X
تبلیغات
رایتل

بررسی بهداشت و سلامت فردی و نقش آن بر جوامع

چهارشنبه 3 آذر 1395

بررسی بهداشت و سلامت فردی و نقش آن بر جوامع

مبانی نظری و تجربی پژوهش

1- سلامت

از آنجا که سلامت مهم ترین و مناقشه برانگیزترین مفهوم این تحقیق است، بررسی اجمالی فضای مفهومی موجود در مورد آن اهمیت زیادی دارد، به طور کلی تعاریف متعددی از مفهوم سلامت نزد محققان و اندیشمندان رشته‌های پزشکی، بهداشت و جامعه شناسی وجود دارد. این مسئله نشان می‌دهد هیچ شیوة ساده و آسانی برای ارائه تعریف از مفهوم سلامت وجود نداشته و دستیابی به تعریفی که مورد قبول همگان باشد، براحتی میسر نیست.

سلامت بی‌تردید مهم‌ترین جنبه از مسائل حیات انسان به شمار می‌رود که از دوران قدیم ذهن اندیشمندان را به خود مشغول کرده است. کسانی نظیر افلاطون که سلامت را به عنوان «هماهنگی میان عملکردهای بدن» و افرادی نظیر جالینوسی که در مقابل سلامت، بیماری را به عنوان «برهم خوردن تعادل» فرض کرده‌اند جزء متقدمینی هستند که به تعریف این مفهوم پرداخته‌اند. همچنین در طول 30 سال گذشته تعداد زیادی از تحقیقات مربوط به سلامت تعاریف متعددی از آن ارائه کرده‌اند. به عنوان نمونه در منابعی نظیر مرکز ملی سلامتی آمریکا، 1964؛ بیلوک، 1971؛ برسلو، 1972؛ الینسون، 1974؛ بالینسکی و برگر،1975؛ کاپلان، 1976؛ ساکت، 1977؛ سازمان بهداشت جهانی، 1979؛ ویر، 1981؛ هیدی و دیگران ، 1985 و تعاریف گوناگونی از مفهوم سلامت به چشم از می‌خورد (Blaxter,1998:2) که سعی خواهد شد تعاریفی که نزدیکی بیشتری با اهداف تحقیق حاضر دارند مورد اشاره قرار گیرند.

به‌طور کلی در تعاریف پزشکی، سلامت معادل عدم وجود بیماری فرض می‌شود. بنابراین در حوزة دانش پزشکی به جای ارائه تعریف از سلامت عموماً به ارائه تعریف بیماری بسنده می‌شود. یکی از این تعاریف که مبتنی بر پزشکی جدید است بیماری را به عنوان «انحراف متغیرهای بیولوژیک قابل اندازه‌گیری از حد عادی یا وجود اشکال آسیب شناختی طبقه‌بندی و تعریف شده تلقی می‌نماید» (Ibid:3).

دانش دیگری که به ارائه تعریف از سلامت پرداخته است، جامعه شناسی پزشکی است. تعاریف جامعه شناختی از سلامت ضمن مدنظر قرار دادن عوامل بیولوژیک، بر عوامل اجتماعی، فرهنگی و روانی نیز تأکید دارند. به عنوان مثال منوچهر محسنی معتقد است سلامت از صفات بسیار متنوعی شکل می‌گیرد که عبارتند از : آمادگی برای کار، تغذیه خوب، احساس شادابی و فقدان هرگونه غم و رنج (محسنی، 45:1376).

همچنین سازمان بهداشت جهانی تحت تاثیر تعاریف جامعه شناختی سلامت را «حالت رفاه و آسایش کامل روانی، جسمی و اجتماعی می‌داند و نه فقط فقدان بیماری و نقص عضو»(همان: 45). بنابر تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت را می‌بایست با توجه به عواملی نظیر سن، جنس، جامعه و منطقه زیست و در قالب حدود هنجاری مورد بررسی قرار داد.

2- بیماری

برای تکمیل بحث تعاریف سلامت، ضرورت دارد به مفهوم مقابل آن یعنی بیماری نیز پرداخته شود تعریف بیماری نیز همانند سلامت به سادگی امکان پذیر نیست و برحسب نوع جامعه، مراحل توسعه و مسائل فرهنگی، تعاریف متفاوتی از آن ارائه شده است.

بیماری را در غالب موارد «انحراف از حالت سلامت» تعریف کرده‌اند. به اعتقاد اغلب مردم بیماری حالتی است که تحت تاثیر آن سلامتی انسان به مخاطره می افتد از نظر محیط شناسان بیماری پدیده ای است ناشی از ناتوانی ارگانیسم در ارائه پاسخ همساز به محیط (محسنی، 56:1376)، در حالی‌کمه در انگارة سنتی پزشکی بیماری ضایعه‌ای است در درون بدن انسان که دو نوع شاخص پدید می‌آورد. اول حالتهایی احساسی که بیمار به آن دچار می‌شود و به او هشدار می‌دهد که وضع روبراه نیست که به آنها نشانه ها (symptoms) گفته می‌شود و دوم نشان‌گرهایی که بیان کنندة وجود ضایعة آسیب‌شناسانه نهفته‌ای هستند که توسط پزشک تشخیص داده می‌شوند و به آنها علائم (signs) اطلاق می‌شود (آمسترانگ، 1372: 27) .

به طور کلی انواع تعاریف موجود دربارة بیماری را می‌توان به شرح زیر طبقه‌بندی کرد:

1ـ تغییر در ساختمان عضو و خارج شدن آن از حالت طبیعی.

2ـ تغییر در وظایف طبیعی جسم و روان.

3ـ پیدایش حالت‌هائی که موجب رنج افراد گردد.

4ـ عدم تعادل روانی و اجتماعی (محسنی ، 1376:57).

ج ـ اعتیاد

اعتیاد (Addiction) واژه‌ای است قدیمی که امروزه به دلیل کاستی‌های آن از اصطلاح «وابستگی به مواد» استفاده می‌شود و وابستگی سندروم بالینی با تظاهرات رفتاری، شناختی و فیزیلوژیک است که باعث می‌شود فرد مصرف مواد را به رفتارهای دیگر ترجیح دهد. که برای تشخیص این وابستگی، حداقل وجود 3 نشانه اول از 5 مورد زیر لازم است:

1ـ افزایش تدریجی مقدار مادة مصرفی لازم برای دستیابی به علائم مصرف آن

2ـ پیدایش علائم ترک در صورت عدم مصرف یا کاهش مقدار مصرف

3ـ تمایل دایم و تلاش‌های ناموفق برای کاهش یا قطع مصرف ماده

4ـ مختل شدن فعالیت‌های اجتماعی، شغلی و

5ـ تداوم مصرف ماده علی‌رغم آگاهی از عوارض آن.

از طرف دیگر برای تشخیص تخت تاثیر مواد بودن در ادبیات موجود 2 معیار عمده وجود دارد که عبارتند از :

1ـ بروز علایم قابل برگشت و اختصاصی مصرف ماده.

2ـ بروز رفتارهای نامتناسبت یا تغییرات روانی به دلیل تأثیر ماده بر دستگاه عصبی مرکزی

و ـ ترک مواد

ترک حالتی از محرومیت (withdrawal) مصرف مواد است که در اثر آن نشانه‌های زیر بوجود می‌آیند.

1ـ بروز سندروم خاص، بر اثر قطع یا گاهش مصرف ماده‌ای خاص

2ـ بروز علائم کاملا ناراحت کننده و اختلال در کارکد اجتماعی و شغلی بر اثر سندروم فوق.

5ـ درمان

به مجموعة روش‌هائی کحه گفته می‌شود که با هدف دست یابی به شیوة زندگی بددون مواد، کمک به افزایش عملکرد در جبنه‌های محتلف زندگی و پیشگیری از تکرار مصرف (عود) انجام می‌شوند.. درمان اعتیاد معمولاً با محرومیت (قطع یا کاهش مصرف مواد)، استفاده از دارو و روش‌هعای اجتماعی نظیر سخنرانی های آموزنهده، جلسات مشاوره گروهی، ایجاد ارتباط با دوستان غیرمعتاد و کمک گرفتن از خانوغده همراه است از اهداف فرعی شیوه‌های درمانی می‌توان به افزایش انگیزه برای ترک و کمک برای باقی ماندن در ترک نیز اشاره نمود

وـ عود

عود به چند حالت مختلف از برگشت به سوء مصرف مواد گفته می‌شود که عبارتند از:

1ـ بازگشت ناگهانی به مصرف موادی که قبلاً مصرف می‌شده اس.

2ـ فرآیندی که سرانجام به مصرف مجدد مواد منجر خواهد شد.

3ـ افزایش مصرف مواد، نسبت به مقداری که قبلاً مصرف می‌شده است.

معمولاً برگشت به سوإ مصرف مواد تحت تأثیر عواملی نظیر افراد (دوستان و آشنایان معتاد) ، اماکن و اشیاء تحریک حواس پنج‌گانه، تجدید خاطرات، افکار و عواطف، اختلالات روانی و سایر بیماری‌ها و روبروشدن با موقعیت‌های ناگوار صورت می‌پذیرد.

زـ پیشگیری

پیشگیری (prevention) به کارگیری اقداماتی است که منجر به کاهش ابتلای افراد به اعتیاد می‌شود. در واقع پیشگیری موجب کاهش عواملی می‌شود که افراد را در معرض خطر قرار می‌دهند و افزایش عواملی که افراد را از مصرف مواد حفظ می‌کند. مهم‌ترین شیوه‌های پیشگیری عبارتند از:

1ـ آگاه کردن افراد از خطرات و مضرات مواد مخدر

2ـ تقویت فعالیت‌های جایگزینی

3ـ افزایش مهارت‌های زندگی بویژه مهارت‌های حل مشکل

4ـ ارتقای فرهنگی

ـ پیشگیری از تکرار مصرف (عود)

استراتژی‌های بکار گرفته شده در جهت دستیابی به اهداف فوق در قالب در اخلات طراخی شده‌اند. این مد اخلات در ابعاد روانی و اجتماعی تعریف شده و با بهره‌گیری از ابزارهای چون جلسات گروهی، کمک گرفتن از خانواده‌ها، ایجاد ارتباطات جدید، اصلاح روابط دورن خانواده، سخنرانی‌ها و توجه به جنبه‌های معنوی زندگی و پایش فرآیند را برعهده دارند.

در تحقیقی که از مراکز خود معرف در ایران صورت گرفته است، اختلالات رفتاری چون شخصیت ضد اجتماعی، اختلال سلوک، اضطراب و افسردگی در میان افراد معتاد پیش از درمان و پس از درمان مورد مطالعه قرار گرفته است.

در این تحقیق از 153 معتاد که به طریق نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شده بودند، آزمون بعمل آمده است. براساس نتایج به‌دست آمده به رغم کاهش نسبی در میزان افسردگی و رفتار اعتیاد آزمودنی‌ها در مرحله اصلی درمان نسبت به مرحله اولیه، میزان افسردگی و تمایلات به سوء مصرف ماد (آمادگی به اعتیاد) همچنان بالا بوده است.

در این الگو سندروم افسردگی، سابقه اعتیاد، نوع ماده مخدر مصرفی و سابقه ترک اعتیاد بر تمایلات فرد به سؤمصرف و رفتار اعتیادی تأثیر می‌گذارد. براساس این تحقیق اختلالات روانی در گرایش مجدد به سؤمصرف پس از درمان، مؤثر دیده شده است.

تحقیقات دیگری در این خصوص انجام شده است که نابهنجاری او تاب‌مانی‌های روحی، عاطفی و رفتاری نظیر اختلالات اضطراب، افسردگی، احساس از خود بیگانگی، احساس بی‌قدرتی و را از عوامل پایه‌ای مصرف مواد مخدر و عود مجدد عنوان نموده‌اند. (بروین 1992، وین استاین 1993، برونر1993، کیدروف 1996، ک وهن1991، کسلر1996، نلسون1996 ، سوندسن 1998، کلارک 1997)

تحقیق دیگری در مجله بیماری‌های ذهنی و عصبی شماره 189 سال 2001 آمده است در این تحقیق نوجوانان معتادی که همراه با اختلالات و ناهنجاری‌های ذهنی و رفتاری تحت درمان قرار گرفته‌اند مورد مطالعه می‌باشند.

مطالعه فوق مقایسه‌ای میان ویژگی‌های این افراد قبل از درمان و پس از درمان، با ا فرادی که فاقد این اختلالات هستند و نتایج درمان در میان این گروئه از نوجوانان مورد ارزیابی قرار گرفته است. تعداد معتادین 992 نفر بوده است که از میان 23 برنامه درمانی ویژه نوجوانان بر محدودیت سه مدل بستری بلندمدت بستری کوتاه مدت و سرپایی، برگزیده شدند، تقریباً (64%) نمونه‌ها حداقل یک اختلال ذهنی را داشتند و مکرراً رفتار مختل نشان می‌دادند.

اختلال رفتاری این افراد وابستگی به مواد مخدر الکل متمرکز بوده و مشکلات بسیاری با خانواده، مدرسه و درگیریهای جرم‌خیز داشته‌اند.

در مقایسه‌ای که میان این افراد با افراد فاقد اختلالات در فرآیند درمانی صورت گرفتن نشان داده شد که علی‌رغم کاهش اختلالت و مشکلات رفتاری پس از درمان، آن‌ها گرایش به استفاده از ماری جوانا و دیگر مواد مخدر را نشان دادند و پس از 12 ماه که از درمان آن‌ها گذشت مرتکب اعمال غیرقانونی شدند.

در خاتمه این مقاله آمده است در جهت ارتقای نتایج درمان نوجوانان مبتلا به اختلالات رفتار اعتیادی و ناهنجاری‌های ذهنی، لازم است پروتک‌های درمانی هماهنگ با برنامه‌های درمان مواد مخدر، اجرا گردند.

تحقیق دیگری از مراکز درمانی در شش شهر امریکا به عمل آمده است. حجم جاهد نمونه 1066 نفر نوجوانان 18ـ11 سال بوده که 723 نفر زن و 793 نفر را مردان تشکیل دادند. درمان این افراد در طی 36 برنامه‌ درمانی اجتماع محور انجام گرفته و پایش فرآیند درمان این بیماران در سال‌های 1995ـ 1993 طراحی شده است: این تحقیق توسط سازمان ملی ارزیابی درمان مواد مخدر در میان نوجوانان انجام شده.

520 نفر از معتادین تحت درمان 13 برنامه بستری طولانی مدت، 219 نفر تحت درمان 14 برنامه درمان سرپایی و 327 نفر تحت درمان 9 برنامه بستری کوتاه مدت قرار گرفتند.

نتایج این تحقیق نشان داده است که تقریباً نیمی (3/46% از بیماران در طی درمان به صورت هفتگی از ماری جوانا استفاده می‌کردند که این تعداد پیش از مراجعه به مراکز 3/96% بودند. مصرف کنندگان مشروبات الکلی از 1/32% به 9/81% تقلیل یافتند و مصرف‌کنندگان مواد مخدر سنگین از 5/85% به 9/36% کاهش یافتند و میزان برخوردهای کیفری و مجرمانه از 76% به 4/51% رسیدند.

علاوه بر این تطابق و سازگاری روانشناختی و نیز جذب فعالیت‌های مدرسه و محیط آموزشی نیز در این بیماران گزارش شده است.

ناهنجاری های ناشی از روان پریشی مرتبط با عود در مردان به میزان بالا دیده شده و در سال‌های پایش درمان زنان، افرادی که در برنامه بستری طولانی مدت تحت درمان بودند 14/3 برابر افرادی که در برنامه درمان سرپایی قرار داشتند، در پرهیز کامل باقی ماندند.

به طور خلاصه نوجوانان در برابر درمان با مشکلات عدیده‌ای روبرو هستند از جمله درگیرشدن آنان با قانون از مسایل این گروه از بیماران است. 9/59% از آنان به علت ارتکاب جرم‌های مرتبط با قانون روبرو شدند و در 7/61% نیز ناهنجاری‌های رفتاری دیده شد.

مصرف مواد چندگانه، ناهنجاری ‌های رفتاری، برخوردهای قانونی، عدم ثبات در وضعیت زندگی و وجود گروه مرجع نامناسب با نتایج حاصل از درمان دارد. مطالعه فوق در مراکز درمانی موجود جهان وجود محدودیت درمان اجتماع نگر را که مبتنی بر مشارکت افراد در روند درمان است، نشان می‌دهد . در مرکز درمانی با نام سلامت روان اجتماعی مراحل درمانی که شامل جوانب اجتماعی، هیجانی، هوشی، فیزیکی و روحی افراد می‌شود به افراد امکان باززایی مجدد را می‌دهد.



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

بررسی ایمنی و بهداشت کارمندان

دوشنبه 1 آذر 1395

بررسی ایمنی و بهداشت کارمندان

برنامة حفاظت داوطلبانه Voiuntary Protection Program

ادارة ایمنی و بهداشت حرفه ایOSHA رهنمودهایی در مورد vpp ارائه نمود که شامل مدیریت مؤثر در ایمنی کارکنان و حفاظت بهداشتی است که از عوامل تعیین کننده و سرنوشت ساز در کاهش گستردگی و شدت صدمات و بیماریهای ناشی از کار می باشد.مدیریت کار آمد به تمام مشکلات و خطرات ناشی از کار، شامل خطرات بالقوه ناشی از تغییر شرایعاد عملیات محل کار می پردازد. مدیریت خطراتی که توسط استاندارهای دولتی تعیین شده اند را در همه حال مورد بحث قرار می دهد.

در طول سالیان OSHA و نیروی اجرائی دولت و هیئت مشاور به مواردی برخورد کردند که برنامة ایمنی بهداشت به طور صحیح مدیریت شده و نیز مکانهایی که میزان صدمات به طور فوق العاده ای کم بوده است. ویژگیهای معمول و رایج در این مکانها استفاده از سازماندهی و روشهای سیستماتیک جهت واگذاری مسئولیتهای مناسب به تمام مدیران، سرپرستان و کارگران جهت بازرسی منظم کنترل خطرات بالقوه موجود و همچنین هدایت و آموزش تمامی ارزیابی OSHA از یک مکان برای vpp شامل:

گفتگو با مقامات و کارکنان شرکت، بررسی مدارک و مستندات ایمنی، بازبینی همه مراحل کارخانه، مصابحه طیف وسیعی از کارگران کارخانه و کارگران قراردادی است.

تمی ارزیابی در جستجوی شرایط مطلوب، کارگرانی که می دانند چگونه از خودشان محافظت کنند و در ارتباط با مدیریت از نظر مسائل ایمنی باشند و تیم مدیریتی که کاملاً درگیر کنترل و پیشگیری از خطرات هستند، می باشند

1- برنامة مدیریت ایمنی:

خطوط راهنمای کلی شامل توجه و تشویق کارکنان در جهت مبادرت و پایه گذاری برنامه ای است که به صورت سیستماتیک خط مشی و روشهای عملیات تمرینی متناسب جهت حفاظت کارکنان از خطرات بهداشتی و ایمنی را فراهم می کند یک برنامة مؤثر شامل پیش بینی تشخیص سیستماتیک، ارزیابی پیشگیری یا کنترل خطرات عمومی مکان کار، خطرات ویژه شغلی و خطرات بالقوه که احتمالاً از شرایط قابل پیش بینی ناشی می شود، می باشد. اگر نه خطرات با خطرت بالقوه از نظر پنهانی شده و یا روشهای کنترلی پیشگیرانه با شکست مواجه خواهد شد و احتمال صدمه یا بیماری به طور چشمگیری افزایش می یابد و OSHA تصدیق می کند اگر چه طبق مقررات عمل کردن، هدف مهمی است، برنامه مؤثر با نگاهی فراتر، به نیازهای قانونی همه خطرات می پردازد. همینطور در صدد تلاش جهت جلوگیری از صدمات و بیماریها خواهد بود. اگر چه استانداردها راهنمای مهمی جهت تشخیص خطرات فراهم می کنند ولی آنها در همه حال کافی نیستند. موفقترین برنامه ها دارای نگرشی فراتر از استاندارد های دولتی و الزامات قانونی هستند. آنها منابع اطلاعاتی دیگری را در مورد خطرات دنبال می نمایند و همینطور از تواناییهای تحلیل گرایانه خویش برای جستجو و یافتن خطراتی که توسط استانداردها تحت پوشش قرار نگرفته اند، استفاده می کنند. انگیزة آنها جلوگیری از صدمات و بیماریها و هزینه های اقتصادی و انسانی وابسته می باشد چه با قانون مطابقت داشته باشد و یا خیر.

OSHA تذکر می دهد که آنچه در برنامه مدون گفته می شود اهمیت کمتری در مقایسه با آنچه که در عمل با آن مواجه می شویم، دارد

یک برنامه مدون اصلاح شده به طور منظم خط مشی را توضیح می دهد و یا شفاف می کند و هرگاه مشکلی ما بین تقدم ایمنی و تولید به وجود آید، به عنوان نقطة وارسی

(checkpoint) عمل کرده و اجرای منصفانه و مناسب قوانین ایمنی کار را ضمانت می کند.

برنامه مدون OSHA شامل: خطرات خاص محل کار : کنترل های اجرایی و مهندسی و نیازمندیهای ppE ( لوازم حفاظت فنی Personal Protective eqwpment ) می باشد.

2- اهداف و خط مشی ایمنی

الف- راهنمایی خط مشی OSHA

مدیریت باید به وضوح خط مشی محل کار را جهت بهبود مباحث ایمنی و بهداشت کار و شرایط کار معین کند. تا آنجا که همة کارکنان بطور مسئولانه در جایگاه و محل خود قرار گرفته و درکی از اولویت جایگاه حفاظت، ایمنی و بهداشت در ارتباط با دیگر ارزشهای سازمانی داشته باشند. بیان خط مشی، پایه و اساس مدیریت ایمنی و بهداشت می باشد. اگر این موضوع به وسیلة کلیه اعضاء سازمان فرا گرفته شود می تواند معیاری برای سنجش شایستگی و کفایت فعالیت های حفاظتی باشد..

- کارگران قراردادی:

OSHA ملزم می نماید که روشهای مدون کنترل شرایط ایمنی و بهداشت برای کلیه کارگران قراردادی با کارکنان محل کار یکپارچه شود. الزامی نیست که پیمانکاران به همان صورت کارکنان رسمی تحت پوشش قرار گیرند. اما آنها باید علاقه و سنجیده انتخاب شوند و اطلاعات کافی در خصوص قوانین محل کار و خطراتی که می تواند آنها یا کارکنان رسمی را تحت تأثیر قرار دهد، داشته باشند.

اگر پیمانکاران در انجام کارها دچار قصور و تخلف شوند مفاد و شروط قرارداد باید اصلاح و کنترل خطرات در محل کار را ملزم نمایند. مفاد قرارداد همچنین باید به تفصیل مجازات شامل اخراج را برای اشخاص با پیمانکارانی که سرپیچی و خطای مکرر دارند، شرح دهد.

7- بازنگری برنامه:

OSHA بازنگری قاطع اعمال برنامه، حداقل بطور سالیاتنه جهت ارزیابی موفقیتهایش در اهداف کوتاه مدت و بلند مدت را الزامی می نماید. بطوریکه نقص و نارسایی را بتوان شناسایی کرد.

یک برنامه ممیزی فراگیر بطور دوره ای جهت ارزیابی مجموعه ای از روندها، روشها و تواناییهای مدیریت ایمنی و بهداشت ضروری است. برای اطمینان از اینکه آنها برای حفاظت برعلیه خطرات بالقوه در محیط کار خاص کافی و مناسب هستند.

ممیزی تعیین می کند که آیا اهداف بلند مدت برای هدایت سازمان با اهداف کوتاه مدت موثر حفاظت مطابقت دارد. زمانی که اجرا، عملکرد یا اهدافشان را نا مناسب و ناکافی بدانند، تجدید نظرهاصورت می پذیرد. بدون چنین بازنگری فراگیر: برنامه های دارای نقص و ارتباط آنها با یکدیگر را نمی توان درک و تصحیح نمود.

8- تجزیه و تحلیل خطرات محل کار

تجزیه و تحلیل مکان کار شامل انواع بازرسی های محل کار نه تنها برای تشخیص خطرات موجود می باشد بلکه شرایط و اعمالی که تغییراتی در آنها ممکن است بوجود آورنده خطرات باشند را در بر می گیرد. در یک کار فعال، بازرسی حین کار و تجزیه و تحلیل فرآیندهای کار و شرایط کار الزامی است. زیرا تعدادی از خطرات تشخیصشان مشکل است تشخیص خطراتی که می تواند از تغییرات در شرایط و اعمال کار ناشی شود. خصوصاً با مشاهده و استدلال الزامی است.

تجزیه و تحلیل تسهیلات جدید، فرآیندها، مواد و تجهیزات در ضمن طراحی و استفاده اولیه شان کنترل خطرات جدید محسوب می شود.

تجزیه و تحلیل خطرات شغل ابزار مهمی برای تجزیه و تحلیل عمیق تر جهت شناسایی خطرات بالقوه ای که شناخت قبلی از آن موجود نیست می باشد و نیز اقدامات حفاظتی را تعیین می نماید.

OSHA انتظار دارد که کلیه خطرات ایمنی و بهداشتی بر اساس بازرسی کامل بهداشت صنعتی یا بازنگری خطرات فرآیند شناسایی شوند. بررسی های بهداشت صنعتی باید توسط متخصص بهداشت صنعتی صورت گیرد. برناممه نمونه برداری باید توسط افراد آموزش دیده انجام شود و مطابق استانداردهای بین المللی باشد.




خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

بهداشت روان در جمهوری اسلامی ایران

شنبه 29 آبان 1395

بهداشت روان در جمهوری اسلامی ایران

بهداشت روان در جمهوری اسلامی ایران

دستاوردها و نیازها

واژه های کلیدی

بهداشت روان، تاریخچه، بلایای طبیعی

مقدمه

جمهوری اسلامی ایران کشوری پهناور با مساحت بیش از 1648000 کیلومتر مربع است و شامل 28 استان، 282 بخش، 724 قریه، و بیش از 2260 روستا است. جمعیت بیش از 60 میلیون نفر تخمین زده می‌شود با 4/50 درصد زیر سن 19 سال و 4/4 درصد بالای 65 سال. میزان رشد جمعیت 41/1 درصد می باشد. روند شهرنشینی رو به افزایش است تو 4/60 درصد جمعیت در مناطق شهری و 6/39 درصد در مناطق روستایی سکونت دارند. شهرهای بزرگ گسترش می یابند و تنها در تهران (پایتخت) ، بیش از 11 میلیون نفر زندگی می‌کنند. زبان رسمی کشور فارسی است و 6/99 درصد از جمعیت مسلمان هستند. شاخص های بهداشت عمومی در کشور بهبود یافته است و نیل به این دستاوردها مدیون سیستم مراقبت بهداشتی اولیه (PHC) می باشد. گسترش شبکه بهداشتی توسط نیروهای محلی به دور افتاده ترین نقاط کشور میسر شده و تغییرات عمیقی در برقراری و تداوم بهداشت جامعه بدنبال داشته است. مراقبت های بهداشتی نیز به دلیل افزایش منابع انسانی و توزیع مناسب آن بهبود یافته است. تعداد پزشکان در مقایسه با 47373 پزشک در سال 1369 به 90000 رسیده و تعداد تخت های بیمارستانی از 55368 تخت در سال 1358 به 96148 تخت در سال 1376 افزایش یافته است. خدمات سرپایی نیز در 65 کلینیک دولتی و 328 کلینیک خصوصی ارائه می‌شود.

در حال حاضر 735 روانپزشک مشغول به کار هستند و سالانه حدود 50 روانپزشک جدید فارغ التحصیل می‌شوند. 3/1 تخت روانپزشکی برای هر 10000 نفر وجود دارد که از متوسط منطقه ای (8/0 برای 10000 نفر) بالاتر و از آمار 6/3 در آمریکا و 3/9 در اروپا بسیار پایین تر است. 25 دکترای روانشناسی بالینی، بیش از 389 کارشناس ارشد روانشناسی بالینی و 5000 کارشناس روانشناسی نیز، وجود دارند.

تاریخچه خدمات بهداشت روان

برای خدمات بهداشت روان در ایران، می توان چهار دوره قایل شد. دوره اول که تا سال های 1320 ادامه یافت و دارالمجانین ها با شرایط بسیار نامناسب در تهران، همدان شیراز و اصفهان وجود داشتند. دوره دوم از سال های 1320 یعنی هنگامیکه دانشکده پزشکی در کشور تأسیس، و روانپزشکی به عنوان شاخه ای از طب مدرن منظور شد، آغاز گردید. تأسیس بیمارستان های دانشگاهی جدید و تدریجا ایجاد و رشد دپارتمان ها و بیمارستان های روانپزشکی و آموزش دستیاری روانپزشکی در سالهای 1340، حداقل در شهرهای بزرگ، منجر به بهبود مراقبت های ارائه شده برای بیماران روانپزشکی شد.

در سومین دوره که سال های 1350 را شامل می شد، تلاش هایی در جهت دستیابی به مراقبت های بهداشت روان جامع، توسط انجمنی برای توانبخشی معلولین و خدمات بهداشت روان جامعه صورت گرفت. این امر توسط اولین معاونت وزارت بهداشت و تأمین اجتماعی انجام شد. وزارت متبوع اقدام به یک سری پژوهش های همه گیرشناسی و تأسیس تعدادی بیمارستان و مراکز روانپزشکی جدید در نقاط مختلف کشور نمود و آغاز به آموزش سطح بندی شده در روانپزشکی و روانپرستاری کرد. این برنامه های آموزشی و تحقیقاتی، پس از انقلاب اسلامی ایران در سال 1357، در انستیتو روانپزشکی تهران ادغام شد. چهارمین دوره از مهر ماه 1365، هنگامیکه برنامه ملی بهداشت روان (NPMH) توسط یک تیم چند رشته ای (MULTIDISCIPLINARY) از متخصصین طرح و توسط دولت پذیرفته شد، آغاز گردید. استراتژی اصلی، ادغام فعالیت های جدید در یک سیستم مراقبت های بهداشتی اولیه کارآمد بود.

ادغام بهداشت روان در سیستم مراقبت های بهداشتی اولیه

از سال 1367 تا 1369 یک پیش مطالعه (Pilot study) موفق در شهرکرد و شهررضا در مرکز جمهوری اسلامی ایران انجام شد که نشانگر افزایش قابل ملاحظه دانش بهداشتکارها و بهبود مهارت های بیماریابی در مقایسه با مناطق شاهد بود متعاقب آن، حرکت هایی در کشور صورت گرفت که منجر به گسترش سریعتر برنامه شد. برخی عوامل که منجر به این تسریع شدند، عبارت بودند از :

§ ایجاد واحد سلامت روان در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

§ اعلام بهداشت روان به عنوان نهمین جزء مراقبت بهداشتی اولیه

§ تشکیل کمیته مشورتی بهداشت روان کشوری که اعضای آن هیئت علمی دانشکده های پزشکی بودند.

§ تهیه آیین نامه های آموزشی برای تمام سطوح ارائه بهداشت (1367)

§ بازنگری ها و کارگاه ها درباره برنامه کشوری (1370) و متدولوژی تحقیقات بهداشت روان (1372)

§ بزرگداشت سالانه هفته بهداشت روان در مهر ماه از سال 1364

§ ارتقاء آگاهی سایر کارکنان بهداشت از طریق کارگاه ها، سمینارها و کنفرانس‌ها

§ ارتقاء‌ آگاهی عمومی در مورد بهداشت روان از طریق رسانه ها.

حیطه های نیاز

در یک جامعه با تغییرات سریع مثل جمهوری اسلامی ایران، که حتی ساختار دموگرافیک پایه با دوازده سال قبل قابل قیاس نیست، دنبال کردن اولویت ها وخط مشی های قبلی مناسب نیست. از سال 1380 بحث هایی به نفع بازنگری بنیادی NPMH یا درحمایت از آن به همان صورت که بوده، انجام شد. دیدگاه واقع بینانه تر این است که اولین NPMH رادست نخورده وبعنوان یک بیانیه نگاه داریم، اما سرفصل های جدیدی بنا به نیازهای پیدا شده به آن بیافزاییم . بدین ترتیب بجای گردهمایی های رسمی و وقت گیر برای بحث درمورد یک موقعیت جدید، مناسبتر به نظر می رسد. چنین کمیته های هدفمندی میتوانند حمایت هایی از جامعه و متخصصین رشته های ویژه (مالی یا بصورت عضوپذیری) دریافت کنند و مسوول ایجاد طرح ها و برنامه های کوچکتر باشند.

این برنامه های کوچکتر می توانند به تنه اصلی NPMH به عنوان پیوست هایی افزوده شوند. دراین روش هم تداوم برنامه تضمین می گردد و هم به نیاز های جدید بطور کارآمدی پرداخته می‌شود. مشروح برخی نیازهای جدید در ذیل آمده است:

تداوم ادغام

ادغام بهداشت روان در سیستم مراقبتهای بهداشتی اولیه PHC نیاز به تداوم استقرار در نواحی روستایی کشور دارد، 37 درصد از جمعیت روستانشین، هنوز تحت پوشش نیستند و تکمیل این امر تا 5 سال آینده قابل دسترسی است.

بهداشت روان در کودکان و نوجوانان

در دو دهه اخیر، تغییر زیادی در توزیع سنی جمعیت بسوی سنین کمتر پیش آمده است. بالطبع برنامه های بهداشت روان نیز نیاز به تغییر جهت مناسب دارد. در این زمینه چندین طرح دارای همپوشی انجام شده است. بعنوان مثال، برنامه های بهداشت روان مدارس آغاز شده اند. در دماوند، شهری با 250000 نفر جمعیت در 100 کیلومتری شمال تهران، یک پیش طرح در سال 1376 آغاز شد که هم دانش آموزان و هم والدین را در بر می گرفت. مداخله به نحو بارزی دانش و نگرش دانش آموزان و والدین آنها را نسبت به بهداشت روان بهبود بخشید، اعتماد به نفس دانش آموزان افزایش یافت و مشکلات آنها با والدین و آموزگاران کمتر شد، ترس از امتحان تخفیف یافت و تنبیه جسمی دانش آموزان و مدرسه گریزی خاتمه یافت و آزار جنسی وسیگار کشیدن کاهش یافت. این مطالعه یک مثال درمعیار کوچک است که نشان می دهد چگونه مداخله در مدرسه می تواند کمک کننده باشد. یک برنامه بهداشت مدارس جامع در دست تهیه و اقدام می باشد.



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

بهداشت جسمی و روحی در زندگی پیامبر اسلام (ص)

شنبه 29 آبان 1395

بهداشت جسمی و روحی در زندگی پیامبر اسلام (ص)




«مقدمه»

بهداشت جسمی و خوراک در زندگی پیامبر اعظم (ص):

آنچه پیش رو دارید مقاله‌ایی است تحت عنوان بهداشت جسمی و روحی در زندگی پیامبر اعظم (ص) یک بخش از این مقاله مربوط به بهداشت جسمی است و بخش دوم آن مربوط به بهداشت روحی و تأثیر آرایش ظاهر بر بهداشت روحی است. البته در فراخوان مقاله عنوانی با (توجه به آرایش ظاهر در سیره پیامبر اعظم (ص) بود که ارتباطی تنگاتنگ با بخش دوم مقاله حاظر دارد که نباید از نظر پنهان بماند.

در شرایطی که وضعیت عمومی مردم، فقر و محرومیت بود پیامبر اعظم (ص) در غذای خود و سایر نیازمندیهای زندگی ، خود را با محرومان تطبیق می دادند وسعی بر آن داشتند که محرومان جامعه را نیز بی نیاز گردانند در نتیجه هیچوقت اصراف نمی کردند این پیش درآمد را گفتیم تا نتیجه بگیریم که عدم اصراف آنها دلیل بر عدم بهداشت تغذیه آنها نبود بلکه از حداقل غذا ولی مفید هم برای خود و هم برای نیازمندان تهیه کرده و تناول می فرمودند.

پیامبر اعظم (ص) به حکم «کلوا من طیبات ما رزقناکم»[1] همواره ، غذای پاکیزه و حلال و در عین حال کم و ساده تناول می کردند. کیفیت معنوی غذا را مد نظر داشتند. در کیفیت و کمیت ظاهری آن نیز حد معمول را رعایت می نمودند. خوراکشان همان خوردنیهای معمول هر زمان یا کم بهاتر از آن بود که در آن نه اسراف می ورزیدند و نه به حقوق دیگران تجاوز می کردند.

امام صادق علیه السلام فرمود:

شبی هنگام افطار پیامبر اعظم (ص) در مسجد «قبا» بود، فرمود:

آیا نوشیدنی یافت می شود؟

یکی از اصحاب برای آن حضرت عسل آمیخته به شیر آورد. حضرت آن را به دهان گذاشت (و چشید) و کنارش زد و فرمود: دو آشامیدنی است که به یکی می‌شود بسنده کرد[2] البته همانطور که در مقدمه گفتیم بر می آید که هر دوی آن نوشیدنیها مقوی بوده اند پس در صورت عدم خوردن یکی از آنها سوء تغذیه ای صورت نمی گرفت و همچنین اصراف هم نمی شد که پیامبر اعظم (ص) هر دو جنبه را در نظر می‌گرفتند و اینگونه نبوده که یکباره هر دو را بخورند ولی چند روز پشت سر هم هیچ غذائی تناول نکنند هر چند اگر نیازمندی را می دیدند تا چند وعده غذایی ، غذایشان را در اختیار آنها قرار می دادند.

بهداشت فردی در زندگی پیامبر اعظم (ص):

قبل از اینکه به این قسمت مقاله بپردازیم ابتدا مقدمه ای را برای تعاریف بهداشت و ضرورت آن می پردازیم.[3] سپس به این قسمت از مقاله می پردازیم. حفظ سلامتی بدن در برابر بیماریها و رعایت مقررات و نظم مربوط به پیشگیری و عدم ورود عوامل بیماریزا به بدن و رعایت تغذیه و پیشگیری مزمن را بهداشت گویند.

با توجه به تعاریف بهداشت با تعریف علمی امروز، بحث را با توجه به روایات و مراجع ادامه می دهیم در آخر قضاوت با خواننده مقاله است که چه مقدار پیامبر اعظم (ص) مفهوم بهداشت را با توجه به تعریف امروزی پس از گذشت بیش از 1400 سال در بین مردم جا انداخته بود و خود نیز به آن عمل می کرد.

پیامبر اعظم (ص) و معصومین به تمیزی و سلامتی جسم توجه زیادی داشتند و مصرف مال را در این راه اصراف نمی دانستند. چنانچه بهداشت را کلید فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی و پیشرفت بشر می دانستند. و فواید حاصل از رعایت آن را نصیب همه افراد جامعه اعم از مرد و زن و کوچک و بزرگ می دانستند و ضربه های ناشی از عدم رعایت بهداشت را نیز ضربه ای بر تمامی پیکر جامعه تلقی می کردند، چرا که بیماری یک نفر گاهی به دیگران سرایت می‌کند و تعادل و آرامش و سلامت آن جامعه را مختل می‌کند. همچنین موجب ضررهای اقتصادی زیاد می گردد، علاوه بر آن ، راکد ماندن یک نیروی فعال اقتصادی در خانه و جامعه اثرات جبران ناپذیری را به دنبال دارد.

همانگونه که گناه نکردن از توبه کردن آسانتر است، پیشگیری نیز به مراتب از درمان آسانتر است پس اگر به روایات و احادیث دقت کنیم می بینیم پیامبر اعظم (ص) تمامی نکات گفته شده را رعایت می کرده اند.

بهداشت فردی، استحمام و آداب آن:

شستشوی بدن از نظر رسول خدا از اهمیت زیادی برخودار است و توجه به پاره ای مسائل که همراه نظافت و شستشوی بدن است مانند وضو، غسل و موارد آن که از سنتهای موکد اسلام است.

بهداشت مو یکی دیگر ار بحث بهداشتی جسمی:

بهداشت مو شامل شستن آن و تمیز نگه داشتن و کوتاه کردن و از بین بردن موهای زائد بدن می باشد. پیامبر اعظم (ص) موهای سرش را با سدر می شست و می فرمود: کسی که سر خود را با سدر بشوید خداوند وسوسه شیطان را از او دور می‌کند و چنین کسی مرتکب معصیت نمی شود. و هر کسی معصیت نکند وارد بهشت می‌شود.

-مرتب کردن سرو صورت نیز از بهداشت روحی و روانی پیامبر محسوب می‌شود:

بهداشت موشامل کوتاه کردن سرو محاسن و شانه کردن آن و زدودن موهای زائد بدن وشستشو و خضاب کردن آن است.

رسول گرامی اسلام (ص) بامدری (نوعی شانه) موهایشان را شانه می کردند[4] و هنگام شانه زدن می فرمود: شانه زدن «وبا» را ازبین می برد. آن حضرت به دیگران نیز سفارش می کردند که موهایشان را مرتب کنند چنانکه نقل شد، روزی مردی (موی بلند و پریشان داشت می فرمود) : موی سرت را کوتاه کن تا برزیبائی تو بیفزاید.[5]

همینطور رنگ کردن مو به حنا و برگ نیل در نزد پیامبر معمول و رایج بوده و در این باره می فرمایند:

حنا ببندید که چشم را روشنی می دهد، موی سر را می رویاند وبوی بدن را خوش می سازد و همسر را آرامش می بخشد.[6]

وامام صادق (ع) فرمودند:

پیامبر خدا (ص) به علی (ع) فرمود: یا علی! یک درهم برای خضاب خرج کردن بهتر از هزار درهم برای خدا و درغیر خضاب صرف کردن است.

نگاه در آینه و مرتب کردن وضعیت ظاهری بدن و لباس یکی دیگر از بخشهای

بهداشت روانی:

نگاه کردن در آینه و مرتب کردن وضعیت ظاهری بدن ولباس نیز از کارهای معمول و بهداشت فردی از نظر بهداشت روحی روانی پیامبر (ع) بشمار می رفت.

حضرت علی (ع) فرمود:

رسول خدا هروقت در آینه می نگریست می فرمود: سپاس خدایی را که خلقت خود را کامل و صورت مرا زیبا گردانید، و درمقابل عیوب دیگران مرا زینت بخشید.[7]

امام صادق (ع) فرمود:

پیامبر درآینه نگاه می کرد موهای سرش را منظم می نمود و شانه می زد و گاهی درآب نگاه می کرد و موهایش را مرتب می کرد و این کار برای بیرون رفتن از منزل انجام می داد. عایشه دید پیامبر در ظرف آبی که در منزل بود نگاه می‌کنند و موی خود را منظم می سازد تا از منزل خارج شود به آن حضرت گفت:

پدرومادرم فدایت، درآب نگاه می کنی و زلفت را منظم می سازی در حالی که بهترین خلق خدایی حضرت فرمود:

خداوند دوست دارد که بنده اش چون بسوی برادرانش می رود خود را برای آنها منظم کند و بیالاید و زیبا سازد.

همینطور آن حضرت روغن زدن را دوست می داشت و به ژولیدگی و نامنظم بودن اکراه داشت.


فهرست

عنوان صقحه

مقدمه ............................................................................................................... 3

بهداشت جسمی و خوراک درزندگی پیامبر اعظم (ص).................................... 4

بهداشت فردی درزندگی پیامبر (ص)............................................................... 6

بهداشت چشم یکی دیگر از بهداشت جسمی..................................................... 7

مسواک کردن .................................................................................................. 8

خلال کردن ...................................................................................................... 8

استفاده از ظرف پاکیزه و سالم ....................................................................... 9

بخش دوم ........................................................................................................ 9

بهداشت تغذیه .................................................................................................. 9

غذاخوردن هنگام گرسنگی .............................................................................. 10

استفاده از انواع غذاهای مورد نیاز ................................................................. 10

حجامت از توصیه های بهداشتی از دیدگاه پیامبر اعظم (ص)......................... 11

بهداشت اجتماعی یکی دیگر از بهداشت روحی و روانی ................................. 12

بهداشت روانی ................................................................................................. 13

نتیجه ................................................................................................................ 15

پیشنهاد............................................................................................................. 16



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

تحقیق بررسی رابطه اختلالات رفتاری کودکان با بهداشت روانی والدین

شنبه 29 آبان 1395

تحقیق بررسی رابطه اختلالات رفتاری کودکان با بهداشت روانی والدین

مقدمه

بی شک خانواده، نخستین و مهمترین آموزشگاه و پرورشگاه انسان به شمار می آید و یکی از نهادهای اصلی و مقدس هرجامعه است. این خانواده است که فرایند شدن انسان را از قوه به فعل فراهم می کند و تسهیل می سازد و پس از یک زمینه مناسب وراثتی، مهمترین و ضروری ترین نیاز برای رشد یک انسان محسوب می شود و از این نظر خانواده، حیاتی ترین نقش را به عهده دارد. حساس ترین ایام زندگی یک فرد در خانه، در خانواده و در دامن مادر سپری می شود. از این رو قابل تعجب نیست که ریشه اکثر مشکلات رفتاری و ناهنجاریهای عاطفی، اجتماعی و روانی را باید در خانواده جستجو کرد. فرار نوجوانان از خانه، پرخاشگری، بی اختیاری در نگهداری ادرار، ناخن جویدن، اعتیاد، بزهکاری، اضطراب و نظایر آن جلوه هایی از عدم آموزش و عدم برقراری رابطه درست با کودکان و نوجوانان است (به پژوه، 1383).

مطالعات گوناگون نشان داده اند مشکلات بهداشت روانی در کودکان و نوجوانان بیش از سایر اقشار جامعه مشاهده می شود. افسردگی، اضطراب، خودکشی، بزهکاری، مصرف مواد مخدر، شکست تحصیلی و ترک تحصیل از جمله مشکلاتی به شمار می آیند که در دوران کودکی و نوجوانی مشاهده می شود که ناشی از عوامل متعددی چون ژنتیک، اختلال های خانوادگی، تبعیض های اجتماعی، برخوردهای نامناسب افراد خانواده، مدرسه، اجتماع و مجموعه ای از عوامل (خدایاری فرد، 1382).

کودک کافی است که عادی به دنیا بیاید و خانواده و محیطی مناسب در اختیارش باشد تا ببالد و رشد کند و به جایگاه ارزشمند خود برسد. اما زندگی خانوادگی، محیط اجتماعی، بهداشتی، آموزشی و فرهنگی بسیاری از مردم جهان چنان است که دستیابی به چنین مقصودی را دشوار و گاهی امکان ناپذیر می سازد. ما غالباً فرزندان خود را به دلیل خطاها و اختلال ها محکوم می کنیم، یا آنها را به باد ناسزا و تنبیه می گیریم و فراموش می کنیم به جای آن باید خطاها و ندانم کاریهای خودمان را دلیل بروز مشکلات آنها بدانیم (کاکاوند، 1385).

اختلالات عاطفی- رفتاری، بویژه به سبب وضعیت نامتعادل و متحول زندگی خانوادگی و اجتماعی در یکی از دو دهه اخیر در کشور ما، بیش از هر زمان دیگری گریبانگیر گروههای وسیعی از کودکان شده است. نابسامانیهای خانوادگی، کمبود آموزشی و پرورشی و بهداشتی، جابجا شدن گروههای اجتماعی و فشارهای ناشی از آن، رشد نامعقول جمعیت، مهاجرتهای بی رویه، آوارگی، فقر و اعتیاد گسترده، دل آزردگی و افسردگی و پرخاشجویی و شکوه گیریهای حاصل از غیبت یا فقدان سرپرست در بسیاری از خانواده ها و... بسیاری از عوامل مهم دیگر سبب شده است که اختلالات عاطفی و رفتاری کودکان وسعت بی سابقه ای بیابد (لطف آبادی، 1387).

غیبت های طولانی پدران از خانه، ساعت های طولانی دوری مادران از خانواده تحولات و بحران های شدید اقتصادی و اجتماعی و از همه مهمتر کم رنگ شدن ارزشی های مذهبی و اخلاقی را باید عامل اصلی این بی ثباتی ها در خانواده دانست (نوابی نژاد، 1379).

از آن جا که مادر اولین کسی است که نوزاد با او رابطه برقرار می کند، لذا مهم ترین نقش را در پرورش ویژگیهای روانی و عاطفی کودک به عهده دارد و کانون سلامتی یا بیماری محسوب می شود. تحقیقات نشان داده اند اختلالات رفتاری کودکان ارتباط تنگاتنگی با مشکلات روانی والدین دارد. هرچه مشکل روانی والدین شدیدتر باشد ظهور اختلال های رفتاری کودکان سریع تر خواهد بود (بلانز و همکاران، 1991).

مطالعات نشان داده اند که مشکلات رفتاری فرزندان با اختلال روان پزشکی والدین رابطه دارد (زیما و همکاران، 1996؛ راتروکوینتون، 1984).

اگر در خانواده شرایط و روابط ناسالم و منفی وجود داشته باشد، تأثیری بر روی فرزندان خواهد گذاشت و منش های عاطفی ناهنجاری در آن ها شکل خواهد گرفت. نقش های منفی از قبیل حسادت، پرخاشگری، احساس عدم امنیت، مضطرب، پرخاشگری، ناسازگاری و افسرده می گردد. لسلت (1987) ناسازگاری کودکان و نوجوانان را ناشی از شکست در دوران کودکی و در خلال دوران دلبستگی مادر می داند (اسماعیلی، 1383).

مطالعات لی[1] و همکاران (1987 ) نشان داده که آسیب روانی مادر موجب اختلالات عاطفی – هیجانی و مشکلات تحصیلی فرزندان می شود ( به نقل از محمد اسماعیل ، 1382 ) .

تحقیقات نشان داده اند که یکی از علل ابتلای به انواع اختلال های روانی و یکی از منابع آسیب روانی کودک ، در ماهیت تعامل آن ها با والدین شان بالاخص با والدین بیمار می باشد . هترینگتون[2] و همکاران ( همان منبع ).

نتایج تحقیقات یافته های آماری نشان داد که : 61 درصد از مادران کودکان مبتلا به اختلال رفتاری هیجانی مشکوک به عدم سلامت روان هستند که این میزان برحسب اختلالات رفتاری کودکان متفاوت می باشد ( همان منبع ) .

متأسفانه در مورد اختلالهای مربوط به کودکان مطالعات اندکی صورت گرفته است و اطلاعات موجود بیشتر براساس مطالعات انجام شده در مورد بزرگسالان است (نلسون و ایزرائل، ترجمه، خدایاری فرد، 1382) با توجه به اهمیت مطالب فوق پژوهشگر بر آن شد تا به بررسی این موضوع بپردازد.

بیان مسئله

تأثیر رفتار و طرز فکر والدین در شکل گیری و چگونگی رفتار کودکان از اهمیت اساسی برخوردار است. والدینی که رابطه مطلوب و درستی با فرزندان خویش دارند، موجب شادمانی، مسئولیت پذیری و تکامل شخصیتی فرزندان خود می شوند. از سوی دیگر، والدینی که رفتاری مطلوب و درستی با فرزندان خود ندارند باعث بروز انواع مشکلات رفتاری در آنان می شوند.

برای آنکه کودک به شکل سالم و هنجار رشد یابد بایستی در حد معقول نیازهای شخصیتی، روانی، فیزیکی و اجتماعی او ارضا شود. ناکامی در رفع این نیازها باعث مشکلات رفتاری، بزهکاری و ناشادی کودک می گردد و شرایط خانوادگی زمینه ساز این ناکامی هاست. از جمله این شرایط: خانواده های از هم پاشیده، طرد شدگی کودک، سخت گیری و محدودیت شدید، فقر و کمبودهای شخصی، عصبی بودن والدین، نبودن معیارهای صحیح اعتقادی و اخلاقی در خانواده و ... را می توان نام برد. در اکثر نظریه های روانشناسی رشد، چگونگی روابط کودک با اعضای خانواده و مخصوصاً ما در یکی از اساسی ترین عامل رشد شخصیت، شناخته شده است.

اگر در روابط عاطفی مادر و کودک اختلالی بوجود آید، موجب بهم خوردن امنیت عاطفی در کودک می شود که آثار آن را در رفتار کودک می توان مشاهده کرد. بنابراین توافق کلی براین است که خانواده در پیدایش اختلالات رفتاری کودک تأثیر مهمی دارد (نوابی نژاد، 1380 و میلانی فر، 1380).

رئیس[1]و همکارانش (1995) با اجرای پژوهشی تحت عنوان رابطه بین شیوه های تربیتی مختلف خانواده با آسیب شناسی روانی در نوجوانان، سه شیوه ضدیت- منفی گرایی، گرم و صمیمی و حمایتی، و کنترل کننده- نظارت کننده را مطالعه نمودند. آنها در این تحقیق دریافتند که شیوه ضدیت و تعارض با علائم افسردگی، همبستگی کمتر و با رفتارهای ضد اجتماعی همبستگی بیشتری دارد. از طرفی بین ارتباط گرم و صمیمی و رفتارهای مرضی ارتباطی مشاهده نشد (امینی، 1384).

پورتس[2] و هاور (1992) در پژوهش پیرامون کارآیی خانواده و سازگاری کودکان پس از طلاق دریافتند که آن دسته از عواملی که بیشترین سهم را در تسهیل سازگاری عاطفی- اجتماعی دارند عبارتند از: نقش های خانوادگی، مهار رفتار و مشارکت عاطفی، علاوه بر این مشخص شد که خانواده هایی که در آنها مراقبت، حمایت متقابل و رسوم خانوادگی پس از طلاق نیز حفظ شده است، احتمالاً بیشتر قادرند ناسازگاری کودکان را کاهش دهند(کریمی، 1387).

فرار از خانواده نیز معمولاً به دنبال یک دوره طولانی تعارضات شدید خانوادگی رخ می دهد. اگر فراری ها مشکلات شدیدی را در خانه تجربه کرده اند اما آنهایی که بیشتر از یکبار از خانه فرار کرده اند شدیدترین مشکلات را داشته اند (اولسون و همکاران، ترجمه کریمی، 1378).


[1] reiss

[2] Portes & hower



[1] Lee

[2] Hetherington

فهرست مطالب

مقدمه

بیان مسئله

اهمیت موضوع پژوهش

اهداف تحقیق:

اهداف اجتماعی

فرضیه های پژوهش

تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرها

تعریف مفهومی لجبازی:

تعریف عملیاتی لجبازی :

پرخاشگری:

تعریف مفهومی پرخاشگری:

تعریف عملیاتی پرخاشگری :

تعریف مفهومی اختلال سلوک :

تعریف عملیاتی اختلال سلوک :

تعریف مفهومی اضطراب:

تعریف مفهومی افسردگی:

تعریف عملیاتی افسردگی :

تعریف مفهومی فوبی :

تعریف مفهومی روان پریشی :

تعریف عملیاتی روان پریشی :

فصل دوم

پیشینه پژوهش

مقدمه

نیازهای کودک

1 – تعریف اختلال رفتاری

اختلالات رفتاری کودکان

طبقه بندی اختلالات رفتاری کودکان

عوامل موثر بر بروز اختلالات رفتاری

1- عوامل بیولوژیک

2-عوامل بیوژنتیکی

3-عوامل محیطی

نقش والدین در اختلالات رفتاری کودک

ویژگی های افراد با اختلالات رفتاری

2 – اختلال عاطفی

2 -2 طبقه بندی مشکلات عاطفی

طبقه بندی اختلالهای روانی

هنجارهای اجتماعی فرهنگی

تفاوتهای مربوط به جنسیت

وضعیت روانی کودکان مبتلا به اختلالات رفتاری

5 – 2 ‹‹ برخی تکنیکهای شناسایی کودکان مبتلا به مشکلات رفتاری ››

6 -2 ‹‹ دسته بندی اختلالات رفتاری و تاثیر آنها در پیشرفت تحصیلی ››

مشکلات فرآیند آموزش اختلالات رفتاری

دوره های مختلف مطالعات همه گیر شناسی اختلالات رفتاری

همه گیرشناسی

بررسی پیشینه میزان شیوع اختلالات رفتاری کودکان در جهان و ایران

پیشینه میزان شیوع اختلالات رفتاری در جهان

پیشینه مطالعات همه گیر شناسی در ایران

8 2 ‹‹ پاره ای از تحقیقات انجام شده در ابطه با مشکلات رفتاری و پیشرفت ››

3 – سبب شناسی اختلالات روانی

1 -3 دیدگاه زیست شناختی

1 -3 عوامل ژنتیک [1]

2 -1 -3 مغز و دستگاه عصبی

3- 1 -3 عوامل عصبی غددی

2 -3 دیدگاه روان پویشی

3 -3 دیدگاه یادگیری ( رفتاری )

به طور خلاصه از نظر رویکرد رفتاری :

4 -3 دیدگاه شناختی [2]

5 -3 دیدگاه انسانگرائی هستی گرائی

6 3 دیدگاه اجتماعی [3]

4 – نظریه های راجع به نقش خانواده

تعریف بهداشت روانی

سلامتی چیست؟

تعاریف بهداشت روانی براساس مکاتب مختلف روانشناسی

مکتب زیست گرایی

مکتب روانکاوی

مکتب انسان گرایی

سه سطح پیشگیری به منظور بهداشت روانی

پیشگیری اولیه

پیشگیری ثانویه

پیشگیری ثالثیه:

اصول بهداشت روانی

پرورش دادن رفتارهای سالم تر و تأثیر آن بر بهداشت روانی

خواب و بهداشت روانی

سوء مصرف و وابستگی به مواد و تأثیر آن بر بهداشت روانی

تاریخچه بهداشت روانی

مختصری درباره تاریخچه بهداشت روانی در ایران

دیدگاهها ونظریه ها در بهداشت روانی

رویکرد نظریه کمال

رویکرد چند عاملی

مسایل اجتماعی و بهداشت روانی

استرس و بهداشت روانی

بهداشت روانی در سنین و مراحل مختلف رشد

بهداشت روانی در خانواده

اصول برقراری رابطه انسانی با کودک و نوجوان

بهداشت روانی در مدرسه

بهداشت روانی در محیط کار

بهداشت روانی در کودکان استثنایی

رابطه بهداشت روانی با یادگیری

بهداشت روانی و رسانه های گروهی

اندازه گیری های روانی و کاربرد آزمونهای روانی

روشهای درمان بیماریهای روانی

توصیه های بهداشت روانی

فصل سوم

روش پژوهش

مقدمه

جامعه آماری:

نمونه و روش نمونه گیری

ابزار پژوهش

پرسشنامۀ سلامت روانی[4](SCL -90-R) :

1- بعد شکایات جسمانی[5]

بعد وسواس بی اختیاری [6]

بعد حساسیت بین شخصی[7]

بعد افسردگی[8]

بعد اضطراب[9]

بعد خصومت و پرخاشگری[10]

بعد هراس اضطرابی[11]

بعد افکار پارنوئیدی[12]

بعد روان گسسته واری[13]

بعد سوالاتی اضافی

3-3-2-2- نمره گذاری پرسشنامه Scl-90-R

3-3-2-3 اعتبار پرسشنامه Scl-90-R :

3-3-2-4- روایی پرسشنامه Scl-90-R :

ب) پرسشنامه علائم مرضی کودکان CSI-4

گروه A اختلال کاستی توجه- بیش فعالی

اعتبار و روایی پرسشنامه علائم مرضی کودکان (CSI-4)

روش آماری

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده ها

بخش اول : آمار توصیفی

نمودار (1-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس لجبازی 4CSI

نمودار (2-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس پرخاشگری90 SCL

جدول (2-4) شاخص های آماری آزمودنیها در خرده مقیاس سلوک 4CSI و

پرخاشگری 90 SCL

نمودار (3-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس سلوک 4CSI

جدول (2-2-4) شاخص های آماری آزمودنیها در خرده مقیاس اضطراب 4CSI و

اضطراب 90 SCL

نمودار (4-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس اضطراب 4CSI

نمودار (5-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس اضطراب 90 SCL

جدول (4-4) شاخص های آماری آزمودنیها در خرده مقیاس افسردگی 4CSI و

افسردگی 90 SCL

نمودار (6-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس افسردگی 4CSI

نمودار (7-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس افسردگی 90 SCL

جدول (5-4) شاخص های آماری آزمودنیها در خرده مقیاس فوبی 4CSI و

فوبی 90 SCL

نمودار (8-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس فوبی 4CSI

نمودار (9-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس فوبی90 SCL

جدول (6-4) شاخص های آماری آزمودنیها در خرده مقیاس روان پریشی 4CSI و

روان پریشی 90 SCL

نمودار (10-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس روان پریشی 4CSI

نمودار (11-4) توزیع فراوانی نمرات آزمودنیها در خرده مقیاس روان پریشی90 SCL

بخش دوم- آمار استنباطی

تفسیر فرضیه ها :

جدول (4-9) همبستگی بین اضطراب کودکان و اضطراب والدین

جدول (4-10) همبستگی بین افسردگی کودکان و افسردگی والدین

جدول (4-11) همبستگی بین فوبی کودکان و فوبی والدین

جدول (4-12) همبستگی بین روان پریشی کودکان و روان پریشی والدین

فصل پنجم

بحث و نتیجه گیری

بحث و نتیجه گیری درباره یافته ها

محدودیت های پژوهش

پیشنهادات پژوهش

منابع فارسی

شناسی و علوم تربیتی.


[1] -Gentic factors

[2] -The cognitive perpective

[3] -Community perspective

[4] این پرسشنامه از پایان نامه های محمدی نیا (1376) و بصیری (1379) اقتباس شده است.

[5] Somatization (spm)

[6] Obsestive-compulsive (O.C)

[7] - Interpersonal sensitivity (L-S)

[8] -Depression (DEP)

[9] -Anxiety (ANX)

[10] -Hostility (HOS)

[11] -Phobic Anxiety (PHOB)

[12]-Paranoid Ideation (PAR)

[13] -Pysychoticism (PSY)



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

بررسی تغذیه و بهداشت دندان

شنبه 29 آبان 1395

بررسی تغذیه و بهداشت دندان

بسمه تعالی»

«نقش تغذیه در سلامت دندانها»

ریوا تاوگر- دکر (PhD , RD)

رئوس مطالب فصل:

· عوامل تغذیه ای در رشد دندان

·پوسیدگی دندان

·بیماری دور دندانی

·پوسیدگی دندان کودک Baby Bottle tooth Decay (BBTD)

·از دست دادن دندان و دندان مصنوعی

·تظاهرات دهانی بیماری سیستمیک

اصطلاحات کلیدی:

پوسیدگی دندان در اثر شیشة شیر کودک الگوی پوسیدگی در دندانهای جلوی کودکان دو ساله به بعد که پوسیدگی شیشة شیر پرستاری نیز نامیده می‎شود از مجاورت بیش از حد مایعات حاوی قند در زمان خواب ناشی می گردد.

سنگریزه calculus - یک سفت شدگی سخت سنگ مانند که در روی دندانها و بوسیلة آهکی شدن پلاک دندانی تشکیل می گردد.

چگونگی و کیفیت پوسیدگی (خاصیت ایجاد پوسیدگی)- خواص پیش برندة پوسیدگی یک غذا

پوسیدگی دندانی- بیماری که در آن اسید تولید شده توسط متابولیسم قندی میکروارگانیسم ها به حملة باکتریها منجر گردیده و باعث کم شدن مواد معدنی مینای دندان و تخریب ساختمان دندان می‎شود.

عاج دندان- مهم ترین و اصلی ترین بافت آلی دندان که مغز آن را می پوشاند و در تاج توسط مینای دندان و در ریشه ها توسط سیمان پوشیده می‎شود.

بی دندانی (فقدان دندان)- از دست دادن قسمتی یا کامل دندانهای طبیعی

مینای دندان- ماده ای بسیار سخت غیرآلی سفید، بلورین و متراکم که عاج دندان (دنتین) را پوشانده و محافظت می نماید.

آپاتیت فلوراید- شکلی از یون فلوئور که در عاج و مینای دندان همراه با کلسیم و فسفر تشکیل می گردد.

التهاب فلوراید (fluorosis) - حالتی که از مجاورت مینای دندان با مقادیر فراوان فلوراید ناشی می گردد که با خالهای گچی سفید سطح مینا مشخص می گردد که تا رنگهای قهوه ای پیش روی می نماید و در نهایت بصورت خال خالی تظاهر می نمایند.

لثه- قسمتی از مخاط دهان که تاج های بیرون نزدة دندانها را می پوشاند و دور تا دور گردن آنهایی که بیرون آمده اند را در بر می‎گیرد:

لثه ها (gums) :

شیار لثه ای- فضای V شکل کم عمق و سطحی اطراف دندان که توسط سطح دندان در یک سمت و در سوی دیگر امتداد اپیتلیوم لثه پیوند خورده است.

رویهم قرار گرفتن دندانهای بالا و پائین در موقع بسته بودن دهان (جفت شدگی)- ارتباط دندانهای متضاد در آرواره های بالا و پایین: جفت شدگی کامل زمانی است که دندانهای جلو و عقب فک بالا و پائین کنار هم قرار می گیرند.

بیماری دور دندانی- التهاب بافت لثه ای با پیامد تخریب ساختارهای استخوانی پایه و سرانجام از دست دادن دندان

پلاک- لایة نازک (Film) بیرنگ و چسبناک میکروارگانیسم ها، پروتئینهای بزاقی، اجزای معدنی و پلی ساکاریدهایی که به دندانها و لثه ها می چسبند.

استرپتوکوک موتانس- یک باکتری دهانی درگیر در تشکیل پوسیدگی دندانی

خشکی دهان ناشی از فقدان ترشح طبیعی- خشکی دهان ثانویه بر ناکافی بودن یا فقدان بزاق

رژیم غذایی و تغذیه نقش مهمی در رشد دندان، استحکام بافت دهان و لثه، قدرت استخوان و پیشگیری و مهار بیماریهای حفرة دهان ایفا می نمایند. رژیم غذائی براساس موارد زیر از تغذیه تمایز یافته است: رژیم غذایی اثری موضعی بر استحکام دندان دارد که نوع، شکل و تکرار غذاها و نوشیدنیهای مصرفی تاثیری مستقیم روی دندانها دارند. تغذیه اثری عمومی و سیستمیک دارد. تأثیر ماده غذائی وارد شده بطور عمومی بر رشد و حفظ حفره دهان اثر می گذارد. بدلیل سرعت آن در میزان برداشت، مخاط دهان بویژه به تغییرات وضعیت مادة مغذی حساس می‎باشد.

زمانیکه رژیم غذائی و تغذیه بر حفرة دهانی تأثیر می نمایند، تأثیر معکوس آن یعنی اثر حفرة دهانی بر مواد غذایی و تغذیه قوت می گیرد، وضعیت حفرة دهانی بر توانانی آن بر رژیم غذائی کافی و متعاقب آن تعادل ماده غذایی تأثیر می گذارد. بیماریهای دندانی به فراتر از پوسیدگی دندان گسترش می یابند. از دست دادن دندان یا ادنتولیسم (edentulism) در حدود 40% افراد بالای 65 سال روی می‎دهد و می‎تواند تأثیر مهمی بر ورود غذا بگذارد. بیماری اطراف دندانی شایع در بزرگسالان، لثه ها را تخریب نموده و ممکن است بر استحکام و ثبات دندان اثر نماید. پوسیدگی دندان با الگوهای متفاوتی در گروههای سنی مختلف روی می‎دهد. در حالیکه مجموع شیوع تخریب در ایالات متحده از 60 به 40% کاهش یافته است، انهدام ریشه و تاجی در جمعیت بزرگسال و سالخورده افزایش یافته است.

سرطان دهان که اغلب به طور ثانویه با ورود توتون و الکل روی می دهد، می‎تواند اثری مهم و قابل توجه بر توانایی خوردن داشته باشد. سرطان دهان با نیاز افزایش یافته به کالری (انرژی) و مادة غذایی با کار سینومای دهانی ترکیب شده است.

علاوه بر این بیماریهای اولیه حفرة دهانی، بیماریهای حاد و مزمن بسیار دیگری که جای زخم (sequelae ، سلکها) دارند بر توانایی خوردن اثر می گذارند. بیماری قندی (دیابت) که به طور ضعیف مهار شده می‎تواند به سندرم انهدام دهان، کاندیدیازیس و خشکی دهان ناشی از فقدان ترشح طبیعی (Xerostomia) منجر گردد که آنها یکی پس از دیگری قدرت خوردن و اشتهای به غذا به خطر می افتد. تظاهرات دهانی بیماریهای سرکوب کنندة ایمنی نظیر AIDS (سندرم کمبود ایمنی اکتسابی) نیز بر اشتهای به غذا، خوردنیها و نیازهای مادة غذایی اثر می گذارند.

عوامل تغذیه ای در رشد دندان: رشد اولیه دندان از 2 تا 3 ماهگی دورة جنینی آغاز می گردد. معدنی شدن در حدود 4 ماهگی این دوره آغاز می‎شود و در تمام مدت سالهای اولیة دورة نوجوانی ادامه می یابد. بنابراین مواد غذائی مادری دندانهای بیرون آمده را با مواد مناسب ساختمانی کمک نماید. جدول 1-26 اثرات کمبود مواد غذایی بر رشد دندان را شرح می‎دهد. تصویر 1-26 بخشهای یک دندان را نشان می‎دهد.

دندانها با معدنی شدن یک پروتئین زمینه ای (ماتریکس) تشکیل می گردند. در عاج (دنتین dentin) پروتئین بصورت کلاژن که به ویتامین C برای ساخته شدن طبیعی بستگی دارد معرفی گردیده است. تنها 05/0% از مینای دندان شامل پروتئین است که در شکل مشابه کراتین می‎باشد و بنابراین بمنظور تشکیل آن به ویتامین A نیازمند است. ویتامین D برای روند رشد دندان اساسی و بنیادین می‎باشد که کلسیم و فسفر به شکل هیدروکسی آپاتیت بلورین در آن رسوب کرده اند.

فلوراید اضافه شده بر هیدروکسی آپاتیت، خواص منحصر به فرد مقاومت در برابر پوسیدگی در دوره های رشد قبل از تولد و پس از آن را تأمین می نماید.

رژیم غذائی و تغذیه در همه مراحل رشد، بیرون زدگی و حفظ دندان مهم می باشند. پس از بیرون زدگی دندان، رژیم غذایی و ادامة ورود ماده غذایی بر رشد و معدنی شدن، استحکام مینای دندان و نیز الگوهای بیرون زدن دندانهای دائمی اثر می گذارد. تاثیرات موضعی رژیم غذایی بویژه کربوهیدراتهای قابل تخمیر و تعداد دفعات خوردن، تولید اسیدهای آلی توسط باکتریهای دهانی و میزان انهدام را تعیین می نمایند. در تمامی عمر، تداوم تغذیه و رژیم غذایی بر دندان، استخوان و استحکام مخاط آن، مقاومت در برابر عفونت و طول عمر دندان اثر می نمایند.

پوسیدگی دندان: یک بیماری عفونی دندانهاست که در آن متابولیت های اسید آلی تولید شده از طریق متابولیسم میکروارگانیسم های دهان به کم شدن تدریجی مواد معدنی مینای دندان منجر می گردد که با تسریع تخریب ساختمان دندان از طریق تجزیه پروتئینی (proteolytic) دنبال می‎شود. پوسیدگی روی سطح هر دندان می‎تواند رخ دهد: جفت شونده، زبانی، بین دو سطح مجاور، ریشه و تاج.

علت شناسی : (Etiology) علت شناسی پوسیدگی دندانی مربوط به عوامل متعددی می گردد. چهار فاکتور بایستی همزمان موجود باشند (به تصویر 2-26 نگاه کنید): 1- یک میزبان مستعد یا سطح دندان: 2- میکروارگانیسم هایی نظیر استرپتوکوک موتانس در پلاک دندانی یا محیط دهان 3- کربوهیدراتهای قابل تخمیر که بعنوان مادة ای برای متابولیسم باکتریها و 4- زمانی برای باکتریها در دهان تا کربوهیدراتهای قابل تخمیر را متابولیزه نموده اسیدها را تولید نمایند و در یک قطره از بزاق با PH تا 5/5. زمانیکه PH به زیر 5/5 افت نماید، باکتریهای دهانی می‎توانند روند پوسیدگی را ‎آغاز کنند.

از دست دادن و دندان مصنوعی:

از دست دادن دندانها حتی با جایگزینی دندان مصنوعی، بر انتخاب غذا تاثیر می‌گذارد و توانایی جویدن و کارآئی را تغییر می‌دهد و با تغییراتی درکیفیت رژیم غذایی نظیر دریافت کاهش یافته سلولز رژیم غذایی، میوه‌های تازه و سبزیجات درامتداد با تمامی دانه‌ها ودریافت افزایش یافته‌ها شیرینها و سایر کربوهیدراتهای قابل تبخیر همراه می‌باشد. تحقیق بر روی اثرات از دست دادن دندان، دندان درآوردن ضعیف و دندان مصنوعی بر انتخاب غذا و وضعیت تغذیه محدود شده است. گوردون Gordon 1985 اثر قدرت جویدن خود دریافته و وضعیت دندانی در وضعیت تغذیه‌ای در جمعیت سالخورده رابررسی کرد. نتایج نشان دادند که قدرت کاهش جویدن با دریافت کمتر انرژی‌(کالری) مواد مغذی همراه بوده است. این مشکل در سالخوردگی بیشتر اعلام شده است که اشتها و خوردن با بیماری مزمن، انزوای اجتماعی و استفاده از داروهای چند گانه ممکن است لطمه بخورد. ـ ارتباط معکوس میان تعداد دندانهای طبیعی و خوردن میوه و سبزیجات در مطالعه افراد 40 تا 80 ساله با زندگی آزاد شناسی شده بود. (Joshipura و همکاران 1994)

متاسفانه دندان مصنوعی نمی‌تواند مشکلات را بطور کامل حل نماید آنچنانکه در مطالعه راهنما ازبیمارن قبل و بعد از جانشینی دندان مصنوعی نشان داد 25% تجربه دشواری در خوردن آنچنانکه قبل از دندان مصنوعی 84% بود ادامه یافت 30% مشکلات گاز زدن شکلات 40% مشکلات جویدن پس از جایگزینی دندان مصنوعی داشتند. (meehan و همکارانش 1994 ) غذاهایی که باعث دشواری بیشتری برای هر دو گروه از بیماران می‌شدند همه بیماران تازه نظیر سیب سبزیجات و ذرت روی چوب بلال نانها واستیک با لایه سخت بودند.

مشاوره رژیمی چون با بهداشت دهان در ارتباط می‌باشد بایستی با بیمار دارای دندان مصنوعی فراهم شود بیمارانی که روشهای وسیع سلامت بخش را تحمل کرده است با دندان مصنوعی نیاز دارد برای تامین رژیم غذایی دروضعیت تغذیه‌ای برای کاهش خطرات عمومی سلامتی‌اش مداخله شود دستورالعمل های ساده برای بریدن و آماده کردن میوه ها و سبزیجات برای به حداقل رساندن نیاز به گاززدن و کم کردن تعداد جویدن بایستی فراهم گردند. کل دستورالعمل‌های سلامتی روی اهمیت یک رژیم غذایی متعادل مبنی برهرم راهنمای غذا بایستی مشاوره معمولی سلامتی همه بیماران داده شود.



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: بررسی، تغذیه، بهداشت، دندان

بررسی بهداشت علوم تغذیه در قرآن

جمعه 28 آبان 1395

بررسی بهداشت علوم تغذیه در قرآن

مقدمه:

سپاس ویژه خداوندی است که مخلوقات را به بهترین صورت تدبیر فرمود و زمین وآسمانها را آفرید و آب گوارا از عصاره بخارات نازل کرد و بدان وسیله دانه‌ها و گیاهان را به وجود آورد و روزیها و خوردنیها را مقدر و به وسیله خوردنیها، قوای جانداران را حفظ کرد و با اطعام بندگان با غذاهای پاکیزه به طاعات و اعمال شایسته آنان کمک کرد.

انسان دارای دو بعد است: بعد روحانی و بعد جسمانی.

همانطور که بعد روحانی او نیازمند معنویات و ارتباط با عالم معناست، جسم انسان هم برای اینکه روح او را همراهی کند نیازمند عوامل مادی است.

انسان برای اینکه شاداب و سرزنده باشد باید هم تغذیه روحی داشته باشد و هم تغذیه جسمی درست است که تغذیه از عوامل مادی است و موجب شادابی جسم انسان می‌شود ولی بعید نیست که اثرات روحی هم داشته باشد و برای همین توجه به تغذیه و نوع آن قابل بررسی است و توجهات خاص خود را می‌طلبد.

«انسان اشرف مخلوقات است» توجه به همین جمله کوتاه می‌تواند آدمی را از حیوانیت دور سازد و او را در مسیر معرفةالله قرار دهد و این امکان‌پذیر نیست مگر توجه به همه ابعاد انسان اعم از عبادی، معنوی، روحی، جسمی و … .

و در این میان توجه به «بهداشت علوم تغذیه» از ضروریات می‌باشد.

تعریف موضوع:

موضوعی که در این مجموعه مورد بررسی قرار گرفته است با عنوان «بهداشت علوم تغذیه در قرآن» است که همانطور که از اسمش مشخص است به علوم تغذیه‌ای انسان و بهداشت آن با توجه به آیات مربوط به آن پرداخته است. در تعریف علوم تغذیه همین بس که «یک سری نیازهای غریزی و جسمی است که انسان برای به دست آوردن قوای جسمی و انجام فعالیت‌های روزانه و برآوردن نیاز جسمی خود به آن رو می‌آورد» اما فقط خوردن و برآوردن نیاز مهم نیست بلکه از چه خوردن و کیفیت و کمیت آن مهم است که تحت عنوان بهداشت تغذیه بررسی می‌شود، که هم اثر جسمی خوب و هم اثر روحی خوب داشته باشد.

اهمیت موضوع:

اسلام نه تنها با خوردن و لذت بردن از غذاهای خوب و سازگار مخالف نیست بکله با اختصاص دادن آن به مؤمنین چنین تغذیه‌ای را مورد ترغیب قرار داده است.

و در سوره بقره، آیه 57 و در سوره اعراف، آیه 32 و در آیات دیگر به امر تغذیه دستور داده است و با توجه به اینکه هدف اصلی خداوند از آفرینش جن و انس برای عبادت بوده است لذا خوب خوردن و شکرگذاری کردن قسمتی از عبادت می‌باشد و انسان باید در نوع مواد غذایی که به بدن می‌رساند توجه لازم را مبذول دارد تا به آنچه که هدف اصلی خداوند است دست یابد و سعادت دنیا و آخرت را کسب نماید و با گذشت زمان نه تنها کم‌رنگ‌تر نشده بلکه اخیراً مورد توجه علما و دانشمندان قرار گرفته و در همین مدت کم، پیشرفت‌های بسیار کرده و ارزش آن در نزد همه تا حدی معلوم شده به طوری که امروزه همه می‌دانند که تغذیه خوب و کافی تا چه حد در سلامت و رشد افراد و در بهداشت اجتماع مؤثر است و دستوراتی را که در اسلام در این مورد آمده است می‌تواند کارساز و مفید باشد چرا که به طور همه جانبه و کلی در این مورد بحث کرده است که هم از نوع تغذیه بحث کرده، لزوم تغذیه، چگونگی تغذیه، کمیت و کیفیت آن و حتی آداب غذا خوردن و اثرات و فواید آن و نیز در مورد کم‌خوری و پرخوری و ارتباط آن با انواع بیماری‌ها و نیز در مورد نوع تغذیه نوع تغذیه و عمل صالح و … بحث کرده است که این نشان دهنده اهمیت موضوع است و هشداری است به ما که حتی در نوع تغذیه و خوردن آن توجهات لازم را به کار گیریم چرا که تغذیه سالم از مهم‌ترین مسائل زندگانی انسان و بشریت است.

پیشینه موضوع:

کتابهایی که در این مورد مراجعه کردم بیشتر در مورد آداب اخلاقی و بهداشت و مستحبات غذا خوردن بحث شده بود و منبعی که در آن همه آیه‌های مربوط به طعام، طیبات، حلال و حرام و اثرات آن را دربرداشته باشد نبود.

سؤال اصلی:

- اهمیت بحث «بهداشت علوم تغذیه» در چیست؟

فرضیه:

- خداوند تغذیه را به عنوان یک وسیله تکامل برای انسان قرار داده است به همین دلیل به بهداشت آن اهمیت داده است.

سؤالهای فرعی:

- چرا اینقدر در قرآن کریم به نوع تغذیه و بهداشت آن تأکید شده است؟

- رعایت بهداشت تغذیه چه تأثیری بر اعمال عبادی انسان می‌گذارد؟

- ارتباط بهداشت تغذیه با سلامتی جسم در چیست؟

- ارتباط بهداشت تغذیه با اعمال عبادی در چیست؟

روش تحقیق:

با توجه به موضوع مورد بررسی، روش این تحقیق کتابخانه‌ای بوده است.

چکیده:

این مجموعه کوچک که به مسائل تغذیه‌ای انسان پرداخته است شامل چهار فصل می‌باشد:

که فصل اول مربوط به مباحث لغوی و اصطلاحی است مثل: أکل و شرب و طعام و حرام و حلال و … در فصل دوم مسایل مربوط به تغذیه و آداب اخلاقی آن بحث می‌شود، فصل سوم در مورد علوم تغذیه و اثراتی که بر جسم می‌گذارد و فصل چهارم که شاید مهمترین فصل آن (وهدف این تحقیق همین باشد) در مورد مسایل مربوط به تغذیه و اثرات روحی آن بحث می‌کند و در پایان نتیجه‌ای که از این سری مباحث گرفته شده است به نگارش درآمده است.

امید که با عمل به دستورات سودمند اسلام، هرچه بهتر و بیشتر از انسان بودن خود کمال استفاده را ببریم.

معنای لغوی و اصطلاحی:

أکَلَ «الأکل خوردن غذا و أُکْل و أَکْل به معنی خوراکی و ثمره و میوه قابل خوردن»[1]

«گاهی» «أکل» به بخشیدن و انفاق تعبیر شده است، زمانیکه خوردن آن مال بزرگتر از چیز است که در ان نیاز به مال باشد مانند آیات (وَ لا تَأْکُلُوا أَموالکُمْ بَیْنَکُم بِالْباطِلِ): سوره بقره (188) و (إِنَّ اْلَّذینَ یَأْکُلًونَ أَموالَ آلیْتامی ظَلْماً: نساء/10)، منظور از خوردن مال به باطل، صرف آن مال در راهیست که با حق منافات دارد و آیه (إِنَّما یِأْکُلُونَ فی بُطُونِهِم ناراً: نساء/10) تشبیه و اشاره است به باطل خوردن مال که ایشان را به سوی آتش سوق می‌دهد گویی که در دلهاشان آتش است و گاهی هم «أکل» به فساد تعبیر شده است مانند آیه (کَعَصْفٍ مَأکولٍ: فیل/5) (مانند برگ درختان و زراعتی شدند که آفت و فساد در آنها افتاده باشد و بطوری از بین رفته‌اند که خاشاک و کاهش باقی مانده است»[2]

شرب: درالعین «شرب» به معنی نوشیدن آمده و مصدر است.»[3]

و «الشُّرب» نوشیدن هر مایعی است، خواه آب یا غیر از آن باشد مانند آیه 55/ واقعه: (فشار بون شُربَ الیهمِ: مثل نوشیدن شتر عطشان) و جمع آن أَشْرِبَة است.»[4]

الطعام (طعام): «اسم جامع برای هر آنچه که از آن خورده می‌شود[5]» و در فرهنگ کامل لغات قرآن به معنی خوردنی و خوراک آمده است و ریشه آن «طَعِمَ» به معنی خوردن می‌باشد.[6]

الطعم: «خوردن هر چیزی در حالی که با ذائقه سازگار باشد»[7]

کلمه طعام «به صورت مصدر است و به معنی» «طعام خوردن» و نیز به معنی «خوردنی» است همانطور که در آیه 61، سوره بقره بکار رفته است (وَ اِذْقُلتُم یا موسی لَنْ نَصبِرَ عَلی طَعا م ...) و به غیر از آیه 19/ کهف، در هیچ یک از سوره‌ها به صورت مصدر نیامده است (فَلیَنْظُر أَیُّهَا اَزکی طَعاماً...) که در اینجا به صورت مصدر آمده است»[8]

و صاحب مجمع‌البیان می‌نویسد: «طعام آنچه که استفاده غذایی از آن می‌شود که مناسب و سازگار با ذائقه است»[9]

و قرطبی نیز در تفسیر الجامع الاحکام القرآن می‌گوید: «طعام بر هر آنچه که می‌خورند و می‌نوشند تعلق می‌گیرد»[10]

و در جای دیگر به معنای «هر چه که خورده شود و قوت حساب گردد»[11]

طیب: فرهنگ کامل لغات قرآن «طیب را به معنی پاکیزه» آورده است.»[12]

«طیب» نقطه مقابل «خبیث» است و به هر چیز ملایم و موافقی گفته می‌شود.»[13] و مجمع‌البیان نیز طیب را هم به معنی «حلال» گرفته است و هم به معنی «پاکیزه و خالص از عوامل ناگواری»[14]

طیبات: تفسیر روح‌‌الجنان مراد از طیبات را «حلال» گرفته است و در مجمع‌البیان هم به معنی «روزی پاکیزه و حلال» آمده است و «در تفسیرالجامع‌الاحکام القرآن هم به همین معنی «حلال» آمده است.[15]

«اصل طیب چیزی است که برای حواس لذت‌آور است و نفس و جان آدمی از آن لذت می‌برد. «الطَّعام الطّیب» در شرع چیزی است که آن خوردگی و طعام پاک دارای شرایطی باشد:

1- به صورت مجاز تهیه شده باشد و خوردنش جایز باشد.

2- به اندازه‌ای که جایز است صرف و تناول شود یا تهیه شود.

3- و از جایی که جایز است، به دست آید و هرگاه چنین باشد آن چیز طیب و پاک است چه دنیایی و و چه اخروی و آن چیز ناگوار نیست و گر نه چیزی هر چند که در دنیا پاک باشد و از آن سه مجرا بدست نیاید در آخرت و پایانش هم پاک نیست و بر این اساس فرمود: (آیه 57/ بقره: کُلُواْ مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُم ...) و (آیه 88/مائده: وَ کُلُواْ مِمّا رَزَقْکُمُ اللهُ حَلالاً طَیِّباً...) و (آیه 51/ مؤمنون: یَآ أَیُّهَا اْلرُّسُلُ کُلوا مِنَ الطَّیِباتِ وَ اعْمَلوا صالِحاً…) و این همان مقصود و مراد آیه 32/ اعراف است (قُلْ مَن حَرَّمَ زینةَ اللهِ الّتی أَخْرَجَ لِعبادهِ و الطَّیبات مِن الرِّزقِ…) و آیه 5/ مائده (الیَْومَ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّباتُ وَ طَعامُ الذّینَ أُوتواْ الْکِتابَ حِلٌّ لَّکُمْ...) که گفته شده مقصود از «طیبات» «ذبایح» است. (حیوانات حلال گوشت با ذبح شرعی»[16]

حلال: حلال طبق آنچه که در تفسیرالمیزان آمده است «نقطه مقابل «حرام» است و «حل» در مقابل «حرمت» و «حرم» است»[17] و در مجمع‌البیان نیز به معنی «جایز» آمده است ذیل آیه 168/ بقره راغب درمفردات گفته است: «حرام به معنی چیزی است که از‌ آن منع شده باشد»[18] درباره معنی کلمه حلال نیز گفته است «حل» و در اصل به معنی گشودن گره است»[19]

غذا: در مورد اینکه غذا چیست و چه می‌باشد آمده است «غذا برای تأمین زندگی و حفظ حرارت غریزی بدن و ایجاد نیرو و انرژی و همچنین برای رشد و نمو بدن در دوران کودکی و ترمیم بافتهای از دست رفته لازم است»[20] و نیز دکتر پاکنژاد در کتاب خود می‌نویسد: «غذا عبارت است از موادی که شناسایی آنها، ادامه حیات را میسر می‌سازد»[21]

غذا خود به چند نوع مختلف تقسیم می‌شود: غذای حلال، غذای حرام، غذای پاک و طیب و ... که هر کدام تعاریف و ویژگیهای خاص خود را دارد و از هر کدام با تعبیر خاصی در قرآن یاد شده است که به چند نمونه از تعاریف یاد شده اشاره می‌کنیم.

مقدمه:

همه ما به یاد داریم که از همان دوران کودکی خوانده‌ایم که خوراک، پوشاک و مسکن از مهمترین و ابتدایی‌ترین و اساسی‌ترین نیازهای انسان هستند که آدمی را در هر برهه‌ای از زندگی که باشد به رفع این نیازها مجبور می‌سازند چون هر کدام در جای خود مقدمه‌ای برای رسیدن انسان به تکامل، چه از نظر مادی و جسمی و چه از نظر معنوی است که اگر این نباشد دچار خسرانهای زیادی خواهیم شد که جبران‌ناپذیر خواهد بود پس در مرحله‌ اول، برای رفع این نیاز ابتدا احساس نیاز می‌کنیم به خوردن و رفع گرسنگی، که انگیزه‌ای است برای خوردن غذا که حیات و قوام بدن به آن بستگی دارد. و اگر تنها محرک انسان برای خوردن غذا، آگاهی وی از نیاز بدن به آن بود و در سرشتش انگیزه‌ای نبود که او را ناچار به خوردن کند، در بسیاری از موارد در خوردن سستی و تنبلی می‌ورزید و بدنش رنجور می‌شد و به تدریج هلاک می‌شد.

زمان و موقع خوردن:

پیشگیری و بهداشت دو اصل مسلم توصیه‌های مذهبی به مسلمانان است و وقتی انسان متوجه می‌شود که برای تغذیه مسلمانان عربستان، شیر و میوه و سبزی و مواد قندی و گوشت گوسفند توصیه شده است و همان مسلمان را از صرف مشروبات الکلی و گوشت حیواناتی مثل خوک بر حذر کرده‌اند واقع‌بینی نبی‌اکرم و اولیاء خدا را اکرام می‌کند و به خاطر توجهی که به مسأله تغذیه شده است و از اهمّ مسائل بهداشتی روز می‌باشد تغذیه کافی و مناسب، سرلوحه اقدامات بهداشتی قرار گرفته شده است و در عالم اسلام هم رسول خدا را می‌بینیم که با چه بیان موجز و مفیدی دقایق بهداشت را گنجانیده است و این حقیقتی است که اطبای جهان در برابرش سر تسلیم فرود آورده‌اند و در سوره اعراف، آیه 31 (... کلوا و اشربوا و لا تسرفوا ...) (بخورید و بیاشامید اما اسراف نکنید) نیز به آن اشاره شده است.

«دنیای طب به دنبال تحقیقات مستمر و ممتد علمی خود و پس از سالها تجربه و آزمایش دقیق خود بقای صحت انسان را در گرو اعتدال یافته و این اصل را مسلّم شمرده است که اگر انسان بتواند عنان اختیار خویش را در دست نگاه بدارد یعنی از افراط و تفریط پرهیز جسته و میانه‌رو باشد، همیشه صحت خود را نگه خواهد داشت و این نعمت را که از بزرگترین نعمت‌های الهی است از کف نخواهد داد.»[22]

در مورد کلمه «لَا تُسْرِفُوا در آیه 31/ اعراف گفته‌اند: «مراد از اسراف، تعدی از حلال به حرام است و بعضی دیگر گفته‌اند: در خوردن و نوشیدن از منفعت به مضرّت تعدّی می‌کنند، یعنی تا زمانی که خوردن و آشامیدن تا حدّ خود باشد نافع است و چون از حد خود بگذرد مضرّت آورد حتی اگر همراهش داروی سود کننده باشد چنانکه شاعر پارسی گفت:

که پازهر، زهر است چه افزون شود از اندازه خویش بیرون شود.»[23]

که مصداق این شعر می‌تواند حدیثی از حضرت امام علی (ع) باشد که فرموده‌اند «هنوز که میل به غذا داری از خوردن دست بکش، که اگر چنین کنی آن غذا را گوارا خواهی یافت»[24] که علاوه بر این مزیت یعنی گوارا بودن غذا، همین اندازه خوردن در تندرستی آدمی تأثیر خواهد گذاشت چنانکه امام کاظم (ع) در این مورد فرموده‌اند «اگر مردم در خوردن اعتدال می‌ورزیدند بدنهایشان سالم می‌ماند» و یا از امام علی (ع) که می‌فرمایند: «هر که در خوردن، اندازه‌ نگه دارد، تندرستیش فزونی گیرد و اندیشه‌اش سالم ماند»[25] چرا که هدف خردمندان، دیدار خدای سبحان در سرای آخرت است و هیچ راهی جز علم و عمل برای رسیدن به این هدف وجود ندارد، از سویی مراقبت بر علم و عمل جز با تندرستی ممکن نیست و تندرستی نیز جز با تناول کردن غذا و خوراک به مقدار حاجت در هر شبانه‌روز میّسر نمی‌شود از این روست که بعضی از نیاکان صالح گفته‌اند: «غذا خوردن نیز از امور دینی است» بنابراین هرکس که اقدام به خوردن غذا می‌کند تا بدان وسیله به علم و عمل خود یاری رساند و تقوایش را تقویت کند سزاوار نیست که زمام نفس را رها کند و آن را همانند چهارپایان در چراگاه آزاد بگذارد تا هر چه می‌خواهد بخورد زیرا آنچه باعث دینداری و وسیله رسیدن به دیانت است، شایسته است که مظهر انوار و آداب و سنن دینی باشد. به طوری که بنده خدا را پای بند کند و انسان متّقی، بدان وسیله از گناهان مصون بماند تا آنجا که اشتهای به غذا را در خوردن و نخوردن با میزان شرع بسنجد تا بدان وسیله گناه و معصیتی را از خود دور سازد و اجر و ثوابی را کسب کند هر چند که در آن غذا بیشترین لذت نفسانی باشد.»[26]

بهداشت و مستحبات غذا خوردن:

سفره‌ای که پهن می‌کنیم و طعامی که در آن می‌گذاریم حرمت خاص خود را دارد و رعایت یک سری از موارد بهداشتی در هنگام تناول کردن غذا لازم و ضروری به نظر می‌رسد و جمله این موارد بهداشتی از نگاه شریعت و معصومین مورد بررسی قرار گرفته است و به عنوان موارد لازم‌الاجرا درآمده است که توجه به هر کدام از این موارد خالی از حکمت نبوده و نخواهد بود که بعضی از این موارد عبارتند از:

1- غذا، علاوه بر حلال بودن باید از راه حلال و موافق با سنت و پارسایی کسب و تهیه شده باشد و نیز برطبق هوای نفس و دغلبازی و بی‌بندوباری به دست نیامده باشد، زیرا خدای متعال به خوردن غذای پاکیزه یعنی حلال امر فرموده و منع از خوردن به ناحق را بر منع از قتل نفس، مقدم داشته و فرموده است: (وَ لَا تَأکُلوا أموالکم بَینکم بِالْبا طِلِ...)[27] (و اموال یکدیگر را به باطل در میان خود نخورید ...) بنابراین در خوراک اصل آن است که پاک و پاکیزه باشد واین خود از واجبات اصول دیانت است.

2- غذا را بر سفره‌ای که روی زمین گسترده است قرار دهند، که این عمل به رفتار پیامبر (ص) نزدیکتر است تا بالا گرفتن غذا «وقتی که برای رسول خدا (ص) غذا می‌آوردند، روی زمین می‌گذاشت» این کار به تواضع نزدیکتر است.

3- ابتدا که می‌خواهد کنار سفره بنشیند، خوب بنشیند و همچنان ادامه دهد. رسول خدا (ص) بسیاری از اوقات برای غذا خوردن روی زانوهایش می‌نشست و می‌گفت: «من در حال تکیه دادن، غذا نمی‌خورم، زیرا من بنده خدایم همچون بندگان غذا می خورم و چون بندگان می‌نشینم».

اصل دوم: ترکیب صحیح مواد غذایی

هضم هر نوع غذا، توسط شیره گوارشی خاصی صورت می‌گیرد و حضور همزمان چند نوع غذای ناسازگار موجب ترشح شیرابه‌های گوارشی متناقضی می‌شود که یکدیگر را خنثی می‌کنند بنابراین برای رعایت بهترین رژیم غذایی و کسب انرژی وتندرستی باید عادتهای غلط غذایی را درهم شکست. برای مثال خوردن گوشت با سیب‌زمینی و یا ماهی با برنج و ... این قبیل ترکیبات مواد غذایی، کار اندامهای هضم کننده را کند می‌کنند ودر نتیجه تجزیه آن را به ذرات غذایی حیاتی دچار اشکال می‌سازد. به علاوه تخمیر و پوسیدگی آن منجر به تولید گازهای سمّی و نفخ معده می‌شود و این مواد سمی فشار زیادی را بر بافتها و اندامهای دفع کننده وارد می‌آورد و آنها را خسته و فرسوده می‌کند و ادامه این شیوه تغذیه باعث بروز انواع بیماریها و نارساییهای خونی و روده‌ای می‌شود ولی به عکس، رعایت ترکیب مناسب و سازگار مواد غذایی کمترین فشار را بر سیستم گوارشی بدن می‌آورد چرا که هضم و جذب غذا به سهولت انجام می‌گیرد، مواد زائد به سادگی دفع می‌شود و مصرف انرژی به کمترین حد ممکن کاهش می‌یابد.

هضم و جذب مواد غذایی در اندام گوارشی با چنین شیوه‌ای جریان خود را از مواد خارجی تصفیه می‌کند و تندرستی نیرومندی و نشاط را به ارمغان می‌آورد[28]» «وَ إِذْ قُلْتُمْ یا موسی لَنْ نَّصْبِر علی طَعامٍ واحدٍ فَاْدْعُ لَنا رَبَّکَ یُخْرِجْ لَنْا» در قرآن کریم نیز در این مورد سخن به میان آمده است و آن آیه 61، سوره بقره است مَمّا تُنْبِتُ الأَرضُ مِن بَقْلِها و قثّائِها وَ فومِهاً و عَدَسِها و بَصَلِها...» که آنجا که قوم بنی‌اسرائیل (قوم حضرت موسی) زمانی که در بیابان بودند از موسی (ع) خواستند که از خدایش بخواهد که از انواع غذاها و سبزیجات و ... در اختیار آنها بگذارد

فهرست مطالب

عنوان صفحه

کلیات......................................................................................................................

مقدمه...................................................................................................................... 6

تعریف موضوع......................................................................................................... 6

اهمیت موضوع......................................................................................................... 7

پیشینه موضوع.......................................................................................................... 8

سؤال اصلی.............................................................................................................. 8

فرضیه..................................................................................................................... 8

سؤالهای فرعی......................................................................................................... 8

روش تحقیق............................................................................................................ 8

چکیده..................................................................................................................... 9

فصل اول................................................................................................................ 10

معنای لغوی و اصطلاحی.......................................................................................... 11

اکل......................................................................................................................... 11

شرب...................................................................................................................... 11

طعام........................................................................................................................ 11

طیب....................................................................................................................... 12

طیبات..................................................................................................................... 12

غذا.......................................................................................................................... 14

غذای حلال.............................................................................................................. 14

غذای حرام.............................................................................................................. 15

غذای پاک و طیب.................................................................................................... 15

فصل دوم................................................................................................................ 17

مقدمه...................................................................................................................... 18

زمان و موقع خوردن................................................................................................. 18

بهداشت و مستحبات غذا خوردن............................................................................... 20

فصل سوم............................................................................................................... 28

بخش الف............................................................................................................... 29

مقدمه...................................................................................................................... 30

بخش الف: تغذیه و اثرات جسمی آن......................................................................... 31

بیان نکات اخلاقی و بهداشتی عبس/24..................................................................... 32

غذا و سلامتی........................................................................................................... 34

علائم تغذیه خوب.................................................................................................... 34

تکریم انسان با غذا.................................................................................................... 35

موهبت تغذیه درست................................................................................................ 36

تغذیه و سلامتی اعصاب............................................................................................ 41

تأثیر غذا در زیبایی انسان.......................................................................................... 42

تغذیه و کنترل میل جنسی.......................................................................................... 42

کم‌خوری و طول عمر................................................................................................ 43

کم‌خوری و سلامتی.................................................................................................. 46

اثرات تربیتی روزه.................................................................................................... 48

اثرات بهداشتی و درمانی روزه................................................................................... 48

اثرات پرخوری......................................................................................................... 50

ارتباط بین تغذیه و انواع بیماریها................................................................................ 51

بخش ب................................................................................................................. 53

بخش ب: غذاها و میوه های خاص (قرآنی)................................................................ 54

انجیر....................................................................................................................... 54

زیتون...................................................................................................................... 55

انگور....................................................................................................................... 56

رطب....................................................................................................................... 58

خواص غذایی و درمانی خرما.................................................................................... 58

عسل....................................................................................................................... 59

شیر......................................................................................................................... 62

انار.......................................................................................................................... 63

سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز........................................................................... 64

کدو......................................................................................................................... 66

گوشت (تازه)........................................................................................................... 67

کاهو........................................................................................................................ 68


فصل چهارم............................................................................................................ 69

طلب حرام (حرامخوری)........................................................................................... 70

انواع تقسیمات مال................................................................................................... 71

خوردنیهای حلال...................................................................................................... 74

ویژگی رزق انسان.................................................................................................... 76

رابطه بین طیبات و عمل صالح................................................................................... 81

ارتباط زهد با غذا..................................................................................................... 83

نتیجه‌گیری............................................................................................................... 86

فهرست منابع و مآخذ............................................................................................... 87



خرید فایل



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: بررسی، بهداشت، علوم، تغذیه، قرآن

دانلود مقاله ایمنی و بهداشت حرفه ای برطبق الزامات BSI- OHSAS 18001

پنج‌شنبه 13 آبان 1395
در طول دوران انقلاب صنعتی سالهای 1800 میلادی ، وضع کارگران در کارخانه ها بسیار اسفبار بود . در بسیاری از موارد اصولا" کارگران در بدو استخدام از اینکه در محل کار با چه شرایط خطرناکی مواجه خواهند بود اطلاع کافی نداشتند و از سوی دیگر هیچ قانونی برای محاکمه کارفرمایانی که شرایط ایمن کاری برای پرسنل خود فراهم نیاورده بودند وجود نداشت . براساس آمار موجود در سال 1908 میلادی ، به ازای هر 500 هزار کارگر در ایالات متحده آمریکا ، قریب به 10000 نفر بر اثر سوانح و حوادث اتفاق افتاده در محل کار ، به هلاکت رسیده اند . چنانچه جراحتهای جزیی ، نقص عضو و بیماریهایی که بعضا" دوران نهفته طولانی دارند به این آمار اضافه شود شرایط فوق العاده خطر ناک در محیطهای کاری اوایل قرن بیستم به روشنی مشخص می شود .             تغییرات در دیدگاه کارفرمایان ، جامعه و دول ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

دانلود مقاله بهداشت محیط و بیماری افراد

پنج‌شنبه 13 آبان 1395
کلمه بهداشت روانی چقدر برای شما آشناست؟ چه ارتباطی بین بهداشت روانی و اختلالات روانی وجود دارد؟ چگونه می‌توانیم بهداشت روانی خود را حفظ کرده یا بهبود ببخشیم ؟ واژه بهداشت (Health) و سلامتی همیشه انسان را در طول تاریخ به خود مشغول کرده است. تدوین برنامه‌های تربیتی – بهداشتی برای حفظ سلامتی و مطالعه ، جلوگیری و درمان بیماریهانمونه‌ای از این اقدامات بشری است. بهداشت در یک تقسیم کلی به دو نوع " بهداشت جسمی " و "بهداشت روانی" تقسیم می‌شود . شامل 4 صفحه فایل word قابل ویرایش ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

دانلود گزارش کارآموزی بررسی مسائل ایمنی و بهداشت حرفه ای کارخانه شوگا

دوشنبه 19 مهر 1395
 لینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب* فرمت فایل:Word تعداد صفحه:285 مقدمه و تاریخچه بهداشت حرفه ای: بشر در ابتدای تمدن خویش زندگی ساده و فاقد صنعت و حرفه های گوناگون داشت اما به تدریج با رشد جوامع بشری انسان برای رفع نیازهای حیاتی زندگی خویش را بسمت تولید که لازمه آن مصرف انرژی و بکارگیری فکر و اندیشه بود آغاز کرد. بتدریج با رشد روزافزون جمعیت نیازهای انسان نیز رو به فزونی نهاد. اهمیت رفع این نیازها برای انسان و کنجکاوی و هوشیاری وی باعث گردید که بشر هر روز بتواند رازی از طبیعت را بگشاید و به یکی از قوانین آن آشنا گردد که این امر باعث گردید که بشر هر روز بتواند به کمک قدرت خلاقیت خویش دست به اختراعات و اکتشافات بسیارند که نتیجه آن خلق دستگاه های اولیه صنعتی بود. بدنبال اینگونه تحولات در زندگی بشر مفهوم صنعت به شکل معمولی تری وارد زندگی وی گردید. و هر روز با تحولاتی جدید در آن گویی پا ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

امداد و بهداشت

یکشنبه 18 مهر 1395
فرمت فایل : word(قابل ویرایش)تعداد صفحات42 1) برای‌ ماساژ قفسه‌ سینه‌، دست‌های‌ خود را در موقعیت‌ مناسب‌ قرار دهید. - با انگشتان‌ اشاره‌ و میانی‌ دست‌ پایینی‌ خود، یکی‌ از پایین‌ترین‌ دنده‌های‌ مصدوم‌ را در سمتی‌ که‌ به‌ شما نزدیک‌تر است‌ پیدا کنید. انگشتان‌ خود را در امتداد این‌ دنده‌ بلغزانید تا به‌ محل‌ اتصال‌ آن‌ به‌ استخوان‌ جناغ‌ برسید. انگشت‌ میانی‌ خود را در همین‌ نقطه‌ و انگشت‌ اشاره‌ را در کنار آن‌، روی‌ جناغ‌ قرار دهید. کف‌ دست‌ دیگر خود را روی‌ استخوان‌ جناغ‌ بگذارید؛ آن‌ را به‌ سمت‌ پایین‌ بلغزانید تا به‌ انگشت‌ اشا ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: امداد، بهداشت

دانلود پاورپوینت فرصت های شغلی آموزش بهداشت

یکشنبه 18 مهر 1395
•ازقبیل بیمارستان ها (عمومی و خصوصی)، کلینیک های مراقبت بهداشتی، آژانس های مراقبت خانگی، HMO و PPO ها. یک آموزگار بهداشت در اینجا به پرسنل در باره حفظ سلامتی شان آموزش می دهد.  آموزش بیماران در این مکان ها نقش اندکی دارد زیرا شرکت های بیمه هزینه های آن را پوشش نمی دهند. شامل 10 اسلاید powerpont بهمراه فایل word ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

تحقیق درباره ستون فقرات و بهداشت آن

یکشنبه 18 مهر 1395
فرمت فایل : word ( قابل ویرایش) تعداد صفحات : 25 صفحه               اهداف آموزشی از خواننده این مقاله انتظار می رود پس از مطالعه بتواند: شناخت نسبی از ستون فقرات و اعمال آن داشته باشد. عوامل آسیب رسان به ستون فقرات را بشناسد. آسیب های حاصل از درگیری ستون فقرات را بشناسد. نحوه برخورد مناسب با ستون فقرات را بداند. بهداشت ستون فقرات و مفهوم آن را بیان کند. خلاصه : ستون فقرات در انسان از 34 - 33 مهره استخوانی تشکیل یافته است که 24 عدد آنها آزاد و نسبت به یکدیگر متحرک هستند. ستون مهره‌ها علاوه بر اینکه وزن بدن را به راحتی تحمل می‌کند ، نخاع را که ساختمان عصبی بسیار ظریف و مهمی است، در داخل خود محافظت می‌کند . این ستون هم دارای ثبات و هم تحرک برای انجام فعالیتهای روزانه می باشد. بیماریهای ستون فقرات دارای تنوع و دسته بندیهای متفاوتی می ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

تحقیق درباره بهداشت ورزشی مدارس

پنج‌شنبه 15 مهر 1395
لینک پرداخت و دانلود "پایین مطلب: فرمت فایل: word (قابل ویرایش) تعداد صفحه: 8 فهرست مطالب: صدای زنگ ورزش درمدارس کمتربه گوش می رسد . ورزش یابازی عدم تخصص معلمان ورزش به سلامت جامعه لطمه می زند درس ورزش در مدارس اهمیتی ندارد نظارتی بر عملکرد معلمان ورزش وجود ندارد 80 درصد دانش آموزان کشور از فقر حرکتی رنج می برند خبرگزاری مهر- سکوت حیاط مدرسه ، با صدای شاد دانش آموزان می شکند . سیل جمعیت 45 نفری کلاس درس که به حیاط می ریزد ، ناخودآگاه ابروهای ناظم مدرسه درهم گره می خورد . زنگ ورزش که فرا می رسد ، خانم ناظم یک لحظه آسایش ندارد ، سروصدای بچه ها هنگام بازی اعتراض معلمان دیگررا به همراه دارد ، بچه ها هم ازامرونهی های مکرربه ستوه آمده اند ، آخردریک حیاط کوچک که نمی توان ورزش کرد . درست ازهمان روزهای اولی که هرکودکی پا به مدرسه می گذارد ویا شاید خیلی زودتر ازآن ، یعنی ازهمان زمانی که م ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

تحقیق درباره بهداشت ورزشی

پنج‌شنبه 15 مهر 1395
لینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب* فرمت فایل:Word (قابل ویرایش و آماده پرینت): تعداد صفحه:71 فهرست مطالب: مقدمه تاریخچه از بهداشت تعاریف بهداشت ابعاد مختلف مفهوم سلامتی تعریف بهداشت روانی بهداشت فردی نکات مهم درباره بهداشت فردی اهداف بهداشت بهداشت ورزش آموزش بهداشت انواع اهداف آموزشی اهداف آموزش بهداشت هفت بعد آموزش بهداشت رعایت بهداشت و ایمنی در برنامه های ورزشی نکات مهم در مورد مقررات حفظ و بهداشت ایمنی تمرینات بدنی و ورزشی در سنین مختلف ورزشهای رقابتی و دوران رشد خطوط راهنما برای ورزشهای رقابتی در سنین قبل از بلوغ عوامل مرتبط با صدمات ورزشی بهداشت مدارس اهداف بهداشت مدارس برنانه های بهداشت مدارس بهداشت محیط مدارس بهداشت ورزشی در مدارس بهداشت سالن های ورزشی بهداشت زمینهای ورزشی بهداشت اماکن ورزشی وضعیت فضای زمین ورزش در مدارس بهداشت سالنهای ورزشی در مدارس اهد ...



برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
برچسب‌ها: تحقیق، درباره، بهداشت، ورزشی
( تعداد کل: 139 )
   1       2       3       4       5       ...       10    >>