی اجمالی منابع طبیعی خصوصاً آب در حوزه نفوذ.................................................... 20

5-2- بررسی چگونگی سوانح طبیعی نظیر زلزله، سیل در حوزه نفوذ.......................................... 22

1-5-2- زلزله........................................................................................................................ 22

2-5-2- سیل......................................................................................................................... 22

6-2- بررسی چگونگی و نحوه عملکرد خدمات موجود در حوزه نفوذ...................................... 23

7-2- بررسی موقعیت ایلات و عشایر در حوزه نفوذ و تأثیرات ناشی از آنها................................. 23

فصل سوم: ویژگی های عمومی روستای مورد مطالعه

1-3 بررسی منطقه مورد مطالعه با توجه به موقعیت جغرافیایی..................................................... 25

2-3 زمین شناسی................................................................................................................... 25

1-2-3 چینه شناسی................................................................................................................ 25

2-2-3 مرفولوژی.................................................................................................................. 26

3-2-3 اراضی کوهستانی........................................................................................................ 26

4-2-3 تپه ماهورهای مارنی و کنگومرایی................................................................................ 26

5-2-3 مخروط افکنه ها......................................................................................................... 27

6-2-3 شبکه آب راهه ها........................................................................................................ 27

7-2-3 واحد تپه های ماسه..................................................................................................... 27

3-3 بررسی وضعیت اقلیمی منطقه مورد مطالعه......................................................................... 28

1-3-3 درجه حرارت............................................................................................................. 28

2-3-3 باد............................................................................................................................. 30

3-3-3 میزان بارندگی و رطوبت در روستا............................................................................... 30

4-3-3 رطوبت منطقه مورد مطالعه.......................................................................................... 32

4-3 شناخت و بررسی علل پیدایش روستا................................................................................ 32

5-3 وجه تسمیه روستا............................................................................................................ 32

6-3 تحولات جمعیتی و نیروی انسانی روستای چاه ملک.......................................................... 33

1-6-3 حجم و رشد جمعیت.................................................................................................. 33

2-6-3 ساختار سنی................................................................................................................ 35

3-6-3 ساختار جنسی............................................................................................................. 35

4-6-3 بررسی مهاجرت روستا................................................................................................ 36

7-3 مطالعه سواد و آموزش.................................................................................................... 37

8-3 تعیین محدوده اراضی کشاورزی و منابع طبیعی روستا........................................................ 39

1-8-3 محدوده اراضی کشاورزی........................................................................................... 39

9-3 بررسی منابع تأمین آب کشاورزی و آشامیدنی روستا......................................................... 40

1-9-3 آب آشامیدنی روستا................................................................................................... 40

2-9-3 آب زراعی روستا........................................................................................................ 41

10-3 بررسی وضعیت معیشتی روستا شامل فعالیتهای کشاورزی، دامداری، صنایع و.... 41

11-3 انواع محصولات زراعی و سطح زیر کشت آنها............................................................... 41

1-11-3 میزان عملکرد زراعی................................................................................................ 42

12-3 دامداری....................................................................................................................... 42

13-3 صنعت......................................................................................................................... 43

14-3 توزیع جمعیت در سن فعالیت ها..................................................................................... 43

15-3 بررسی چگونگی مالکیتها نحوه تملک اراضی روستا........................................................ 44

16-3 بررسی شبکه های ارتباطی شامل: سطح بندی شبکه ها، تعیین طول و عرض معابر و.... 46

17-3 بررسی تأسیسات آب آشامیدنی، برق، و......................................................................... 48

1-17-3 برق......................................................................................................................... 49

18-3 نحوه دفع آبهای سطحی................................................................................................. 49

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل و ارائه پشنهادات

1-4 برآورد کمبودهای اساسی حوزه نفوذ روستا در زمینه خدمات رفاهی، تأسیسات و سطح بندی آن 51

2-4 پیش بینی عملکرد اقتصادی روستا در آینده....................................................................... 51

3-4 تجزیه و تحلیل و پیش بینی جمعیت آینده روستا................................................................ 53

4-4 بررسی مشکلات موجود در توزیع خدمات عمومی و زیر بنایی در سطح روستا.................... 54

5-4 تجزیه و تحلیل شبکه های ارتباطی داخل روستا با توجه به نقش و نحوه عملکردی مراکز محلات و تعیین تنگناهای ارتباطی موجود و پیش بینی ارتباط صحیح و منطقی در کلیه نقاط روستا.................................................... 55

6-4 بررسی سرانه های موجود، پیشنهادی و تعیین کمبودهای خدماتی و مسکن.......................... 56

7-4 تعیین محدودیتهای و امکانات توسعه فیزیکی و پیش بینی جهت توسعه فیزیکی روستا 61

1-7-4 محدودیتهای توسعه فیزیکی........................................................................................ 61

2-7-4 امکانات توسعه فیزیکی............................................................................................... 61

3-7-4 جهت توسعه فیزیکی روستا.......................................................................................... 62

8-4 پیشنهاد معیارها و ضوابط کلی طراحی کالبدی روستا اعم از بافت و مسکن با توجه به مطالعات طبیعی و سیاسی 62

1-8-4 ضوابط کلی طراحی کالبدی بافت................................................................................ 62

2-8-4 ضوابط کلی مسکن..................................................................................................... 63

منابع و مآخذ......................................................................................................................... 64

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول شماره 1- تعداد آبادیهای شهرستان نائین به تفکیک بخش و دهستان............................... 4

جدول شماره 2- تعداد آبادیهای دارای سکنه و خالی از سکنه شهرستان نائین............................. 5

جدول شماره 3- ساخت جنسی و سنی.................................................................................... 6

جدول شماره 4: دو محصول عمده تولید شده و ظرفیت تولید آن در شهرستان نائین 10

جدول جمعیت و نرخ رشد آن در حوزه نفوذ روستا.................................................................. 16

جدول وضعیت تعداد خانوار و بعد خانوار در حوزه نفوذ........................................................... 17

جدول سطح زیر کشت و عملکرد محصولات زراعی در حوزه نفوذ........................................... 19

جدول منابع آب دهستان به تفکیک نوع منابع و روستا.............................................................. 20

جدول شماره 7: میانگین دماه ماه های سال در طول دوره 17 ساله روستای چاه ملک آمار هواشناسی خور سال75 29

جدول شماره 8: میانگین بارش در طول ماههایی که بیشترین بارش را دارند................................ 31

جدول شماره 9: حداکثر ریزش نزولات جوی در 24 ساعت و دوره بازگشت آن در منطقه مورد مطالعه آمار شناسی خور سال 75............................................................................................................................................ 31

جدول شماره 10: متوسط بعد خانوار در روستای چاه ملک....................................................... 34

جدول شماره 11: جمعیت و نرخ جمعیت در روستای چاه ملک- 1385..................................... 34

جدول شماره 12: ترکیب سنی جمعیت روستا در سال 70.......................................................... 35

جدول شماره 13: تعداد زنان شوهردار در روستا- فروردین 86................................................... 36

جدول شماره 14: نوع مصالح ساختمانی موجود در روستای چاه ملک....................................... 46

جدول شماره 15: کیفیت ابنیه و سازه های روستای چاه ملک.................................................... 46

جدول شماره 16: مساحت و اهمیت هر یک از سلسله مراتب شبکه راه های موجود در روستای چاه ملک 48

جدول شماره 17 تعداد شاغلین در وضع پیشنهادی و تعداد فرصت شغلی ایجاد شده......................... 52

جدول شماره 18 پیش بینی جمعیت روستا تا سال 1395 با نرخ رشد 1 درصد.............................................. 54

جدول شماره 19 کاربری اراضی وضع موجود و پیشنهادی روستا چاه ملک................................... 59


[1]. راهنمای جامع مدیریت روستایی، انتشارات معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی، تهران، ص20

[2] . همان، ص22



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

مقاله بررسی عوامل محیطی جغرافیایی و انسانی پارک چیتگر

شنبه 29 آبان 1395

مقاله بررسی عوامل محیطی جغرافیایی و انسانی پارک چیتگر

مقدمه:

مجموعه‌ای که پیش رو دارید ماحصل تلاش در جهت کسب اطلاعاتی در رابطه با مجموعه‌ای فرهنگی- تفریحی- ورزشی پارک چیتگر است. علت محدود بودن اطلاعات در زمینه‌ی این مکان به این دلیل است که دسترسی کامل برای بررسی تمام جوانب موارد ذکر شده، واقعاً کار دشواری بود و مسئولین و کارگذاران این مجموعه هدف این بود که بر روی محیطی باستانی- طبیعی، جغرفیایی کار شود به این دلیل به محل‌های مرتبط با این مسئله که احتمال بی رقیب می‌تواند اطلاعاتی را در اختیارمان بگذارند (از قبیل سازمان میراث فرهنگی و پژوهشکده‌ی مردم شناسی و مصاحبه با آقای محب عل) سر زدیم اما متاسفانه هیچ کدام ما را در جهت ارائه موضوعی برای کار راهنمایی نکردند که خوب مسلماً این نیز یکی از معضلات آموزشی و اداری مراکز دولتی و خصوصی برای دانشجویانی که به دنبال تحقیقات خود و کسب اطلاعات بیشتر در جهت تحقق بخشیدن به اهدافشان هستند می‌باشد. پس از مطالعه و چک کردن سایت‌های مختلف در این رابطه با عنوان پارک چیتگر و زمینه‌های بسیاری که در جهت آموزشی- فرهنگی- ورزشی داشت برخورد کردیم و تصمیم گرفته شد که کار روی این مجموعه را که به هر ترتیب قابل دسترسی‌تر از موضوعات دیگر بود آغاز کرد و کارمان را با مصاحبه با مسئول و مدیریت پارک آقای آقاباشی شروع کرد و ایشان در جهت دسترسی به منابعی در رابطه با جنبه‌های مختلف چیتگر سوق دادند و هدایت کردند و عکس‌هایی را در زمینه‌ی نقشه‌های نقاط مختلف پارک و دیگر جوانب آن در اختیارمان قرار دادند که البته بعضی از آنها به علت تخصصی بودن در محدوده‌ی کار با جای نمی‌گرفت و از بررسی و پرسش در مورد آنها صرف نظر شد. البته ذکر این نکته ضروری است که موقعیت مکانی جغرافیایی پارک چیتگر جوری طراحی شده است که به هر ترتیب مکانی امن و فاقد از هر گونه خطر نیست و این مسئله در بسیاری موانع کار ما را باشد مواجه می‌ساخت در آخر گفتنی است شاید این مجموعه، مجموعه‌ای غنی و کامل نباشد ولی می‌توان متصور شد که این بررسی مختصر و کوتاه می تواند به عنوان راهنمایی برای حداقل مکانی که تاکنون از پارک چیتگر دیدن نکرده‌اند مورد استفاده قرار بگیرد. به امید آن که موثر افتد.

آبرفتهای کنونی

این بخش متشکل از جوان‌ترین نهشته‌های رودخانه با سیلابی است و در بستر رودخانه با سیلابی است و در بستر رودخانه، مسیل‌ها پادگانه های آبرفتی، مخروط افکنه‌های جوان و کالها بر جای گذاشته شده است. دشت جنوب تهران از این آبرفت پوشیده شده است. به طور کلی رسوبات در شمال تهران از رسوبات دانه درشت منفصل) قلوه سنگ، شن‌گرد شده بدون سیمان)، و در جنوب تهران رسوبات دانه ریز (سیلت و رس) تشکیل شده است، آبرفتهای کنونی که اکثراً به صورت رسوبات منفصل هستند کاملاً نفوذ‌پذیر بوده و مقاومت مکانیکی آنها نسبت به نقاط مختلف متفاوت است.

آزمایشات تجزیه شیمیایی برگ درختان

تجزیه شیمیایی برگ گیاهان بهترین روش برای تعیین میزان عناصر موجود در گیاه و برآورد موادغذائی مورد نیاز آنها می‌باشد چرا که نمو گیاهان از غلظت عناصر غذایی موجود در بافتها و برگها تبعیت می‌کند. از روی نتایج تحقیقاتی که روی درختان اقاقیا (پهن برگ) و کاج (سوزنی برگ) انجام شده است (جهاد تحقیقات آب و خاک، 1379)، میزان عناصر شیمیایی بدین شرح است:

ازت: در برگ درختان کاج بین 0/97- 1/14 درصد و اقاقیا بین 3/1-4 درصد متغیر بوده است لذا باید گفت درختان اقاقیا که یک گونه تثبیت کننده ازت می‌باشند به مراتب بیشتر از درختان کاج ازت را از خاک جذب و در برگها ذخیره کرده است. ازت موجود در گیاهان حداکثر سه درصد است که در درختان کاج به حد ماکزیمم نرسیده است.

فسفر: در سوزنهای کاج بین 0/12- 0/23 درصد و در اقاقیا بین 0/12- 0/17 در صد نوسان دارد یعنی کاج با توجه به شرایط محیطی نسبتاً‌ خشک کمی بیشتر از اقاقیا فسفر را در اندامهای هوایی خود ذخیره کرده است. مقدار متوسط فسفر در گیاهان حداکثر 0/5 درصد است که در هر دو گونه به حد ماکزیمم نمی‌رسد.

پتاسیم: در کاج بین 0/63- 0/76 درصد و اقاقیا بین 0/76- 1/8 درصد نوسان بوده است یعنی اقاقیا نسبت به کاج پتاسیم بیشتری در اندامهای خود دارد. مقدار پتاسیم در گیاهان حداکثر 3 درصد است و در این دو گونه به حد ماکزیمم نمی‌رسد.

کلسیم: در برگ درختان کاج بین 1/54- 2/01 درصد و در اقاقیا بین 3/64- 4/76 درصد متغیر است، یعنی در اقاقیا به حد کافی وجود دارد. مقدار کلسیم در گیاهان حداکثر 4 درصد است و در کاج به ماکزیمم نمی‌رسد.

منیزیم: در کاج بین 0/23- 0/23 درصد و در برگ اقاقیا بین 0/38- 0/64 درصد نوسان دارد. مقدار متوسط منیزیم در گیاهان حداکثر 0/7 درصد است که در هر گونه به حد ماکزیمم نمی‌رسد.

آهن: در کاج بین 91-219 میلی گرم در کیلوگرم و در اقاقیا بین 230- 437 میلی گرم در کیلوگرم در نوسان است. مقدار متوسط آهن در گیاهان حداکثر 200 میلی‌گرم است که در هر گونه ماکزیمم رسیده است.

عوامل بیرونی

مشخصات جغرافیایی و اقلیمی منطقه 22 شهرداری تهران

منطقه 22 شهرداری تهران بین طولهای شرقی ً10َ5 51 تا ً40َ20 51 و عرضهای شمالی ً16َ32 35 تا ً19َ3557 در قسمت شمال غربی شهر تهران و در پایین دست حوضه آبریز رودخانه و وردیج واقع شده است. این منطقه در شمال یا کوهستان البرز مرکزی در شرق با حریم رودخانه کن، در جنوب با آزاد راه تهران- کرج و در غرب با محدوده جنگل‌های دست کاشت وردآورد محدود می‌گردد و با مناطق 5 و 21 شهرداری تهران همجوار است به این ترتیب مرز شمالی منطقه 22 شهرداری تهران تا منتهی الیه دامنه‌های جنوبی البرز تا ارتفاع 1800 متری توسعه یافته است. کوهستان البرز که طی 30 سال اخیر شهر را بسوی خود جذب نموده است مانند دیواره‌های هلالی شکل فضای جغرافیایی تهران را محصور می‌کند و از ارتفاع 1800 متری به علت شیب زیاد و تنگناهای کوهستانی مانع بسیار سختی در مقابل گسترش فیزیکی شهر بوجود می‌آورد. در محدوده منطقه 22 بلندترین منطقه ارتفاعی از سطح دریا در خط مستقیم حوزه آبریز شمالی در ارتفاعات البرز و در شرق روستای کیگا با رقوم 3840 و پست‌ترین آن در خروجی پیکان شهر به ارتفاع 1220 متر می باشد. وسعت این منطقه با احتساب ارتفاعات حدود 54000 هکتار می‌باشد. که طول و عرض حداکثر آن بطور تقریبی مساوی 26 و 17 کیلومتر است. فاصله غرب محدوده طرح تا ابتدای کرج در حدود 11 کیلومتر میباشد.

مسیر رودخانه کن که از شمال به جنوب جریان دارد پس از نقطه خروجی در سرتاسر حد شرقی محدوده طرح کشیده شده و پذیرنده آبهای سطحی حوزه‌های شرقی خود که از طریق کانالهای انحرافی به آن متصل می‌شوند نیز می‌باشد. رودخانه وردآورد نیز در امتداد شمالی جنوبی و به موازات رودخانه کن جریان دارد و در قسمت شمالی در غرب منطقه میانی امتداد یافته که در پائین دست، حد غربی محدوده طرح را تشکیل می‌ دهد. فاصله متوسط این دو رودخانه از یکدیگر در حدود 10 کیلومتر است.

مقایسه سطح منطقه 22 با سطوح مناطق 22 گانه تهران (70750 هکتار) حاکی از تعلق 4/8 درصد از مساحت محدوده خدماتی شهر تهران به منطقه 22 و گویای وسعت چشمگیر وجایگاه مهم این منطقه در ساختار کالبدی تهران آینده، بویژه در حوزه غربی آن است.

به طور کلی باد غالب منطقه در طول سال چه در شب و چه در روز باد غربی می‌باشد با توجه با قرارگیری منطقه درعرض جغرافیایی 35 درجه و در بالاترین موقعیت سالانه 78 درجه می‌باشد. میزان کلی بارندگی سالانه در این منطقه 281 میلیمتر در سال بوده که بیشترین آن یعنی 43 درصد در فصل زمستان و 36 درصد آن در فصل بهار می‌باشد.

جهت قبله دراین منطقه 33 درجه جنوب غربی می‌‌باشد.

این محدوده در ناحیه دشت سر تهران و در قسمت دشت چیتگر قرار دارد و از لحاظ زمین‌شناسی از رسوبات غیر متراکمی به وجود آمده که از دامنه جنوبی کوههای البرز حمل و ته نشین شده‌اند و در ضخامت رسوبات آبرفتی این ناحیه یک سفره آب زیرزمینی گسترده وجود دارد.

شیب عمومی منطقه از شمال به جنوب بوده و اراضی مورد بررسی در حریم پهنه دوم زلزله قرار دارد.

· جلوگیری از ورود و تردد موتورسیکلتهای با سرنشین مجرد 6822 مورد.

· جلوگیری از تجمع و بیتوته افراد ناباب و مزاحم که امنیت 10580 مورد پارک را به مخاطره می‌اندازد.

· جلوگیری از روشن نمودن آتش در محلهایی که احتمال 1254 مورد خطر آتش‌سوزی وجود دارد.

· همکاری یگان انتظامی با عوامل پارک در ایجاد تسهیلات 58629 مورد ترافیکی.

· جلوگیری از خودروهای سنگین (اتوبوس، کامیون، 2821 مورد مینی‌بوس و…)

· تذکر و اخطار به دوچرخه سواران مزاحم در داخل پیست و 76797 مورد یا خارج از پیست.

· جلوگیری از برپائی چادر جهت بیتوته نمودن شبانه‌روزی در 1058 مورد داخل پارک.

· تحول افراد ارازل و اوباش، معتاد، مرتکب نزاع و شرب خمر و دیگر موارد و انتقال آنان به کلانتری 141 شهرک راه‌آهن 250 مورد.

نصب تابلوهای راهنمای مسیر و اماکن پارک چیتگر:

با توجه به وسعت پارک جنگلی چیتگر و مراجعه مردم و خودروها بخصوص در فصل تابستان و ایام تعطیل به این مجتمع، تابلوها و علائمی جهت راهنمایی شهروندان، در پارک نصب شده است. این تابلوها حدوداً شامل 200 پانل بوده و کار تهیه و نصب آنها در سال 80 صورت پذیرفته است.

استقرار یگان ویژه اجرائیات در پارک چیتگر:

با استقرار یگان انتظامی و ساخت بنائی مناسب جهت اسکان این نیروی محترم در داخل پارک پاسهایی جهت تأمین امنیت در داخل پارک جنگلی تعیین شده است که در نتیجه وجود پلیس امکان تخلف چه به رانندگان اتومبیل سواری و چه به اشخاص بزهکار را که گاهی در پارک رویت می شوند نمی دهد.

اعزام گشتیهای دائم به صورت شبانه روزی با خودروهای ویژه نیروی انتظامی و وجود سرنشینان با بیسیم و آلکاتل و سایر تجهیزات لازم که مدام با افسر نگهبان و سرپرست پارک در ارتباط هستند در نظر گرفته شده است همچنین گشتیهای موتور سوار فضای سبز جهت کنترل نقاط کور و حساس بوستان جنگلی چیتگر با گشتهای موتورسوار نیروی انتظامی مستمراً همکاری می نمایند.



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

بررسی و تحلیل آثار و استقرارهای اشکافی حوزه‌ای جغرافیایی ابهرود

جمعه 28 آبان 1395

بررسی و تحلیل آثار و استقرارهای اشکافی حوزه‌ای جغرافیایی ابهرود


چکیده

حوزه­ی جغرافیایی ابهررود در استان زنجان به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی­اش وضعیتی دارد که شناخت کم و کیف تطورات فرهنگی آن منطقه در دوره­ی اشکانی می­تواند ما را در درک بهتر تحولات فرهنگی شمال­غرب کشور در دوره­ی اشکانی یاری دهد.

این پژوهش در قالب یک بررسی میدانی و به منظور روشن نمودن وضعیت فرهنگی منطقه و تغیررات و تطورات فرهنگی منطقه در دوره­ی اشکانی انجام پذیرفت؛ در این راستا بررسی حوزه­ی جغرافیایی ابهرورد (شامل شهرستان­های ابهر و خرم­دره ) در دو فصل انجام پذیرفت و در نتیجه 257 محوطه باستانی شناسایی گردید که از این بین، 62 محوطه دارای آثار اشکانی بود. مطالعه­ی گونه­شناسی سفال اشکانی منطقه و نیز درک و دریافت کلی الگوی استقراری منطقه در دوره­ی اشکانی از نتایج مهم این پژوهش است که بر اساس آنها مشخص گردید در دوره­ی اشکانی استقرارها نسبت به دوره­ی قبل ( هخامنشی) از نظر تعداد افزایش چشمگیری داشته و حتی استقرارهای دوره­ی بعد ( ساسانی) به اندازه­ی دوره­ی اشکانی نیست؛ این نشان­گر تغییرات جمعیتی یا تغییر الگوی پراکنش استقرارها نسبت به دوره­ی قبل است، همچنین مشخص گردید که بیشتر استقرارهای منطقه روستاهای کوچکی هستند و شواهدی از مراکز شهری شناسایی نشد؛ همچنین به نظر می­رسد فرهنگ مادس منطقه در دوره­ی اشکانی، ضمن تأثیرپذیری از فرهنگ مناطق پیرامونی( بویژه غرب کشور) دارای برخی ویژگی­های بومی- محلی است که آن را از سایر مناطق غرب و شمال­غرب کشور تا حدی متمایز می­کند.

مقدمه

اوضاع و احوال سرزمین ایران در محدوده زمانی حدود پنج قرنی پس از فروپاشی سلوکیان تا برآمدن ساسانیان آنچانکه باید و شاید دانسته شده است در این دوره طغیان و خیزش ناگهانی قوم ایرانی "پرثوه" بر علیه سلوکیان زمینه ساز پدید آمدن حکومتی شد که به تدریج از یک قدرت محلی به حکومتی جهانی تبدیل شد. حکومتی که در دوران اوج و عظمتش به راستی شایسته لقب «امپراتوری» است. امپراتوری ای که گاه به مصداق خاستگاه قومی­اش “پارتیان” و گاه به مناسبت نام جد بنیان گذارانش "اشکانی" نامیده می‌شود.

تحولات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی سرزمین ایران در دوره اشکانی عمداً یا سهواً مورد غفلت واقع شده طوریکه منابع تاریخی ایران اشارات اندکی به این دوره دارند و حتی در شاهنامه فردوسی نیز که به نوعی بیانگر بخش قابل توجهی از تاریخ اساطیری ایران و ایرانیان است تعداد ابیاتی که به تاریخ اشکانی اشاره دارد بسیار ناچیز است و خود حکیم طوس در این خصوص می گوید:

از ایشان به جز نام نشنیده­ام نه در نامه­ی خسروان دیده­ام

بیشترین اطلاعات تاریخی پیرامون اشکانیان برگرفته ازمنابع تاریخی رومیان است که ضمن ثبت و ضبط وقایع و رویدادهای امپراتوری روم آنجاهایی که این رخدادها به نوعی به ایران و ایرانیان مرتبط بوده اشاراتی نیز به تاریخ ایران شده بسیاری از اندیشمندان سکوت منابع ایرانی در خصوص تاریخ اشکانی را ناشی از بی­توجهی عمدی ساسانیان به تاریخ و فرهنگ اشکانی و حتی به رغم برخی تلاش آنها در نابودی آثار اشکانی می­دانند. به این دلیل که گویا ساسانیان اشکانیان را بیگانگانی می­پنداشتند که غاصب حکومت ایران و تاج و تخت شاهنشاهی هخامنشی هستند.

به هر حال صرفنظر از این مباحث که پرداختن به آنها در این مجال نمی­گنجد پژوهشهای باستان­شناسی این امکان را فراهم می­آورد تا فارغ از صحت و سقم مدراک تاریخی با استناد به بقایای ملموس مادی بتوان تصویری واقعی از تحولات و تطورات فرهنگی دوره اشکانی به دست داد.

تا چند دهه پیش کمبود و پراکندگی یافته­های باستان­شناسی دوره اشکانی (به ویژه در سرزمین اصلی ایران) باعث شده بود که اطلاعات باستان­شناختی از فرهنگ اشکانیان بسیار کم و مبهم باشد . خوشبختانه در چند دهه اخیر در نتیجه تلاش باستان­شناسان باعث شده تا تعداد قابل توجهی محوطه­های باستانی مربوط به دوره اشکانیان در یک گستره وسیع جغرافیایی از آن آسیای مرکزی تا سوریه شناسایی و مطالعه شوند و از این رهگذر امکان آن فراهم آید تا با استناد به جدیدترین یافته‌های علمی بتوان تصویری صحیح تر از فرهنگ و تمدن ایران در دوره اشکانی به دست داد. در این بین آنچه بسیار ضروری می نماید داشتن تصویری کلی از پراکندگی سکونتگاهها و الگوهای استقراری دوره اشکانی در گستره فلات ایران است تا از این طریق بتوان ضمن شناخت و درک صحیح­تر وضعیت کلی مناطق و نواحی و مراکز مهم ایران در دوره اشکانی به انتخاب گزینش و معرفی نقاط و اماکنی پرداخت که باستان­شناسان بتوانند با شیوه­های خاص مطالعاتی خویش (گمانه زنی، لایه نگاری ، کاوش) از آن مکان ها اطلاعاتی فراهم آورند که به توسعه و تکمیل دانسته­های ما در مورد اشکانیان بینجامد.

در همین راستا در دهه­های اخیر باستان­شناسان ایرانی و خارجی فعالیت­های قابل توجهی انجام داده‌اند اما در بسیاری از مناطق ایران از جمله منطقه مورد نظر این پژوهش ، مطالعات جدی انجام نگرفته است.

دشت میان کوهی ابهر در استان زنجان به عنوان گذرگاه و معبر طبیعی بین فلات مرکزی و شمال­غرب ایران با ویژگی‌ها و قابلیت­های خاص اقلیمی­اش پتانسیل لازم جهت استقرار جوامع انسانی را دارا می باشد. لیکن به دلیل فقدان یا کمبود مطالعات و پژوهشهای دقیق باستان­شناختی وضعیت کلی این منطقه در دوران تاریخی به ویژه اشکانی چندان روشن نیست این در حالیست که در مناطق مجاور آن (آذربایجان،‌کرمانشاه‌، همدان) آثار فراوانی از دوره اشکانی شناسایی شده و به همین دلیل می­توان گفت منطقه مورد نظر این پژوهش همچون حلقه مفقوده­ای است که مطالعه آن می تواند ما را درک و شناسایی بهتر شمال­غرب ایران و عصر اشکانی و نیز کم و کیف ارتباطات احتمالی این منطقه با سایر مناطق ایران در آن دوره یاری دهد.

سئوالات اصلی این پژوهش عبارتند از :

1- آیا فرهنگ مادی منطقه جغرافیایی ابهررود در دوره اشکانی به ویژه با تأکید بر گونه­شناسی سفال منطقه - ویژگیهای بومی ومحلی دارد یا اینکه، این حوزه جغرافیایی بخشی از گستره فرهنگی مناطق پیرامونی می­باشد؟

2- آیا الگوی استقراری دوره اشکانی حوزه جغرافیایی ابهررود با سایر مناطق استان تفاوت دارد؟

3- آیا در منطقه ابهررود می توان شواهدی از مراکز استقراری مهم دوره اشکانی –شهر، مرکز نظامی و نظایر آن- بدست آورد؟

4- آیا موقعیت جغرافیایی منطقه ابهررود تأثیر عمده‌ای در ماهیت استقرارهای اشکانی داشته است؟

سابقه تحقیق:

این پژوهش در قالب بررسی سیستماتیک میدانی برای نخستین بار پیشنهاد می­گردد و معدود کارهای انجام شده به شرح زیر می­باشد:

- برخی بررسی­های پراکنده که نتایج آنها منتشر نشده است.

- اطلاعات خاصی که در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور موجود است قابل استناد خواهد بود.

- برخی مطالعات باستان­شناختی موردی نظیر کاوش و لایه نگاری که در سال های اخیر توسط کارشناسان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری انجام گرفته است.

هدف تحقیق :

این پژوهش با استناد به داده­های حاصل از یک بررسی سیستماتیک باستان شناختی درجستجوی یافتن پاسخی منطقی و دقیق به سؤالاتی است که درخصوص اوضاع منطقه مورد نظر برای باستان­شناسان مطرح است تا از این راه بتوان به اهدافی چون شناخت دقیق الگوهای استقراری آن دوره شناسایی مراکز عمده استقراری، شناسایی مسیرهای ارتباطی منطقه، شناسایی منابع طبیعی موجود و ارتباط آنها بامحوطه­های باستانی برآورد احتمالی و مطالعه‌ی پراکنش جمعیت منطقه، تعیین نوع و وضعیت استقرارها (کوچرو یا یکجانشین)، تبیین کرونولوژی منطقه در دوران تاریخی (مخصوصاً در دوره پارتی)، تأثیر اقلیم بر فرهنگ و محلی و ... دست یافت. بدیهی است پاسخگویی دقیق به سؤالات فوق صرفاً براساس نتایج حاصله از یک بررسی باستان­شناختی میسر نخواهد بود معهذا این پژوهش سعی دارد حتی­المقدور ضمن تلاش برای پاسخگویی به سوالات فوق مشخصاً مکان­ها و محوطه­هایی را معرفی نماید که درصورت مطالعه دقیق آنها از طریق کاوش و لایه­نگاری و گمانه زنی، اطلاعات لازم جهت پاسخگویی به سوالات فوق­الذکر فراهم آید.

قاعدتاً یکی از اهداف اولیه این پژوهش مطالعه‌ی فرهنگ سفالگری دوره اشکانی منطقه می­باشد که ما را در دستیابی به اهداف بیان شده درطرح رهنمون خواهد ساخت.

روش کار و تحقیق :

تا چندی پیش در باستان شناسی بررسی بیشتر به منظور شناسایی و انتخاب محوطه­هایی جهت انجام کاوش به کار می­رفت ولی امروزه به عنوان یک شیوه مستقل مطالعاتی درپژوهشهای باستان­شناسی کاربری فراوان دارد و به این ترتیب بخش عمده­ای از خلاء موجود در پژوهشها و مطالعات باستان­شناسی پر می‌شود.

بررسی باستان شناسی چون معمولاً هزینه کمتری دارد و نیز هیچگونه نقش تخریبی ندارد (برخلاف کاوش) یکی از ساده­ترین و عملی­ترین و درعین حال کارآمدترین شیوه­های کسب اطلاع از تحولات فرهنگی جوامع باستانی و تاریخی است؛ در این شیوه مطالعاتی در کنار شناسایی محوطه­ها می­توان کمابیش به اهدافی چون درک چگونگی توزیع فعالیت­های انسانی، تعیین کم و کیف ارتباط بین انسان و محیط و به تبع آن منابع زیست محیطی و طبیعی و ... دست یافت.

بررسی باستان­شناسی را می­توان از نظر محدوده جغرافیایی پژوهش به دو گروه تقسیم کرد: گروه اول بررسیهای ناحیه­ای و منطقه­ای[1] هستند که درآن یک محدوده جغرافیایی بررسی می­شود و گروه دوم بررسیهای تک مکانی[2] هستند که درآن یک محوطه خاص انتخاب و به طور دقیق و جزیی مورد بررسی قرار می­گیرد. از سوی دیگر در اتخاذ استراتژی پژوهشی، بررسی­های باستان­شناسی ممکن است به صورت ژرفانگر[3] و یا پهنانگر[4] طراحی شدند. علاوه براین اتخاذ شیوه­ای سیستماتیک و یا عمومی از دیگر راههای انجام بررسیهای باستان­شناسی است.

جغرافیای طبیعی:

به منظور دستیابی به شناختی جامع از وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر مکان لازم است بستر و شرایط جغرافیایی حاکم بر آن مورد توجه قرار گیرد. برای دستیابی به این هدف ابتدا عوامل اکولوژیکی منطقه خرم دره و پتانسیل های بالقوه مورد بحث قرار می گیرند.

موقعیت جغرافیایی و وسعت:

شهرستان خرم دره به عنوان یکی از شهرستان های پر رونق از لحاظ کشاورزی و صنعتی استان زنجان حدود 410 کیلومتر مربع وسعت داشته است و در جنوب شرقی استان واقع و مرکز آن شهرستان خرم دره است.

محدوده این شهرستان از شمال به ابهر، از شرق به طارم، از جنوب و غرب به شهرستان ابهر و خدابنده ختم می شود. این شهرستان از لحاظ مختصات جغرافیایی بین ΄35 ˚48 تا ́56 ˚48 طول شرقی و ΄15 ˚36 تا ΄30 ˚36 عرض شمالی واقع شده است. شهر خرمدره به عنوان مرکز این شهرستان و در فاصله 90 کیلومتری مرکز استان واقع شده است و ارتفاع آن از سطح دریا 1570 متر است. از لحاظ تقسیمات سیاسی این شهرستان به علت اینکه چند سالی بیش نیست که تبدیل به شهرستان شده است هنوز حدود دقیق توابع آن مشخص نیست در حالی که دارای یک بخش مرکزی( خرمدره) و دو دهستان است. دهستان قلعه حسینیه به مرکزیت روستای قلعه حسینیه، دهستان الوند به مرکزیت روستای الوند.

این شهرستان مجموعاًً دارای 29 آبادی است که 18 آبادی آن دارای سکنه و 11 آبادی آن خالی از سکنه هستند.

توپوگرافی و ارتفاعات منطقه ابهر و خرمدره:

شهرستان های ابهر و خرمدره منطقه ای کوهستانی که کوه های آن به دو صورت رشته ی موازی به دنبال کوه های زنجان از قافلان کوه محل عبور رودخانه قزل ارون با جهت شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده است و تا دشت قزوین( تاکستان) ادامه دارد. ارتفاعات شهرستان خرمدره که از شمال با رشته کوه البرز و از جنوب و جنوب غربی با رشته کوه زاگرس هم جوار است، با دریافت برف و باران فراوان و ایجاد شاخه های متعدد ابهر رود که رسوبات فراوانی را در دره ته نشین می کند، زمین های حاصل خیزی برای کشاورزی ایجاد می شود. پوشش گیاهی ارتفاعات و دامنه، زندگی شبانی را شکل می دهد. حاصل این امر ایجاد مراکز تجمع انسانی و اقتصادی از قبیل سلطانیه، صایین قلعه، هیدج، خرمدره و ابهر و روستاهای متعدد می باشد( جغرافیای استان زنجان، 1375، 16).

با بررسی نقشه های توپوگرافی و منحنی های میزان و مشاهده در روی زمین ملاحظه می گردد که شمال و جنوب حوضه ابهر رود به صورت ارتفاعات و قله ها جزء واحد کوهستان محسوب می شوند.

واحد کوهستان در شمال حوزه شامل: کوه های قیالاغلی، سندان داغ، خراسان لو، کوه بلاغ و الوند داغ است که امتداد آ نها شمال غرب – جنوب شرق می باشند. مرتفع ترین نقطه حوزه در شمال حوزه و در کوه های سندان داغ با ارتفاع 2975 متر از سطح دریا و اقع شده است. این کوه­ها با شیب زیاد به سمت جنوب ممتدد شده و به پای کوه ختم می شوند که در آنجا زمین شیب کمتری را به خود می­گیرد.

واحد کوهستان در جنوب حوزه شامل: کوه های گنگ دره، کوه رستم، قره داغ، کوه قواد و کوه اوج قاشق است که نسبت به کوه های شمالی دارای ارتفاع کمتری هستند. و امتداد آنها هم اگر چه شمال غرب- جنوب جنوب شرقی است ولی مثل شمال حوزه از نظم زیادی برخوردار نیستند.

در این واحد از آن جا که شیب زیاد هرگز اجازه کشاورزی را نمی دهد به عنوان مراتع و چراگاه دام توسط مردم محل مورد استفاده قرار می گیرند( بیگلر 1378، 72- 74).

زمین شناسی:

منطقه خرمدره و بطور کلی حوضه آبخیز ابهر رود که دشت هموار نسبتاً وسیعی را تشکیل می دهد ( دشت میان کوهی) در حقیقت یک چاله تکتونیکی و فروافتادگی است که از شمال غرب و جنوب شرق امتداد پیدا کرده و حاصل عملکرد تکتونیک در گذشته است و لذا منشاء تشکیل آن نیروهای درونی زمین در ادوار مختلف زمین­شناسی است و در طول سالیان متمادی عوامل دینامیک بیرونی شکل آن را به مقدار محدودتری در مقایسه با عوامل تکتونیک تغییر داده­اند. می توان گفت که در مسیر حرکت رود این حوضه و زمین­های هموار مجاور آن و کوه های اطراف آن زمین فروافتادگی یا بالارفتگی پیداکرده و به صورت هورست و گرابن درآمده است.

از نظر چینه شناسی کوه های ابهر و خرمدره ارتباط نزدیکی با کوه های البرز دارد که در تمامی سری­ها از پایوزویک تا دوران چهارم مشاهده می شود. از نظر تقسیمات ساختاری دشت ابهر بر طبق تقسیم بندی واحد های ساختمانی رسوبی ایران در زون البرز- آذربایجان واقع شده است. با توجه به وسعت این زون آن را به نواحی کوچکتری تقسیم نموده اند که محدوده مطالعاتی عمدتاً در قسمت البرز غربی واقع گردیده است. بررسی تاریخچه زمین شناسی نشان می دهد که در طی دوران سنوزوئیک این زون به شدت تحت تاثیر فازهای کوهزایی آلپی قرار داشته است و فعالیت های آتشفشانی آئوسن( سازند کرج) در تمام طول آن دیده می شود. بطوریکه با پیشروی به سمت غرب به شدت این فعالیت ها افزوده می شود. طی الیگوسن آغازین، فعالیت های به صورت توده های نفوذی متعدد و با ترکیبات متنوع در اکثر زون دیده می شود که می توان به اطراف تاکستان، ابهر و هیدج اشاره کرد. پس از این زمان گسترده حوضه آبریز مورد مطالعه اثری از فعالیت ماگماتیسم دیده نمی شود.

نقشه زمین شناسی دشت ابهر( نقشه شماره ) رخنون های ارتفاعات حاشیه­ای دشت ابهر تنوعی از سنگ­های بسیار قدیمی تا عصر حاضر را نشان می دهد. در این بخش طبقه بندی این تشکیلات را می توان بصورت خلاصه چنین بیان نمود:

تشکیلات پر کمبرین قدیمی ترین تشکیلاتی که در منطقه دیده می شود این تشکیلات شامل فلییت ها و میکاشیت هایی که در جنوب الگزیر مشاهده می گردند. سپس تشکیلات کهر که عبارت از یک سری شیست های سنگ لوحی سبز رنگ و شفاف وجود دارند که در جنوب میکا شیت ها دیده می شوند و به ترتیب گرانیت های دوران جوانتر ین تشکیلات پرکامبرین و روی تشکیلات بایندر شامل سنگ ماسه های ارغوانی و شیستهای سیلتی به ضخامت حدود 150 متر و روی آنها تشکیلات سلطانیه شامل دولومیت های روشن که بطور هم شیب روی تشکیلات بایندر قرار دارد. این رخنون در جنوب ابر مشاهده می شود که بوسیله گسل های متعدد از یکدیگر جدا شده اند.

روی تشکیلات سلطانیه تشکیلات باورتکه تناوبی از شیست های الوان برنگ ارغوانی – سبز قهوه ای می باشد روی این تشکیلات را جزوه سری های پایین کامبرین نیز حساب می آورند.

سفال اشکانی:

در باب سفال اشکانی بحث­ها و تفحص­های زیادی صورت گرفته است که بر اساس همین داده­ها تقسیم بندی­ها و گروه­بندی­های متفاوت و زیادی صورت گرفته است. بر اساس یکی از همین تقسیمات انجام گرفته ایران به 9 منطقه مشخص تقسیم شده است که مهم ترین ویژگی این تقسیم بندی ویژگی های سفال هر منطقه می باشد. بر اساس این داده ها این نتیجه حاصل می شود که یک نوع سفال اشکانی وجود ندارد و در طول دوره اشکانی در ایران یک نوع سفال با مشخصات واحد و یکدست ساخته نمی شده است. این ویژگی یک اصل مسلم و تغییر ناپذیر در باستان شناسی ایران است که از دوره پی ساز تاریخ دیده می شود. علت آن خاص جغرافیای سرزمین ایران، نژادهای مختلف آن و در درجه دوم بافت سیاسی دوره اشکانی است (هرینک . 1367 ص 18). این تقسیمات 9 گانه بیشتر به جهان اصلی جغرافیایی صورت گرفته است.

1- جنوب غرب ایران 2- غرب ایران 3- آذربایجان شرقی 4- شمال ایران 5- شمال شرق

7-شرق 8-جنوب شرق 9- جنوب و حاشیه ساحل خلیج فارس

این تقسیم بندی منطقه ای نیز مورد نقد قرار گرفته است (Volgelsang , 1985 , 157- 175 ). از جمله این انتقادات می­توان به ضعف در محدوده تاریخی پژوهش در برخی مناطق و از جمله منطقه غرب ایران، که بسیار دیرتر از مناطق شرقی توسط اشکانیان گشوده شد. در این مطالعه و پژوهش­های انجام شده توجه چندانی به محیط جغرافیایی و سیاسی اشکانیان در زمان خود، همه پژوهش ها را محدود به دامنه نفوذ اشکانیان در محدوده سیاسی و جغرافیایی امروزه ایران کرده اند. چون برخی از قلمرو اشکانیان در خارج از سرحدات سیاسی فعلی، از جمله سوریه (پالمیرا، دورا اورپوس). بین النهرین (آشور، هترا، سلوکیه) و ترکمنستان (نساء، مرو) قرار دارد. بیشترین سفال های این سلسله را باید در میدان های جغرافیایی جستجو کرد. لیکن با توجه به این مسایل، تقسیم بندی ارائه شده در عمل در داخل مرزهای ایران زمین در موارد متعدد راهگشای محققان، و باستان شناسان جهت مطالعه این دوران بوده است.

این طبقه بندی 9 گانه هرینک بر اساس آخرین تغییر تحولات انجام شده توسط او می باشد که بعد از اصلاحات انجام شده ارائه شده است.

اکنون به توضیح، هر چند جزئی، مناطق 9 گانه هرینک می پردازیم:

منطقه جنوب غرب ایران:

از مهم ترین مناطق مورد مطالعه و بهترین مکان هایی که می تواند بیشترین اطلاعات را در خصوص سفال های قرن 2 و 3 قبل از میلاد به ما بدهند می توان به: مسجد سلیمان، برد نشانده، شوش (شرق آپادانا، در لایه های 5E . D شهر شاهی، II در لایه های3 . E . D و کاخ شانور در لایه3A ) اشاره کرد.

مناطق مورد مطالعه جنوب غرب ایران در قسمت های شرقی و شمال شرقی کوهستانی و در جنوب آن دشت خوزستان واقع شده است( Haerink & Boucharlat, 1991, 300 - 306 ).

اگر بخواهیم سفال های این منطقه را از نظر رنگ مطالعه کنیم، سفال رایج این منطقه به رنگ زرد روشن، نخودی و صورتی متمایل به نارنجی است که به وسیله یک روکش قرمز پوشانده شده اند هر چند سفال منقوش بسیار کمیاب است ( tlaerink, 1983, 25 ) لیکن ادامه نوعی سفال محلی از دوره قبل است.

در این دوره سفال های منقوش با زمینه نخودی یا نارنجی، آخرین سفال های منقوش هزاره اول قبل میلاد است و با رایج شدن لعاب و استفاده گسترده از آن در دوره هخامنشی نقش و تزئینات روی سفال های ساده جای خود را به لعاب می دهد.

سفال های منقوش در قرن دوم قبل از میلاد پس از رواج سفال های لعابی از بین رفت.

از نظر فرم شکل هم می توان به برخی از فرم ها اشاره کرد که در آن برخی از اشکال یونانی نیز به چشم می خورد. از جمله: جام های کم عمق، فنجان های کم عمق با لبه های برجسته که تحت عنوان بشقاب ماهی شناخته می شوند. ( Tampson, 1934, 435) سفال­های لعابدار از نیمه قرن دوم قبل از میلاد تا قرن دوم میلادی از شوش بصورت تدریجی تکامل یافتند.

از رنگ های به کار رفته در این لعاب سفال ها که به نوعی تداوم لعاب دوره هخامنشی است، اما در سطح و کیفیتی بالاتر، می توان به سفید، زرد، آبی، سبز اشاره کرد.

تعدادی از اشکال سفالی وابسته به فرم های رایج بین النهرین دیده می شود. علاوه بر این ساخت سفال های جلینگی نیز در شوش دیده می شود. (Haerinck, 1983, 42)

منطقه غرب ایران

همانطور که در پیش­تر ذکر شد غرب ایران توسط اشکانیان دیرتر از مرزهای شرقی تحت سلطه قرار گرفت در ضمن مرز جغرافیایی غرب ایالت اشکانی آن روزگار با مرز امروزی بسیار تفاوت دارد اما آنچه مسلم است حفاری های صورت گرفته در: نوشیجان، همدان، کنگاور، بیستون، قلعه یزدگرد، تخت سلیمان و خورهه بدست آمده است. (Haerinck & Bucharlat, 1991, 304 - 306 )

هرینک پس از مطالعات مربوط به این دوره در نهایت در جمع بندی توانست دوره بندی ای برای این مرحله ارائه کند. که عبارت بودند از : 1- دوره اولیه 2- دوره میانی 3- دوره متأخر (هرینک 1367، 124 – 11).

دوره اولیه : (250 تا 175 ق . م)

که البته برخی این دوره را مابین سال های 250 – 150 ق . م میلاد تاریخ گذاری کرده اند. (کامبخش فرد 1380، 404 ) از گونه­های سفال این دوره هرینک سه گونه سفال: معمولی، منقوش، لعابدار را از دوره اول برگزیده است که اکثراً به حالت چرخ ساز می باشند.

در این دوره سفال منقوش دالبری که مشخصه آن نقوش دالبری آویزان است و سفال منقوش مثلثی که نقش مایه آن هاشورزده و آویزان است، تولید می شده است. در این دوران ظروف دالبری منقوش به وجود آمدند و در نواحی جنوبی و مرکزی، ظروف مثلثی از دوران هخامنشی ادامه پیدا کرد. نقوش این ظروف مایل به قرمز، قهوه ای مایل به قرمز یا قهوه ای تیره است. این ظروف تا قرن اول . ق . م به صورت ویژگی مشخصه دوره اشکانی است در این منطقه تولید می شد. ( Ibid . p . 305)

در مناطقی چون یانیق تپه علاوه بر سفال منقوش مثلثی، سفال منقوش سبک اردبیل نیز دیده شده است. یعنی سفال هایی که اغلب با نقش مایه های مثلث های هاشورزده لوزی های هاشورزده، نقوش بادبانی شکل و مثلث های به هم چسبیده و تزئینات پیکره های نقاشی شده است.

از سفال های نام برده در این دوره به سفال های دالبری و منقوش مثلثی اشاره کرده ایم که آنها از نظر ساخت چرخ ساز می باشند. و جنس آنها از گل رس است و رنگ های آن نخودی گاهی مایل به صورتی یا نارنجی و گاهی مایل به قهوه ای است ساخته شده است. بدنه این سفال ها بسیار سخت و فشرده و منسجم می باشند. در غالب موارد در سطح معدودی از سفال ها صاف و هموار بود و نشانه و اثر صیقلی بر روی آن دیده می شود. این اثر صیقل از جزئی تا کامل می تواند باشد. اکثر این سفال ها بدون پوشش گلی می باشند. که البته باید توجه داشت که در برخی یا بهتر است بگوییم در خیلی از موارد تشخیص پوشش گلی امر ساده­ای نیست.

تزئین نقاشی بر روی ظروف دهانه تنگ همواره بر سطح خارجی دیده می شود، در حالی که بر ظروف دهانه گشاد نقاشی ها در داخل سفال ها انجام گرفته است. تزئین نقاشی پیش از پخت بوده و اغلب با دقت و مهارت نقاشی شده است. رنگ های نقوش قرمز، قهوه ای یا قهوه ای تیره نزدیک به سیاه اند. به طور کلی نقوش سالم و در شرایط مناسبی باقی مانده اند، به استثنای بعضی موارد که تنها اثر و نشانه ای از نقاشی بر روی سفال باقی مانده است.

منشاء سبک و روش سفال منقوش دالبری و منقوش مثلثی مطمئناً از دوره هخامنشی است، این نکته در مورد غرب ایران نیز صادق است. در این منطقه همچنین تداومی از گونه های سفال بومی نیز دیده می شود ( Stronach, 1974, 241 - 244 ) به علت کمبود مدارک باستان شناسی تشخیص بین گونه های دوره هخامنشی و اشکانی تحقیقاً غیر ممکن است ( Krool, 1975, 71-74)

تا حدی که داده ها و مدارک واقعی اجازه می دهد می توان این نظریه را مطرح کرد، که کم و بیش یک سبک می تواند محدوده منطقه ای داشته باشد. (Haerinck, 1978, 85 ) آشکار است که تکه سفال­هایی به سبک یا گونه دیگر را نیز می توان در دیگر مناطق مشاهده کرد، بدون آنکه چندان مشخصه ویژه آن منطقه باشد. (Dyson, 1965, 9 )

بر اساس گزارش کاوش­ها و بررسی­های باستان­شناسی، می توان چنین نتیجه­گیری کرد، که سفال منقوش دالبری به ویژه در مناطق جنوبی و مرکزی غرب ایران، به خصوص در منطقه کرمانشاه، همدان، اراک و خرم آباد ساخته می­شده است. علاوه بر این مناطق که به عنوان مراکز ساخت شناخته شده­اند. سفال منقوش دالبری در محوطه های باستانی و مناطق دیگر مانند منطقه فارس سفال منقوش دالبری و سفال منقوش نواری (Ghirshman, 1954, 10 ) و نیز در خوزستان مشاهده شده است. در حالی که سفال منقوش مثلثی ویژه و گونه شاخص منطقه شمالی، کردستان مرکزی و شمالی، آذربایجان جنوبی و غربی کردستان مرکزی و شمالی، آذربایجان جنوبی و غربی است.(Muscaarella, 1978 , 343 )

البته نباید از نظر دور داشت که سفال منقوش سبک اردبیل با نقوش مثلثی هاشورزده، که تنها در لبه پیاله ها و کاسه ها نقش شده نیز در این منطقه متداول است.(Stronach, 1974, 241 - 244 )



[1] . Regional survey

[2] . site survey

[3] . Intensive

[4] . Extensive




فهرست مطالب

شماره

صفحه

چکیده ....................................................................................................................................................

1

مقدمه ......................................................................................................................................................

2

فصل اول، بررسی ویژگی­های ناحیه ابهر و خرم­دره ...........................................................................

7


جغرافیای طبیعی ...................................................................................................................

8


موقعیت جغرافیایی و وسعت ................................................................................................

8


توپوگرافی و ارتفاعات منطقه ابهر و خرم­دره ........................................................................

8


زمین شناسی .........................................................................................................................

9


هیدروکلیماتولوژی ................................................................................................................

12


بارندگی ................................................................................................................................

12


درجه حرارت .......................................................................................................................

13


رطوبت نسبی ........................................................................................................................

13


باد .........................................................................................................................................

13


تبخیر .....................................................................................................................................

14


منابع آب ...............................................................................................................................

14


وضعیت خاک­ها ....................................................................................................................

15


پوشش گیاهی .......................................................................................................................

15

فصل دوم، نگاهی به تاریخ اشکانی .....................................................................................................

17


مقدمه

18


جغرافیای پارت

27


ساختار حکومت اشکانی

28

فصل سوم، سفال اشکانی

44


سفال اشکانی

45


منطقه­ی غرب ایران

46


منطقه­ی آذربایجان

56


شمال ایران

57


شرق ایران (سیستان)

57


جنوب ایران

58

فصل چهارم، بررسی باستان­شناختی

60

فصل پنجم، گونه­شناسی سفال­های اشکانی منطقه

177

فصل ششم، تجزیه و تحلیل داده­ها

231

فصل هفتم، نقشه­ها و نمودارها

237

فصل هشتم، خلاصه و نتیجه­گیری

261

فهرست منابع

265







چکیده

حوزه­ی جغرافیایی ابهررود در استان زنجان به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی­اش وضعیتی دارد که شناخت کم و کیف تطورات فرهنگی آن منطقه در دوره­ی اشکانی می­تواند ما را در درک بهتر تحولات فرهنگی شمال­غرب کشور در دوره­ی اشکانی یاری دهد.

این پژوهش در قالب یک بررسی میدانی و به منظور روشن نمودن وضعیت فرهنگی منطقه و تغیررات و تطورات فرهنگی منطقه در دوره­ی اشکانی انجام پذیرفت؛ در این راستا بررسی حوزه­ی جغرافیایی ابهرورد (شامل شهرستان­های ابهر و خرم­دره ) در دو فصل انجام پذیرفت و در نتیجه 257 محوطه باستانی شناسایی گردید که از این بین، 62 محوطه دارای آثار اشکانی بود. مطالعه­ی گونه­شناسی سفال اشکانی منطقه و نیز درک و دریافت کلی الگوی استقراری منطقه در دوره­ی اشکانی از نتایج مهم این پژوهش است که بر اساس آنها مشخص گردید در دوره­ی اشکانی استقرارها نسبت به دوره­ی قبل ( هخامنشی) از نظر تعداد افزایش چشمگیری داشته و حتی استقرارهای دوره­ی بعد ( ساسانی) به اندازه­ی دوره­ی اشکانی نیست؛ این نشان­گر تغییرات جمعیتی یا تغییر الگوی پراکنش استقرارها نسبت به دوره­ی قبل است، همچنین مشخص گردید که بیشتر استقرارهای منطقه روستاهای کوچکی هستند و شواهدی از مراکز شهری شناسایی نشد؛ همچنین به نظر می­رسد فرهنگ مادس منطقه در دوره­ی اشکانی، ضمن تأثیرپذیری از فرهنگ مناطق پیرامونی( بویژه غرب کشور) دارای برخی ویژگی­های بومی- محلی است که آن را از سایر مناطق غرب و شمال­غرب کشور تا حدی متمایز می­کند.

مقدمه

اوضاع و احوال سرزمین ایران در محدوده زمانی حدود پنج قرنی پس از فروپاشی سلوکیان تا برآمدن ساسانیان آنچانکه باید و شاید دانسته شده است در این دوره طغیان و خیزش ناگهانی قوم ایرانی "پرثوه" بر علیه سلوکیان زمینه ساز پدید آمدن حکومتی شد که به تدریج از یک قدرت محلی به حکومتی جهانی تبدیل شد. حکومتی که در دوران اوج و عظمتش به راستی شایسته لقب «امپراتوری» است. امپراتوری ای که گاه به مصداق خاستگاه قومی­اش “پارتیان” و گاه به مناسبت نام جد بنیان گذارانش "اشکانی" نامیده می‌شود.

تحولات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی سرزمین ایران در دوره اشکانی عمداً یا سهواً مورد غفلت واقع شده طوریکه منابع تاریخی ایران اشارات اندکی به این دوره دارند و حتی در شاهنامه فردوسی نیز که به نوعی بیانگر بخش قابل توجهی از تاریخ اساطیری ایران و ایرانیان است تعداد ابیاتی که به تاریخ اشکانی اشاره دارد بسیار ناچیز است و خود حکیم طوس در این خصوص می گوید:

از ایشان به جز نام نشنیده­ام نه در نامه­ی خسروان دیده­ام

بیشترین اطلاعات تاریخی پیرامون اشکانیان برگرفته ازمنابع تاریخی رومیان است که ضمن ثبت و ضبط وقایع و رویدادهای امپراتوری روم آنجاهایی که این رخدادها به نوعی به ایران و ایرانیان مرتبط بوده اشاراتی نیز به تاریخ ایران شده بسیاری از اندیشمندان سکوت منابع ایرانی در خصوص تاریخ اشکانی را ناشی از بی­توجهی عمدی ساسانیان به تاریخ و فرهنگ اشکانی و حتی به رغم برخی تلاش آنها در نابودی آثار اشکانی می­دانند. به این دلیل که گویا ساسانیان اشکانیان را بیگانگانی می­پنداشتند که غاصب حکومت ایران و تاج و تخت شاهنشاهی هخامنشی هستند.

به هر حال صرفنظر از این مباحث که پرداختن به آنها در این مجال نمی­گنجد پژوهشهای باستان­شناسی این امکان را فراهم می­آورد تا فارغ از صحت و سقم مدراک تاریخی با استناد به بقایای ملموس مادی بتوان تصویری واقعی از تحولات و تطورات فرهنگی دوره اشکانی به دست داد.

تا چند دهه پیش کمبود و پراکندگی یافته­های باستان­شناسی دوره اشکانی (به ویژه در سرزمین اصلی ایران) باعث شده بود که اطلاعات باستان­شناختی از فرهنگ اشکانیان بسیار کم و مبهم باشد . خوشبختانه در چند دهه اخیر در نتیجه تلاش باستان­شناسان باعث شده تا تعداد قابل توجهی محوطه­های باستانی مربوط به دوره اشکانیان در یک گستره وسیع جغرافیایی از آن آسیای مرکزی تا سوریه شناسایی و مطالعه شوند و از این رهگذر امکان آن فراهم آید تا با استناد به جدیدترین یافته‌های علمی بتوان تصویری صحیح تر از فرهنگ و تمدن ایران در دوره اشکانی به دست داد. در این بین آنچه بسیار ضروری می نماید داشتن تصویری کلی از پراکندگی سکونتگاهها و الگوهای استقراری دوره اشکانی در گستره فلات ایران است تا از این طریق بتوان ضمن شناخت و درک صحیح­تر وضعیت کلی مناطق و نواحی و مراکز مهم ایران در دوره اشکانی به انتخاب گزینش و معرفی نقاط و اماکنی پرداخت که باستان­شناسان بتوانند با شیوه­های خاص مطالعاتی خویش (گمانه زنی، لایه نگاری ، کاوش) از آن مکان ها اطلاعاتی فراهم آورند که به توسعه و تکمیل دانسته­های ما در مورد اشکانیان بینجامد.

در همین راستا در دهه­های اخیر باستان­شناسان ایرانی و خارجی فعالیت­های قابل توجهی انجام داده‌اند اما در بسیاری از مناطق ایران از جمله منطقه مورد نظر این پژوهش ، مطالعات جدی انجام نگرفته است.

دشت میان کوهی ابهر در استان زنجان به عنوان گذرگاه و معبر طبیعی بین فلات مرکزی و شمال­غرب ایران با ویژگی‌ها و قابلیت­های خاص اقلیمی­اش پتانسیل لازم جهت استقرار جوامع انسانی را دارا می باشد. لیکن به دلیل فقدان یا کمبود مطالعات و پژوهشهای دقیق باستان­شناختی وضعیت کلی این منطقه در دوران تاریخی به ویژه اشکانی چندان روشن نیست این در حالیست که در مناطق مجاور آن (آذربایجان،‌کرمانشاه‌، همدان) آثار فراوانی از دوره اشکانی شناسایی شده و به همین دلیل می­توان گفت منطقه مورد نظر این پژوهش همچون حلقه مفقوده­ای است که مطالعه آن می تواند ما را درک و شناسایی بهتر شمال­غرب ایران و عصر اشکانی و نیز کم و کیف ارتباطات احتمالی این منطقه با سایر مناطق ایران در آن دوره یاری دهد.

سئوالات اصلی این پژوهش عبارتند از :

1- آیا فرهنگ مادی منطقه جغرافیایی ابهررود در دوره اشکانی به ویژه با تأکید بر گونه­شناسی سفال منطقه - ویژگیهای بومی ومحلی دارد یا اینکه، این حوزه جغرافیایی بخشی از گستره فرهنگی مناطق پیرامونی می­باشد؟

2- آیا الگوی استقراری دوره اشکانی حوزه جغرافیایی ابهررود با سایر مناطق استان تفاوت دارد؟

3- آیا در منطقه ابهررود می توان شواهدی از مراکز استقراری مهم دوره اشکانی –شهر، مرکز نظامی و نظایر آن- بدست آورد؟

4- آیا موقعیت جغرافیایی منطقه ابهررود تأثیر عمده‌ای در ماهیت استقرارهای اشکانی داشته است؟

سابقه تحقیق:

این پژوهش در قالب بررسی سیستماتیک میدانی برای نخستین بار پیشنهاد می­گردد و معدود کارهای انجام شده به شرح زیر می­باشد:

- برخی بررسی­های پراکنده که نتایج آنها منتشر نشده است.

- اطلاعات خاصی که در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور موجود است قابل استناد خواهد بود.

- برخی مطالعات باستان­شناختی موردی نظیر کاوش و لایه نگاری که در سال های اخیر توسط کارشناسان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری انجام گرفته است.

هدف تحقیق :

این پژوهش با استناد به داده­های حاصل از یک بررسی سیستماتیک باستان شناختی درجستجوی یافتن پاسخی منطقی و دقیق به سؤالاتی است که درخصوص اوضاع منطقه مورد نظر برای باستان­شناسان مطرح است تا از این راه بتوان به اهدافی چون شناخت دقیق الگوهای استقراری آن دوره شناسایی مراکز عمده استقراری، شناسایی مسیرهای ارتباطی منطقه، شناسایی منابع طبیعی موجود و ارتباط آنها بامحوطه­های باستانی برآورد احتمالی و مطالعه‌ی پراکنش جمعیت منطقه، تعیین نوع و وضعیت استقرارها (کوچرو یا یکجانشین)، تبیین کرونولوژی منطقه در دوران تاریخی (مخصوصاً در دوره پارتی)، تأثیر اقلیم بر فرهنگ و محلی و ... دست یافت. بدیهی است پاسخگویی دقیق به سؤالات فوق صرفاً براساس نتایج حاصله از یک بررسی باستان­شناختی میسر نخواهد بود معهذا این پژوهش سعی دارد حتی­المقدور ضمن تلاش برای پاسخگویی به سوالات فوق مشخصاً مکان­ها و محوطه­هایی را معرفی نماید که درصورت مطالعه دقیق آنها از طریق کاوش و لایه­نگاری و گمانه زنی، اطلاعات لازم جهت پاسخگویی به سوالات فوق­الذکر فراهم آید.

قاعدتاً یکی از اهداف اولیه این پژوهش مطالعه‌ی فرهنگ سفالگری دوره اشکانی منطقه می­باشد که ما را در دستیابی به اهداف بیان شده درطرح رهنمون خواهد ساخت.

روش کار و تحقیق :

تا چندی پیش در باستان شناسی بررسی بیشتر به منظور شناسایی و انتخاب محوطه­هایی جهت انجام کاوش به کار می­رفت ولی امروزه به عنوان یک شیوه مستقل مطالعاتی درپژوهشهای باستان­شناسی کاربری فراوان دارد و به این ترتیب بخش عمده­ای از خلاء موجود در پژوهشها و مطالعات باستان­شناسی پر می‌شود.

بررسی باستان شناسی چون معمولاً هزینه کمتری دارد و نیز هیچگونه نقش تخریبی ندارد (برخلاف کاوش) یکی از ساده­ترین و عملی­ترین و درعین حال کارآمدترین شیوه­های کسب اطلاع از تحولات فرهنگی جوامع باستانی و تاریخی است؛ در این شیوه مطالعاتی در کنار شناسایی محوطه­ها می­توان کمابیش به اهدافی چون درک چگونگی توزیع فعالیت­های انسانی، تعیین کم و کیف ارتباط بین انسان و محیط و به تبع آن منابع زیست محیطی و طبیعی و ... دست یافت.

بررسی باستان­شناسی را می­توان از نظر محدوده جغرافیایی پژوهش به دو گروه تقسیم کرد: گروه اول بررسیهای ناحیه­ای و منطقه­ای[1] هستند که درآن یک محدوده جغرافیایی بررسی می­شود و گروه دوم بررسیهای تک مکانی[2] هستند که درآن یک محوطه خاص انتخاب و به طور دقیق و جزیی مورد بررسی قرار می­گیرد. از سوی دیگر در اتخاذ استراتژی پژوهشی، بررسی­های باستان­شناسی ممکن است به صورت ژرفانگر[3] و یا پهنانگر[4] طراحی شدند. علاوه براین اتخاذ شیوه­ای سیستماتیک و یا عمومی از دیگر راههای انجام بررسیهای باستان­شناسی است.

جغرافیای طبیعی:

به منظور دستیابی به شناختی جامع از وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر مکان لازم است بستر و شرایط جغرافیایی حاکم بر آن مورد توجه قرار گیرد. برای دستیابی به این هدف ابتدا عوامل اکولوژیکی منطقه خرم دره و پتانسیل های بالقوه مورد بحث قرار می گیرند.

موقعیت جغرافیایی و وسعت:

شهرستان خرم دره به عنوان یکی از شهرستان های پر رونق از لحاظ کشاورزی و صنعتی استان زنجان حدود 410 کیلومتر مربع وسعت داشته است و در جنوب شرقی استان واقع و مرکز آن شهرستان خرم دره است.

محدوده این شهرستان از شمال به ابهر، از شرق به طارم، از جنوب و غرب به شهرستان ابهر و خدابنده ختم می شود. این شهرستان از لحاظ مختصات جغرافیایی بین ΄35 ˚48 تا ́56 ˚48 طول شرقی و ΄15 ˚36 تا ΄30 ˚36 عرض شمالی واقع شده است. شهر خرمدره به عنوان مرکز این شهرستان و در فاصله 90 کیلومتری مرکز استان واقع شده است و ارتفاع آن از سطح دریا 1570 متر است. از لحاظ تقسیمات سیاسی این شهرستان به علت اینکه چند سالی بیش نیست که تبدیل به شهرستان شده است هنوز حدود دقیق توابع آن مشخص نیست در حالی که دارای یک بخش مرکزی( خرمدره) و دو دهستان است. دهستان قلعه حسینیه به مرکزیت روستای قلعه حسینیه، دهستان الوند به مرکزیت روستای الوند.

این شهرستان مجموعاًً دارای 29 آبادی است که 18 آبادی آن دارای سکنه و 11 آبادی آن خالی از سکنه هستند.

توپوگرافی و ارتفاعات منطقه ابهر و خرمدره:

شهرستان های ابهر و خرمدره منطقه ای کوهستانی که کوه های آن به دو صورت رشته ی موازی به دنبال کوه های زنجان از قافلان کوه محل عبور رودخانه قزل ارون با جهت شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده است و تا دشت قزوین( تاکستان) ادامه دارد. ارتفاعات شهرستان خرمدره که از شمال با رشته کوه البرز و از جنوب و جنوب غربی با رشته کوه زاگرس هم جوار است، با دریافت برف و باران فراوان و ایجاد شاخه های متعدد ابهر رود که رسوبات فراوانی را در دره ته نشین می کند، زمین های حاصل خیزی برای کشاورزی ایجاد می شود. پوشش گیاهی ارتفاعات و دامنه، زندگی شبانی را شکل می دهد. حاصل این امر ایجاد مراکز تجمع انسانی و اقتصادی از قبیل سلطانیه، صایین قلعه، هیدج، خرمدره و ابهر و روستاهای متعدد می باشد( جغرافیای استان زنجان، 1375، 16).

با بررسی نقشه های توپوگرافی و منحنی های میزان و مشاهده در روی زمین ملاحظه می گردد که شمال و جنوب حوضه ابهر رود به صورت ارتفاعات و قله ها جزء واحد کوهستان محسوب می شوند.

واحد کوهستان در شمال حوزه شامل: کوه های قیالاغلی، سندان داغ، خراسان لو، کوه بلاغ و الوند داغ است که امتداد آ نها شمال غرب – جنوب شرق می باشند. مرتفع ترین نقطه حوزه در شمال حوزه و در کوه های سندان داغ با ارتفاع 2975 متر از سطح دریا و اقع شده است. این کوه­ها با شیب زیاد به سمت جنوب ممتدد شده و به پای کوه ختم می شوند که در آنجا زمین شیب کمتری را به خود می­گیرد.

واحد کوهستان در جنوب حوزه شامل: کوه های گنگ دره، کوه رستم، قره داغ، کوه قواد و کوه اوج قاشق است که نسبت به کوه های شمالی دارای ارتفاع کمتری هستند. و امتداد آنها هم اگر چه شمال غرب- جنوب جنوب شرقی است ولی مثل شمال حوزه از نظم زیادی برخوردار نیستند.

در این واحد از آن جا که شیب زیاد هرگز اجازه کشاورزی را نمی دهد به عنوان مراتع و چراگاه دام توسط مردم محل مورد استفاده قرار می گیرند( بیگلر 1378، 72- 74).

زمین شناسی:

منطقه خرمدره و بطور کلی حوضه آبخیز ابهر رود که دشت هموار نسبتاً وسیعی را تشکیل می دهد ( دشت میان کوهی) در حقیقت یک چاله تکتونیکی و فروافتادگی است که از شمال غرب و جنوب شرق امتداد پیدا کرده و حاصل عملکرد تکتونیک در گذشته است و لذا منشاء تشکیل آن نیروهای درونی زمین در ادوار مختلف زمین­شناسی است و در طول سالیان متمادی عوامل دینامیک بیرونی شکل آن را به مقدار محدودتری در مقایسه با عوامل تکتونیک تغییر داده­اند. می توان گفت که در مسیر حرکت رود این حوضه و زمین­های هموار مجاور آن و کوه های اطراف آن زمین فروافتادگی یا بالارفتگی پیداکرده و به صورت هورست و گرابن درآمده است.

از نظر چینه شناسی کوه های ابهر و خرمدره ارتباط نزدیکی با کوه های البرز دارد که در تمامی سری­ها از پایوزویک تا دوران چهارم مشاهده می شود. از نظر تقسیمات ساختاری دشت ابهر بر طبق تقسیم بندی واحد های ساختمانی رسوبی ایران در زون البرز- آذربایجان واقع شده است. با توجه به وسعت این زون آن را به نواحی کوچکتری تقسیم نموده اند که محدوده مطالعاتی عمدتاً در قسمت البرز غربی واقع گردیده است. بررسی تاریخچه زمین شناسی نشان می دهد که در طی دوران سنوزوئیک این زون به شدت تحت تاثیر فازهای کوهزایی آلپی قرار داشته است و فعالیت های آتشفشانی آئوسن( سازند کرج) در تمام طول آن دیده می شود. بطوریکه با پیشروی به سمت غرب به شدت این فعالیت ها افزوده می شود. طی الیگوسن آغازین، فعالیت های به صورت توده های نفوذی متعدد و با ترکیبات متنوع در اکثر زون دیده می شود که می توان به اطراف تاکستان، ابهر و هیدج اشاره کرد. پس از این زمان گسترده حوضه آبریز مورد مطالعه اثری از فعالیت ماگماتیسم دیده نمی شود.

نقشه زمین شناسی دشت ابهر( نقشه شماره ) رخنون های ارتفاعات حاشیه­ای دشت ابهر تنوعی از سنگ­های بسیار قدیمی تا عصر حاضر را نشان می دهد. در این بخش طبقه بندی این تشکیلات را می توان بصورت خلاصه چنین بیان نمود:

تشکیلات پر کمبرین قدیمی ترین تشکیلاتی که در منطقه دیده می شود این تشکیلات شامل فلییت ها و میکاشیت هایی که در جنوب الگزیر مشاهده می گردند. سپس تشکیلات کهر که عبارت از یک سری شیست های سنگ لوحی سبز رنگ و شفاف وجود دارند که در جنوب میکا شیت ها دیده می شوند و به ترتیب گرانیت های دوران جوانتر ین تشکیلات پرکامبرین و روی تشکیلات بایندر شامل سنگ ماسه های ارغوانی و شیستهای سیلتی به ضخامت حدود 150 متر و روی آنها تشکیلات سلطانیه شامل دولومیت های روشن که بطور هم شیب روی تشکیلات بایندر قرار دارد. این رخنون در جنوب ابر مشاهده می شود که بوسیله گسل های متعدد از یکدیگر جدا شده اند.

روی تشکیلات سلطانیه تشکیلات باورتکه تناوبی از شیست های الوان برنگ ارغوانی – سبز قهوه ای می باشد روی این تشکیلات را جزوه سری های پایین کامبرین نیز حساب می آورند.

سفال اشکانی:

در باب سفال اشکانی بحث­ها و تفحص­های زیادی صورت گرفته است که بر اساس همین داده­ها تقسیم بندی­ها و گروه­بندی­های متفاوت و زیادی صورت گرفته است. بر اساس یکی از همین تقسیمات انجام گرفته ایران به 9 منطقه مشخص تقسیم شده است که مهم ترین ویژگی این تقسیم بندی ویژگی های سفال هر منطقه می باشد. بر اساس این داده ها این نتیجه حاصل می شود که یک نوع سفال اشکانی وجود ندارد و در طول دوره اشکانی در ایران یک نوع سفال با مشخصات واحد و یکدست ساخته نمی شده است. این ویژگی یک اصل مسلم و تغییر ناپذیر در باستان شناسی ایران است که از دوره پی ساز تاریخ دیده می شود. علت آن خاص جغرافیای سرزمین ایران، نژادهای مختلف آن و در درجه دوم بافت سیاسی دوره اشکانی است (هرینک . 1367 ص 18). این تقسیمات 9 گانه بیشتر به جهان اصلی جغرافیایی صورت گرفته است.

1- جنوب غرب ایران 2- غرب ایران 3- آذربایجان شرقی 4- شمال ایران 5- شمال شرق

7-شرق 8-جنوب شرق 9- جنوب و حاشیه ساحل خلیج فارس

این تقسیم بندی منطقه ای نیز مورد نقد قرار گرفته است (Volgelsang , 1985 , 157- 175 ). از جمله این انتقادات می­توان به ضعف در محدوده تاریخی پژوهش در برخی مناطق و از جمله منطقه غرب ایران، که بسیار دیرتر از مناطق شرقی توسط اشکانیان گشوده شد. در این مطالعه و پژوهش­های انجام شده توجه چندانی به محیط جغرافیایی و سیاسی اشکانیان در زمان خود، همه پژوهش ها را محدود به دامنه نفوذ اشکانیان در محدوده سیاسی و جغرافیایی امروزه ایران کرده اند. چون برخی از قلمرو اشکانیان در خارج از سرحدات سیاسی فعلی، از جمله سوریه (پالمیرا، دورا اورپوس). بین النهرین (آشور، هترا، سلوکیه) و ترکمنستان (نساء، مرو) قرار دارد. بیشترین سفال های این سلسله را باید در میدان های جغرافیایی جستجو کرد. لیکن با توجه به این مسایل، تقسیم بندی ارائه شده در عمل در داخل مرزهای ایران زمین در موارد متعدد راهگشای محققان، و باستان شناسان جهت مطالعه این دوران بوده است.

این طبقه بندی 9 گانه هرینک بر اساس آخرین تغییر تحولات انجام شده توسط او می باشد که بعد از اصلاحات انجام شده ارائه شده است.

اکنون به توضیح، هر چند جزئی، مناطق 9 گانه هرینک می پردازیم:

منطقه جنوب غرب ایران:

از مهم ترین مناطق مورد مطالعه و بهترین مکان هایی که می تواند بیشترین اطلاعات را در خصوص سفال های قرن 2 و 3 قبل از میلاد به ما بدهند می توان به: مسجد سلیمان، برد نشانده، شوش (شرق آپادانا، در لایه های 5E . D شهر شاهی، II در لایه های3 . E . D و کاخ شانور در لایه3A ) اشاره کرد.

مناطق مورد مطالعه جنوب غرب ایران در قسمت های شرقی و شمال شرقی کوهستانی و در جنوب آن دشت خوزستان واقع شده است( Haerink & Boucharlat, 1991, 300 - 306 ).

اگر بخواهیم سفال های این منطقه را از نظر رنگ مطالعه کنیم، سفال رایج این منطقه به رنگ زرد روشن، نخودی و صورتی متمایل به نارنجی است که به وسیله یک روکش قرمز پوشانده شده اند هر چند سفال منقوش بسیار کمیاب است ( tlaerink, 1983, 25 ) لیکن ادامه نوعی سفال محلی از دوره قبل است.

در این دوره سفال های منقوش با زمینه نخودی یا نارنجی، آخرین سفال های منقوش هزاره اول قبل میلاد است و با رایج شدن لعاب و استفاده گسترده از آن در دوره هخامنشی نقش و تزئینات روی سفال های ساده جای خود را به لعاب می دهد.

سفال های منقوش در قرن دوم قبل از میلاد پس از رواج سفال های لعابی از بین رفت.

از نظر فرم شکل هم می توان به برخی از فرم ها اشاره کرد که در آن برخی از اشکال یونانی نیز به چشم می خورد. از جمله: جام های کم عمق، فنجان های کم عمق با لبه های برجسته که تحت عنوان بشقاب ماهی شناخته می شوند. ( Tampson, 1934, 435) سفال­های لعابدار از نیمه قرن دوم قبل از میلاد تا قرن دوم میلادی از شوش بصورت تدریجی تکامل یافتند.

از رنگ های به کار رفته در این لعاب سفال ها که به نوعی تداوم لعاب دوره هخامنشی است، اما در سطح و کیفیتی بالاتر، می توان به سفید، زرد، آبی، سبز اشاره کرد.

تعدادی از اشکال سفالی وابسته به فرم های رایج بین النهرین دیده می شود. علاوه بر این ساخت سفال های جلینگی نیز در شوش دیده می شود. (Haerinck, 1983, 42)

منطقه غرب ایران

همانطور که در پیش­تر ذکر شد غرب ایران توسط اشکانیان دیرتر از مرزهای شرقی تحت سلطه قرار گرفت در ضمن مرز جغرافیایی غرب ایالت اشکانی آن روزگار با مرز امروزی بسیار تفاوت دارد اما آنچه مسلم است حفاری های صورت گرفته در: نوشیجان، همدان، کنگاور، بیستون، قلعه یزدگرد، تخت سلیمان و خورهه بدست آمده است. (Haerinck & Bucharlat, 1991, 304 - 306 )

هرینک پس از مطالعات مربوط به این دوره در نهایت در جمع بندی توانست دوره بندی ای برای این مرحله ارائه کند. که عبارت بودند از : 1- دوره اولیه 2- دوره میانی 3- دوره متأخر (هرینک 1367، 124 – 11).

دوره اولیه : (250 تا 175 ق . م)

که البته برخی این دوره را مابین سال های 250 – 150 ق . م میلاد تاریخ گذاری کرده اند. (کامبخش فرد 1380، 404 ) از گونه­های سفال این دوره هرینک سه گونه سفال: معمولی، منقوش، لعابدار را از دوره اول برگزیده است که اکثراً به حالت چرخ ساز می باشند.

در این دوره سفال منقوش دالبری که مشخصه آن نقوش دالبری آویزان است و سفال منقوش مثلثی که نقش مایه آن هاشورزده و آویزان است، تولید می شده است. در این دوران ظروف دالبری منقوش به وجود آمدند و در نواحی جنوبی و مرکزی، ظروف مثلثی از دوران هخامنشی ادامه پیدا کرد. نقوش این ظروف مایل به قرمز، قهوه ای مایل به قرمز یا قهوه ای تیره است. این ظروف تا قرن اول . ق . م به صورت ویژگی مشخصه دوره اشکانی است در این منطقه تولید می شد. ( Ibid . p . 305)

در مناطقی چون یانیق تپه علاوه بر سفال منقوش مثلثی، سفال منقوش سبک اردبیل نیز دیده شده است. یعنی سفال هایی که اغلب با نقش مایه های مثلث های هاشورزده لوزی های هاشورزده، نقوش بادبانی شکل و مثلث های به هم چسبیده و تزئینات پیکره های نقاشی شده است.

از سفال های نام برده در این دوره به سفال های دالبری و منقوش مثلثی اشاره کرده ایم که آنها از نظر ساخت چرخ ساز می باشند. و جنس آنها از گل رس است و رنگ های آن نخودی گاهی مایل به صورتی یا نارنجی و گاهی مایل به قهوه ای است ساخته شده است. بدنه این سفال ها بسیار سخت و فشرده و منسجم می باشند. در غالب موارد در سطح معدودی از سفال ها صاف و هموار بود و نشانه و اثر صیقلی بر روی آن دیده می شود. این اثر صیقل از جزئی تا کامل می تواند باشد. اکثر این سفال ها بدون پوشش گلی می باشند. که البته باید توجه داشت که در برخی یا بهتر است بگوییم در خیلی از موارد تشخیص پوشش گلی امر ساده­ای نیست.

تزئین نقاشی بر روی ظروف دهانه تنگ همواره بر سطح خارجی دیده می شود، در حالی که بر ظروف دهانه گشاد نقاشی ها در داخل سفال ها انجام گرفته است. تزئین نقاشی پیش از پخت بوده و اغلب با دقت و مهارت نقاشی شده است. رنگ های نقوش قرمز، قهوه ای یا قهوه ای تیره نزدیک به سیاه اند. به طور کلی نقوش سالم و در شرایط مناسبی باقی مانده اند، به استثنای بعضی موارد که تنها اثر و نشانه ای از نقاشی بر روی سفال باقی مانده است.

منشاء سبک و روش سفال منقوش دالبری و منقوش مثلثی مطمئناً از دوره هخامنشی است، این نکته در مورد غرب ایران نیز صادق است. در این منطقه همچنین تداومی از گونه های سفال بومی نیز دیده می شود ( Stronach, 1974, 241 - 244 ) به علت کمبود مدارک باستان شناسی تشخیص بین گونه های دوره هخامنشی و اشکانی تحقیقاً غیر ممکن است ( Krool, 1975, 71-74)

تا حدی که داده ها و مدارک واقعی اجازه می دهد می توان این نظریه را مطرح کرد، که کم و بیش یک سبک می تواند محدوده منطقه ای داشته باشد. (Haerinck, 1978, 85 ) آشکار است که تکه سفال­هایی به سبک یا گونه دیگر را نیز می توان در دیگر مناطق مشاهده کرد، بدون آنکه چندان مشخصه ویژه آن منطقه باشد. (Dyson, 1965, 9 )

بر اساس گزارش کاوش­ها و بررسی­های باستان­شناسی، می توان چنین نتیجه­گیری کرد، که سفال منقوش دالبری به ویژه در مناطق جنوبی و مرکزی غرب ایران، به خصوص در منطقه کرمانشاه، همدان، اراک و خرم آباد ساخته می­شده است. علاوه بر این مناطق که به عنوان مراکز ساخت شناخته شده­اند. سفال منقوش دالبری در محوطه های باستانی و مناطق دیگر مانند منطقه فارس سفال منقوش دالبری و سفال منقوش نواری (Ghirshman, 1954, 10 ) و نیز در خوزستان مشاهده شده است. در حالی که سفال منقوش مثلثی ویژه و گونه شاخص منطقه شمالی، کردستان مرکزی و شمالی، آذربایجان جنوبی و غربی کردستان مرکزی و شمالی، آذربایجان جنوبی و غربی است.(Muscaarella, 1978 , 343 )

البته نباید از نظر دور داشت که سفال منقوش سبک اردبیل با نقوش مثلثی هاشورزده، که تنها در لبه پیاله ها و کاسه ها نقش شده نیز در این منطقه متداول است.(Stronach, 1974, 241 - 244 )



[1] . Regional survey

[2] . site survey

[3] . Intensive

[4] . Extensive



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

تغییر محل جغرافیایی کارکنان دولت به شکل درون سازمانی و صلاحیت مدیران و دستگاه های دولتی در جابجایی آن ها

جمعه 28 آبان 1395

تغییر محل جغرافیایی کارکنان دولت به شکل درون سازمانی و صلاحیت مدیران و دستگاه های دولتی در جابجایی آن ها

مقدمه

امروزه داشتن کارکنان و مدیران انعطاف پذیر، ماهر، و چند مهارت، شاید برا ی هر سازمانی و بطور کلی برای هر سیستمی یک آرزو باشد. وجود اینگونه افراد در جریان فعالیتهای هر مجموعه ای می تواند موجبات تسهیل و تسریع در امور و صرفه جویی در منابع و زمان و فرصتی برای توسعه مهارتها و ایجاد انگیزش زمان و حتی در منابع را فراهم آورد.

راهکارهای مختلفی برای تحقق این هدف وجود دارد که یکی از این راهکارها تغییر محل کارکنان است. اگر بتوان افراد را به شکل صحیح، کارشناسی و عادلانه جابه جا نمود، آن ها می توانند به عضو مناسبی از سازمان تبدیل شده و انگیزه کار در آنان تقویت شود.

از طرف دیگر در صورتی که جابجایی کارکنان کارشناسی نباشد و با اجبار صورت گیرد رضایت شغلی را کاهش می دهد، باعث افزایش هزینه ها می گردد و کارایی افت می کند[1].

در پژوهش حاضر در صددیم به مبانی حقوقی و مدیریتی موضوع جابه جایی کارکنان دولت از طریق تغییر محل جغرافیایی خدمت آنان که به شکل درون سازمانی صورت می گیرد بپردازیم و صلاحیت ها و اختیارات مدیران در انتقال کارکنان را بررسی نماییم.

نکته قابل توجه این است که در خصوص تغییر محل کارکنان دولت و همچنین میزان اختیار مدیران در جابجایی آنها نمی توان یک رای کلی صادر کرد.

بر اساس مطالعات صورت گرفته، دریافته می شود که کیفیات جابجایی و تغییر محل خدمت کارمندان دولت بیش از هرچیز به اهداف انتقال و جابجایی بستگی دارد. بنابراین ضروری است این مبحث را بر اساس هدف از انتقال کارمندان تقسیم بندی کنیم و به تشریح آن بپردازیم.

انواع جابجایی کارمندان دولت

به طور کلی جابجایی و تغییر محل خدمت کارمندان دولتی را به دو نوع تقسیم می کنند:

1- جابجائی درون سازمانی و 2- جابجائی بین سازمانی یا برون سازمانی.

گردش درون سازمانی، یعنی فرد در درون سازمان محل خدمت خود را تغییر دهد این تغییر می تواند شامل تغییر عنوان و رده شغلی هم بشود یا نشود اما لزوما محل جغرافیایی آن تغییر می کند. ولی گردش بین سازمانی یعنی کارمند سازمان خودرا تغییر دهد و یا توسط دستگاههای ذیربط و یا مدیریت به سازمان یا نهاد دیگری انتقال یابد.

از آنجایی که بین افرادی که محل شغل خود را ترک می کنند با افرادی که حرفه خود را ترک می کنند تفاوت وجود دارد؛ لذا، به گردش که در آن ، افراد درون یک حرفه جابجا می شوند گردش درون حرفه ای و به گردش که افراد همراه با گردش حرفه شان را نیز تغییر می دهند گردش بین حرفه ای نیز گفته می شود. تغییر محل خدمت مورد بحث ما بر اساس گردش شغلی، می تواند شامل درون حرفه ای و یا برون حرفه ای شود[2].

اهداف تغییر محل خدمت کارمندان

به طور کلی اهداف تغییر محل کارمندان را به دو دسته اهداف اجرایی و اهداف سازمانی تقسیم می کنند. صاحبنظران مدیریت از نقطه نظر مدیریت دولتی، هدفهای متعددی را برای تغییر محل بر می شمرند. چنانچه با دقت بیشتری به این اهداف نگریسته شود، رابطه نزدیک شغلی با عملکرد به روشنی قابل درک است. صاحبنظران، اهداف سازمانی تغییر محل را به شش دسته تقسیم کرده اند که همه آنها سبب بهبود عملکرد سازمانی می شود:

  • تغییر محل خدمت کارمندان به منظور آشنایی با سیاستها و رویه های سازمانی.
  • تغییر محل خدمت کارمندان به منظور کسب یا اصلاح مهارتهای ویژه.
  • تغییر محل خدمت کارمندان به منظور اصلاح روابط انسانی.
  • تغییر محل خدمت کارمندان به منظور حل مساله.
  • تغییر محل خدمت کارمندان به منظور اصلاح روشهای مدیرتی و نظارتی.
  • تغییر محل خدمت کارمندان به منظور کارآموزی و آموزش تجربی.
  • تغییر محل خدمت کارمندان به منظور صرفه جویی در هزینه ها.
  • تغییر محل خدمت کارمندان به منظور پیروی از سیاست های خاص دولت[3].

از نظر اجرایی نیز، تغییر محل کارکنان در داخل موسسه به علل مختلفی انجام می گیرد. به عبارتی گاهی که به سلیقه و خواست مدیریت، مواقعی به جبر محیط و قوانین استخدامی و زمانی به خواست و نیازهای کارکنان مربوط می شود.

این موارد عبارتند از:

1- تغییر ساخت سازمانی که منجر به تقسیم بندی و گروه بندی خاص واحد های اجرایی، کاهش یا افزایش تعداد پست های سازمانی و بالاخره کاهش یا افزایش سقف پرسنل سازمان می گردد.

در این زمینه اقداماتی نظیر کوچک سازی، چند بخشی نمودن سازمان، ایجاد شرکت ها و سازمان های احتمالی از یک بنگاه بزرگ و به ویژه خرید خدمات از سازمان در تغییر عمده کم و کیف منابع انسانی موجود سازمان، نقش تعیین کننده ای دارد.

2- افزایش سطح ارائه خدمت که به نیاز بیشتر به منابع انسانی منتهی می گردد، احتمالاً منجر به ایجاد پستهای جدید می شود. معمولاً هر قدر حجم عملیات بیشتر شود کارها تخصصی تر می گردد. به طور مثال در یک موسسه کوچک مدیر موسسه کار استخدام، اداره امور حقوقی و دستمزد، آموزش، بهداشت، ایمنی و سایر امور کارکنان را انجام می دهد. در حالی که اگر حجم عملیات و کار زیاد باشد برای هر یک از وظایف فوق دفاتری با چندین کارمند به وجود می آید. در صورتی که از حجم عملیات کاسته شود عیناً عکس حالت فوق اتفاق خواهد افتاد و هر دو در تغییر محل کارکنان اهمیت بسزایی دارند.

3- معرفی یک کالا، خدمت و یا روش تولید جدید منجر به تغییر کم و کیف مشاغل می گردد. در این زمینه تغییر تکنولوژی در فرایند عملیات، مهمترین آثار را در تغییر محل کارکنان در سازمان دارد.

4- رکود بازار و دگرگونی حاد و اقتصادی که منجر به متوقف شدن بعضی از خطوط تولید و بیکار شدن عده ای از کارکنان می گردد.

5- تغییر نوع بازار یا مراجعینی که شرکت یا نهاد دولتی با آن ها مواجه است.

6- آموزش کارکنان و کارمندان.

7- گردش شغلی در سازمان[4].

از انواع عللی که در بالا برشمرده شد آموزش و گردش شغلی علت هایی هستند که بیش از همه به سبب آن ها تغییر محل جغرافیایی کارمندان دولتی می تواند صورت بگیرد؛ فلذا در ادامه به این دو مورد می پردازیم.

تغییر محل کارمندان با هدف آموزش

منابع انسانی بخش عمده ای از ورودی های تولیدی و عملیاتی سازمان ها و مراکز دولتی را تشکیل می دهند. شرکت یا سازمان و اداره ای دولتی که مدیر و کارکنان با مهارت را بکار می گیرد در مقایسه با نوسانات دیگری که از چنین امتیازی برخوردار نیستند، احتمالاً موفقیت بیشتری دارد. اگر افراد از طریق آموزش به تخصص و مهارتهای بالاتری مجهز گردند، وظایف خود را صحیح تر انجام داده و قابلیت بیشتری برای یادگیری روش های انجام کار و تولید پیشرفته در ارتباط با کارشان پیدا می کنند. آموزش می تواند سطح مهارتهای مدیران و کارکنان را تعالی بخشیده و دستاوردهای موثر مرتبط با عملکرد را بوجود آورد[5].

شواهد موجود بیانگر آن است که کشورهای پیشرفته و شرکت های موفق سرمایه گذاری های هنگفتی را در این زمینه بکار بسته اند. بدون شک آنان سودآوری و کارآمدی آموزش نیروی انسانی را در گذشته تجربه نموده اند که در وضعیت حاضر نیز به انجام چنین عملیاتی اهتمام می ورزند[6].

بطور واضح انتقال کارکنان در راستای ضرورت آموزش نیروی انسانی را در 2 بخش می توان مطرح کرد:

الف)واقعیت ها و ب)شرایط و اقتضای زمان.

الف) واقعیت ها:

در این زمینه تجربه شرکت ها و نهادهای دولتی و عمومی کشورهای پیشرفته خود گواه بر این است که آموزش های نیروی انسانی به منظور توسعه و بهسازی منابع انسانی از یک جایگاه استراتژیکی برخوردارند. به عنوان مثال، 90 درصد شرکتهای آمریکایی بودجه رسمی آموزشی دارند. در ایالات متحده بطور متوسط سالانه هر یک از پرسنل 15 ساعت آموزش دریافت می کنند و میزان کلی ساعتهای سپری شده در آموزش 15 بیلیون ساعت می باشد، بطور متوسط شرکتهای بزرگ دولتی در ژاپن 527000 دلار متوسط به ازای 30000 پرسنل و شرکتهای کوچکتر دولتی 218000 دلار به ازای 24500 پرسنل خود برای آموزش صرف می کنند.

در سازمان های دولتی آلمان، 10000 نفر سالانه از طریق مراکز کارآموزی وزارت آموزش، بودجه آموزش به شکل انتقال به مراکز و شعبه های دیگر همان سازمان ها در محل های دیگر دریافت می کنند[7].

به هر حال واقعیت های فوق نشان از آن دارد که آموزش یکی از عوامل موفقیت کشورها و شرکتهای دولتی موفق جهان است زیرا بدون تغذیه علمی و فکری، نیروی انسانی عملاً حالت منابع مادی به خود می گیرد. از طرف دیگر زیان حاصل از عدم این شرایط، به صورت تصاعدی در می آید، بدین خاطر که کارکنان فرهیخته از توانایی بکارگیری موثر و کارآمد منابع مادی و فکری در سطح بالایی برخوردارند.

در این راستا، انتقال جغرافیایی کارکنان دولت با صرفه ترین روش هاست. زیرا در عین حال که از نیروی خدماتی آن ها در همان سازمان و در جای دیگر استفاده می شود، آموزش آنان نیز تامین شده و در سازمان پویایی به وجود می آید.

در ایران نیز انتقال درون سازمانی کارمندان دولت برای آموزش قابل تصور است. البته این امر باید توسط دولت توصیه شده باشد و اقدام سرخود مدیر دولتی در انتقال کارمند به جا نخواهد بود.

در این روش باید گفت مدیران سازمان های دولتی زمانی از اختیار تام برخوردارند که آموزش از طرف مقامات بالادستی اجباری شده باشد و زمان خدمت در محل دیگر به خاطر آموزش نیز محدود باشد.

ب)شرایط و اقتضای زمان:

پیدایش شرایط و موقعیت های جدید در زندگی انسان ها را به این فکر وا می دارد که همواره برای تغذیه علمی و اطلاعاتی خویش در زمینه های فکری و حرفه ای اقدام نموده و بیندیشند. این شرایط جدید عبارتند از:

1- عصری که بشر در آن به سر می برد فرا صنعتی است که به موج سوم موسوم است. برخلاف عصر کشاورزی و سنتی که موج اول نام گرفته و عصر صنعت که به موج سوم شناخته می شود، که به نوعی از ثبات برخوردار بودند و روند حیات بشر در یک مسیر نسبتاً هموار طی طریق می نمود، بارزترین ویژگی عصر فرا صنعتی را می توان پویایی امور، پیچیدگی شرایط و غیره عنوان نمود که به اقتضای آن انسان عصر فرا صنعتی باید مجهز به صفاتی همچون چالاکی اندیشه، مهارتهای تفکر انتزاعی، توان طراحی مدل های ذهنی از واقعیت های زندگی اجتماعی و اقتصادی می باشد. جابجایی های شغلی مستمر برای یادگیری بیشتر در واقع یک مسیر راهبردی به منظور رسیدن به خواسته های فوق است.

2- به تبع پیدایش جامعه نوین و تغییرات ساختار ارزشی، روابط اجتماعی و میان فردی صمیمانه و چهره به چهره به حالت رسمی و خشک تغییر حالت داده و پیامد چنین وضعی، مواردی همچون در لاک خود فرو رفتن و انزوا طلبی می باشد. بدین ترتیب در میان کارکنان و مدیران حس همکاری و روحیه همبستگی جای خود را به رقابت میان افراد داده است. در جریان آموزشها از طریق همایش ها و کارگاههای آموزشی، تبادلات علمی، گفت و شنودهای جمعی و .... می توان تا حدی حس مسئولیت اجتماعی و دگر خواهی افراد را تقویت نمود و صمیمیت میان آنها را افزایش داد.

در مجموع، انتقال درون سازمانی کارکنان به محل دیگر در جهت نیل به هدف والای آموزش نیروی انسانی، یکی از مناسبترین ابزارهایی است که به استعانت از آن می توان با ثبات گرایی، سستی، کهولت فکری نیروی انسانی دست و پنجه نرم کرد. بعلاوه، آموزش حرفه ای مداوم به طور معنی داری پتانسیل تاثیرگذاری بر عملیات حرفه ای می باشد.

البته همانطور که گفته شد انتقال کارمندان دولت در جغرافیای دیگر همان سازمان به هدف کسب تجربه و آموزش، اولا باید از لحاظ زمانی محدود باشد و ثانیا باید فقط در مواقع ضرورت انجام گیرد.

کسب رضایت کارمند برای چنین انتقالی همواره توصیه شده است زیرا در صورتی که وی مایل به این انتقال نباشد آموزش نیز به صحت صورت نخواهد گرفت؛ اما در هر حال از نظر حقوقی اگر ضرورت آموزش از طریق جابه جایی جغرافیایی توسط دولت درخواست شده باشد مدیران ذیربط موظف به اعلان و اجرای آن هستند و کارمندان مربوطه نیز یارای سرپیچی از آن را ندارند.

تغییر محل کارمندان با هدف گردش شغلی

یکی از اشکال و اهداف جابجایی کارمندان دولت گردش شغلی است. گردش شغلی با هدف های مختلفی می تواند صورت گیرد اما عنصر اصلی آن تغییر نوع و رده شغلی کارمند است؛ به این صورت که زمانی که کارمند متوجه تغییر محل جغرافیایی قرار می گیرد رده و رسته شغلی او نیز تغییر می کند و یا اساسا هدف تغییر محل جغرافیایی وی تغییر عنوان یا رده شغلی وی در آن سازمان دولتی است[8].

اینکه انسان در جهت تعالی و تکامل حرکت می کند، ثابت نگهداشتن مداوم پرسنل در پستها و مشاغل سازمانی نه به نفع سازمان و نه به نفع کارکنان آن می باشد.


[1] محمد زاده عباس، مدیریت مشارکتی ضرورتی اخلاقی است، نشریه دانش مدیریت، دانشگاه تهران، شماره 49، تابستان 1379، ص 13.

[2] ابیلی، خدایار و موفقی، حسن،مدیریت عملکرد کارکنان، دانشگران، سایت سازمان مدیریت صنعتی، ص 38.

[3] عسگریان، مصطفی، مدیریت منابع انسانی، تهران جهاد دانشگاهی تربیت معلم، پائیز سال 1370، ص 45.

[4] کاتر جان پی کاتر، رهبری تحول کارکنان، ایران نژاد و مینوسلسله، موسسه تحقیقات و آموزش مدیریت، چاپ اول- 1382، صص 79-77.

[5] همان، ص 80.

[6] حبیب پور الهوردی، بررسی ارزشیابی عملکرد کارکنان شرکت راه آهن و ارائه الگوی مناسب جهت بهسازی نیروی انسانی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید مدرس، 1378، صص 119-118.

[7] حبیب پور، پیشین، ص 53.

[8] عسگریان، مصطفی، مدیریت منابع انسانی، تهران جهاد دانشگاهی تربیت معلم، پائیز سال 1370، ص 41.



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

کاربرد های سنجش از دور (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری

یکشنبه 18 مهر 1395
این فایل حاوی بررسی کاربردهای سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS در مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری می باشد که در 165 صفحه تهیه گردیده است.               تصویر محیط برنامه ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

قلمرو جغرافیایی تعارض قوانین

جمعه 2 مهر 1395
  فرمت فایل: word(قابل ویرایش)تعداد صفحات38   قلمرو جغرافیایی تعارض قوانینفصل اول ؛ کلیات تعارض قوانین ؛ این فصل خود دو دسته از مسائل را مورد بحث قرار می دهد ؛ نخست مسائل مربوط به مفاهیم و اصطلاحات تعارض قوانین دوم مسائل مربوط به قلمرو تعارض قوانین و روش حل تعارض . مبحث اول : مفاهیم و اصطلاحات تعارض قوانین ؛ مفهوم تعارض قوانین ؛ مسأله تعارض قوانین زمانی است که یک رابطه حقوقی خصوصی بواسطه دخالت یک یا چند عامل خارجی به دو یا چند کشور ارتباط پیدا می کند . و در چنین مواردی مطلوب تعیین قانون حاکم بر این رابطه حقوقی است . مثلاً ؛ زن و مرد فرانسوی که در ایران اقامت دارند بخواهند در ایران ازدواج کنند در این جا ما با مسأله تعارض قوانین مواجه هستیم چرا که از سویی این ازدواج ( رابطه حقوقی خصوصی ) به واسطة فرانسوی بودن زن و مرد به کشور فرانسه ارتباط پیدا می کند و از سوی دیگر به واسطه اقامت ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

مقدمه ای کلی از سیستم بین المللی جغرافیایی (G I S) 69 ص

پنج‌شنبه 1 مهر 1395
فرمت فایل: word(قابل ویرایش)تعداد صفحات69 بخش 1مقدمه ای کلی از سیستم بین المللی جغرافیایی (G I S) 1-1 هدف ازGI S دانشجویان از سرتا سردنیا از ITS برای شرکت دردوره های آموزشی بازدید میکنند آنها اغلب 6 ماه برای این دوره وقت می گذارند اماٌدر بسیاری از آنها در این دوره به بیش از 18 ماه به طول می انجامد . برخی از آنها موقعیتی بعنوان دانشجوی PH.D را کسب می کنند که معمولاً بعد از به پایان رساندن موفق دوره آموزشی منظم M SC می باشد . اگر ما بخواهیم تعریف وتوصیفی از آنچه باعث همه علاقه ی همه ی این افراد انجام دهیم ، ممکن است بگوئیم که آنها مشغول مطالعات محیطشان هستند با این امید که محیطشان را بهتر شناسند. مقصود از محیط فضای جغرافیایی منطقه مورد مطالعشان وحوادثی که شامل آنجا می شود می با شد .بعنوان مثال : * طراحی ممکن است علاقمند به جستجو درباره ی رشد حاشیه شهرشان می باشد ورشد جمعیتی که تعدادی از شهر ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

تحقیق درباره انواع شبکه های جغرافیایی

چهارشنبه 31 شهریور 1395
لینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب* فرمت فایل:Word (قابل ویرایش و آماده پرینت) تعداد صفحه:27 فهرست و توضیحات: انواع شبکه های جغرافیایی Internetwork چیست ؟ شبکه چیست مفهوم شبکه چرا از شبکه استفاده میکنیم ؟ انواع شبکه شبکه های محلی LAN شبکه های گسترده WAN شبکه های شهری MAN تعریف شبکه : تقسیم بندی شبکه ها از نظر گستردگی عوامل پیشرفت سریع شبکه عبارتند از تعریف Pack‌: مدل OSI معروفترین و معتبرترین استاندارد شبکه های محلی می‌باشد . این استاندارد رسمی‌به صورت یک مفهوم کلی ارائه شده و به عنوان چهار چوب اصلی برای تعریف بسیاری از قراردادهای ارتباطی ( Communication Protocol ) در شبکه های کامپیوتری به کار گرفته می‌شود. این مدل یک چهار چوب و طبقه بندی کلی برای ارتباط ارائه می‌دهد و به جزئیات و چگونگی برقراری ارتباط نمی‌پردازد. این مدل از هفت لایه تشکی ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

قلمرو جغرافیایی تعارض قوانین 45 ص

چهارشنبه 31 شهریور 1395
فرمت فایل: word(قابل ویرایش)تعداد صفحات45 قلمرو جغرافیایی تعارض قوانینفصل اول ؛ کلیات تعارض قوانین ؛ این فصل خود دو دسته از مسائل را مورد بحث قرار می دهد ؛ نخست مسائل مربوط به مفاهیم و اصطلاحات تعارض قوانین دوم مسائل مربوط به قلمرو تعارض قوانین و روش حل تعارض . مبحث اول : مفاهیم و اصطلاحات تعارض قوانین ؛ مفهوم تعارض قوانین ؛ مسأله تعارض قوانین زمانی است که یک رابطه حقوقی خصوصی بواسطه دخالت یک یا چند عامل خارجی به دو یا چند کشور ارتباط پیدا می کند . و در چنین مواردی مطلوب تعیین قانون حاکم بر این رابطه حقوقی است . مثلاً ؛ زن و مرد فرانسوی که در ایران اقامت دارند بخواهند در ایران ازدواج کنند در این جا ما با مسأله تعارض قوانین مواجه هستیم چرا که از سویی این ازدواج ( رابطه حقوقی خصوصی ) به واسطة فرانسوی بودن زن و مرد به کشور فرانسه ارتباط پیدا می کند و از سوی دیگر به واسطه اقامت در ایران به ای ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

دانلود مقاله موقعیت جغرافیایی شهرستان قوچان

سه‌شنبه 30 شهریور 1395
قوچان که یکی از شهرهای مرتفع شمال شرقی خراسان است در تقسیمات کشوری جزو استان نهم (خراسان) قرار گرفته است.حدود آن از شمال به مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی و از خاور به درگز و از جنوب به شهرستان مشهد و نیشابور واز جانب باختر به شهرستانهای شیروان واسفراین محدود بوده ودارای 58 درجه و 30 دقیقه طول شرقی و37 درجه و7 دقیقه عرض شمالی است.اختلاف ظهر قوچان با تهران 25 دقیقه وقبله آن 51 درجه و1دقیقه و7 ثانیه است. ارتفاعات اصلی البرز که تا کوههای هزار مسجد امتداد یافته با یک رشته دیگری که تا شمال تبادگان ادامه دارد شهرستان قوچان را محصور کرده وارتفاعات جنوبی نیز دنباله کوه آلاداغ را به کوههای بینالود پیوند می دهد .کوهستانهی قوچان اغلب سرسبز ودارای دره های عمیق و هولناک است.آب و هوای قوچان به طور کلی ییلاقی است؛ در تابستان گرم معتدل ودر زمستان بسیار سرد است.رودخانه اترک که از شمال خاوری شهر قوچان سرچ ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

اطلاعات جغرافیایی شهر مشهد 17 ص

سه‌شنبه 30 شهریور 1395
فرمت فایل: word(قابل ویرایش)تعداد صفحات17 فهرست : اطلاعات جغرافیایی شهر مشهد.............................................................................................1موقعیت جغرافیایی.................................................................................................................3تاریخچه شهر مشهد..............................................................................................................3تحول شهرنشینی در مشهد..................................................................................................8مشهد پیش از اسلام.............................................................................................................10مشهد در دوره اسلامی......................................................................................................... ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: اطلاعات، جغرافیایی، مشهد، ص

تحقیق درباره آشنایی با کرمانشاه و موقعیت جغرافیایی و تاریخی استان کرمانشاه

سه‌شنبه 30 شهریور 1395
فرمت فایل : word ( قابل ویرایش) تعداد صفحات : 57 صفحه                 معرفی : استان کرمانشاه با وسعت 24361 کیلومتر مربع در میانه ضلع غربی کشور قرار گرفته است که از شمال به استان کردستان ، از جنوب به استانهای لرستان و ایلام ، از شرق به استان همدان و از غرب به کشور عراق محدود شده است و با این کشور 330 کیلومتر مرز مشترک دارداستان کرمانشاه دارای 12 شهرستان   کرمانشاه ، اسلام آباد غرب ، پاوه ، جوانرود ، سنقر، سرپل ذهاب....کنگاور ، گیلانغرب ، هرسین و وانسر ) 24 بخش ، 20 شهر و 83 دهستان می باشدشهر کرمانشاه دارای اقلیم معتدل کوهستانی است ، اما استان کرمانشاه از ویژگیهای اقلیمی استثنایی برخودار است ، زیرا آب و هوای گرمسیری تا معتدل و سردسیر در این استان وجود دارد . ارتفاع متوسط استان 1200 متر از سطح دریاست و معدل میزان بارندگی در استان را می توان 500 ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

دانلود مقاله مقدمه ای بر اوضاع جغرافیایی شهر سلطانیه

دوشنبه 29 شهریور 1395
شهر سلطانیه در 47 کیلومتری سمت شرق زنجان قرار گرفته است. این منطقه از شمال به بخش طارم علیا، از غرب به بخش حومه از شهرستان زنجان، از جنوب به شهرستان خدابنده و از شرق به شهرستان ابهر محدود بوده و 940 کیلومتر مربع وسعت دارد. این بخش دارای 33 روستا و 25770 نفر جمعیت است. مهمترین وجه مشخصه سلطانیه پس از مسائل مربوط به ارزشهای تاریخی وجود چمن معروف سلطانیه است. این چمن قسمتی از فلات زنجان- ابهر را در برگرفته و از فاصله گرفتن دو رشته ارتفاعات موازی که در جهت شرقی- غربی ممتداند، تشکیل گردیده و دارای 35 کیلومتر مربع وسعت است.   پیشینه تاریخی سلطانیه: با مطالعات باستان شناسی روشن شده که در داخل چمن سلطانیه شش محوطه باستانی بدین ترتیب وجود دارد. تپه تاریخی یوسف آباد، تپه تاریخی قلعه، محوطه شهر سلطانیه، تپه تاریخی نور، تپه تاریخی چمن. بررسی در عناصر و یافته های اتلال مزبور گویای این واقعیت اس ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
( تعداد کل: 18 )
   1       2    >>